Σημειώσεις για μια Κριτική Κατανόηση της Φυλακής και των Ιστορικών Μεταμορφώσεών της

Η φυλακή εδραιώθηκε μαζί με το Κράτος και τον καπιταλισμό, και γι' αυτό είναι προορισμένη να καταστραφεί μαζί τους.

Στη μνήμη της Αγωνίστριας Κατερίνας Γκουλιώνη που δολοφονήθηκε από το ελληνικό κράτος στις 18 Μάρτη 2009, κατά τη διάρκεια της πειθαρχικής μεταγωγής της με πλοίο από τις φυλακές Θήβας στην Κρήτη.

 

Πριονιστήριο το Χρυσό Χέρι

 

 

 

Σημειώσεις για μια Κριτική Κατανόηση της Φυλακής και των Ιστορικών Μεταμορφώσεών της

 

 

 

1

 

 

Ο εγκλεισμός ως μορφή τιμωρίας και ως βασικός πυλώνας του ποινικού-δικαιϊκού συστήματος έχει μια ηλικία ελάχιστα μεγαλύτερη των δύο αιώνων. Πραγματικά, η γέννηση της φυλακής συμπίπτει ουσιαστικά με τη γέννηση της νεωτερικής καπιταλιστικής κοινωνίας. Πολύ νωρίτερα, οι εξεγέρσεις του 10ου και 11ου αιώνα εναντίον της Εκκλησίας και των φεουδαρχών στη Δυτική Ευρώπη είχαν οδηγήσει στη δημιουργία των ελεύθερων μεσαιωνικών πόλεων, εντός των οποίων οι διαφορές μεταξύ των πολιτών επιλύονται με τη μέθοδο της διαιτησίας (δηλαδή με την αμοιβαία συναινετική προσφυγή των αντιμαχόμενων πλευρών) στις διάφορες βαθμίδες της Συντεχνίας ή των Δήμων, και οι ποινές που επιβάλλονται προβλέπουν κατά κανόνα την καταβολή χρηματικών αποζημιώσεων. Μέχρι τον 16ο αιώνα όμως, οι ελεύθερες πόλεις και η ύπαιθρος έχουν ήδη υποδουλωθεί εκ νέου στην φεουδαρχική και την παπική εξουσία: οι ιερείς και οι άρχοντες σφετερίζονται το δικαίωμα της απονομής δικαιοσύνης και το χρησιμοποιούν ως πηγή εσόδων, καθώς θεσπίζουν και επιβάλλουν πρόστιμα, δημεύσεις, κατασχέσεις και κάθε λογής πληρωμές επιπλέον της προβλεπόμενης φεουδαρχικής προσόδου. Η εφαρμογή των επιβαλλόμενων ποινών εξασφαλίζεται από τα στρατιωτικά σώματα που διαθέτουν οι άρχοντες, τα οποία αναλαμβάνουν την καταστολή των εξεγέρσεων που ξεσπάνε στις υπόδουλες πόλεις και στα χωριά (Ζακερί). Έτσι, ο μηχανισμός της συγκεντροποιημένης δικαστικής εξουσίας και οι ένοπλες δυνάμεις θα αποτελέσουν την εμβρυακή μορφή και το θεμέλιο πάνω στο οποίο θα στηριχθεί ολόκληρο το οικοδόμημα του νεωτερικού Κράτους.

 

Την ίδια εποχή, οι ευγενείς (με προεξάρχουσα την αγγλική αριστοκρατία) επιδίδονται στη ληστρική απαλλοτρίωση και περίφραξη των κοινοτικών γαιών της υπαίθρου ή ακόμα και των ιδιωτικών περιουσιών των μικρών αγροτών, προκειμένου να μετατρέψουν τις καλλιεργούμενες εκτάσεις σε απέραντα βοσκοτόπια για τα ζώα τους. Το «κίνημα των περιφράξεων» (16ος-18ος αιώνας) είναι ο μηχανισμός μέσω του οποίου θα συντελεστεί η διαδικασία που ο Μαρξ όρισε ως «πρωταρχική συσσώρευση»: η συγκέντρωση του πλούτου στα χέρια λίγων αρχόντων-γαιοκτημόνων με τη βίαιη απόσπαση της γης από την πλειονότητα των κατοίκων της υπαίθρου. Οι χωρικοί, των οποίων η περιουσία απαλλοτριώνεται, εκδιώκονται από την ύπαιθρο και συρρέουν κατά χιλιάδες στις πόλεις, όπου προσπαθούν να επιβιώσουν είτε ως περιπλανώμενοι αλήτες, ζητιάνοι και παράνομοι είτε δουλεύοντας στα εργοστάσια του αναδυόμενου βιομηχανικού κεφαλαίου. Είναι ακριβώς εκείνη η εποχή στην οποία γεννιέται η σύγχρονη εργατική τάξη – η τάξη των ανθρώπων που, αποκλεισμένοι από τα μέσα παραγωγής, δεν έχουν τίποτα άλλο να πουλήσουν εκτός από την εργασιακή τους δύναμη για να μπορέσουν να ζήσουν. Είναι η εποχή στην οποία γεννιέται ο μοντέρνος καπιταλισμός, όχι βέβαια στη βάση ενός συναινετικού «κοινωνικού συμβολαίου» αλλά μέσα στη βία και το αίμα [1].

 

Αυτοί οι μετασχηματισμοί της ταξικής κοινωνίας (και, ειδικότερα, η ανάδυση του βιομηχανικού καπιταλισμού) θα τροποποιήσουν, αντίστοιχα, τις κυρίαρχες αντιλήψεις περί δικαιοσύνης και θα καθιερώσουν από τις αρχές του 19ου αιώνα τη φυλακή ως συστηματική μορφή τιμωρίας και ως στρατηγική επιβολής ποινών.

 

 

2

 

 

Σε όλη τη διαδρομή της, η φυλακή διεκπεραιώνει τέσσερις βασικές λειτουργίες για την ομαλή αναπαραγωγή των καπιταλιστικών σχέσεων (αν και η βαρύτητα καθεμιάς από αυτές τις λειτουργίες εξαρτάται από το εκάστοτε ιστορικό πλαίσιο). Πρώτον, συμβάλλει στην πειθάρχηση και την αναμόρφωση της εργασιακής δύναμης (μια λειτουργία ποιοτικά ταυτόσημη με εκείνη του σχολείου), ώστε οι εκμεταλλευόμενες μάζες να προσαρμοστούν στις απαιτήσεις του κεφαλαίου για μέγιστη αποδοτικότητα στους χώρους εργασίας. Δεύτερον, αποκλείει και αποβάλλει από το κοινωνικό σώμα εκείνους που επιμένουν να μην υποτάσσονται στις κυρίαρχες αξίες – στην ασκητική ηθική της εργασίας και στο σεβασμό της ιερής ιδιοκτησίας. Τρίτον, η απειλή του εγκλεισμού υποστασιοποιεί το φόβο της τιμωρίας (ως βασική αρχή της κρατικής διακυβέρνησης), ο οποίος λειτουργεί προληπτικά και αποτρέπει τις παραβατικές συμπεριφορές εκ μέρους της πλειονότητας του πληθυσμού. Από αυτήν την άποψη, οι φυλακισμένοι είναι πραγματικά οι όμηροι των οποίων η κράτηση από το κεφάλαιο και το κράτος λειτουργεί παραδειγματικά και εξαναγκάζει τα υπόλοιπα μέλη των εκμεταλλευόμενων τάξεων να υποταχθούν στους νόμους της εμπορευματικής κοινωνίας για να διατηρήσουν τα προνόμια της «ελευθερίας» τους. Τέταρτον, η φυλακή (και το ποινικό σύστημα εν γένει) εισάγει διαχωρισμούς στο εσωτερικό της κοινότητας των καταπιεσμένων, καθώς οι κυρίαρχες αξίες (δηλαδή οι αξίες της κυρίαρχης τάξης) εσωτερικεύονται και οδηγούν στην απομόνωση και την περιθωριοποίηση των παραβατικών πληβειακών στρωμάτων, τα οποία εκλαμβάνονται ως απειλή ακόμα και από τα ίδια τα ταξικά τους αδέλφια. Αυτή η διαίρεση συχνά παίρνει τη μορφή μιας ανοιχτής εχθρότητας που αντανακλάται είτε στη ρατσιστική μεταχείριση πρώην κρατουμένων είτε στην άμεση αξιοποίησή τους από το ίδιο το κεφάλαιο και το κράτος για την καταστολή των προλεταριακών αγώνων (χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η περιβόητη Λεγεώνα των Ξένων, η οποία δημιουργήθηκε από τον βασιλιά της Γαλλίας Λουδοβίκο-Φίλιππο το 1831 με τη συμμετοχή ζητιάνων, εγκληματιών, δολοφόνων και δραπετών οι οποίοι στρατολογούνταν για την καταστολή των εξεγέρσεων που ξεσπούσαν στις αφρικανικές αποικίες της Γαλλίας).

 

 

3

 

 

«Αν η κουστωδία των δικαστικών φρικαλεοτήτων απομακρύνεται σιγά-σιγά μαζί με τα βασανιστήρια και τις θανατώσεις, να ευγνωμονείτε γι’ αυτό περισσότερο την αυτοκρατορία της αποδοτικότητας παρά την επιρροή κάποιων ευαίσθητων ψυχών.»

 

Ραούλ Βανεγκέμ, Μήνυμα στους Ζωντανούς

 

Στις γιγαντωμένες βιομηχανικές πόλεις του 18ου και 19ου αιώνα, οι μέθοδοι απονομής δικαιοσύνης που εφάρμοζε παλιότερα η Ιερά Εξέταση (τα φρικτά βασανιστήρια, οι διαμελισμοί των σωμάτων, οι θάνατοι στην πυρά κ.λ.π.) δεν έχουν πια σχεδόν καμία θέση. Το εμπορικό και βιομηχανικό κεφάλαιο – έχοντας κατακτήσει πλέον όχι μόνο την οικονομική αλλά και την πολιτική εξουσία, με ορόσημο τη Γαλλική Επανάσταση του 1789 – δεν έχει την πολυτέλεια να ακρωτηριάζει και να σακατεύει τα σώματα των παρανομούντων πληβείων. Αντίθετα, χρειάζεται ακέραια αυτά τα σώματα για να τα αξιοποιήσει με τον πλέον αποδοτικό τρόπο ως ζωντανή εργασία στις νέες βιοτεχνικές και εργοστασιακές μονάδες. Η θανατική καταδίκη υποχωρεί και οι σωματικές ποινές παραχωρούν τη θέση τους στον εγκλεισμό και στα καταναγκαστικά έργα. Οι εξαθλιωμένες μάζες, οι ζητιάνοι και οι απατεώνες που επιδίδονται σε παραβατικές συμπεριφορές, καθώς επίσης εκείνοι που εργάζονται ήδη στα εργοστάσια και προβαίνουν σε υπεξαιρέσεις εμπορευμάτων ή σε συλλογικές καταστροφές μηχανημάτων φυλακίζονται για να αναμορφωθούν με βάση τα νέα πρότυπα της εργασιακής πειθαρχίας ή για να μεταφερθούν και να κατανεμηθούν ορθολογικά εκεί όπου προστάζουν οι ανάγκες της καπιταλιστικής παραγωγής. Αυτές είναι οι ιστορικές ρίζες του ανθρωπισμού ή «ανθρωποκεντρισμού» (στο φάντασμα του οποίου επιτίθενται ηλιθιωδώς σήμερα οι εκπρόσωποι της αντιδραστικής «βαθιάς οικολογίας») και των περίφημων “Δικαιωμάτων του Ανθρώπου” που διακηρύττονται και καθιερώνονται την εποχή του Διαφωτισμού. Στην πραγματικότητα, αυτό που τίθεται στο επίκεντρο δεν είναι η ζωή του ανθρώπου ως δημιουργικού υποκειμένου αλλά η εργασιακή δύναμη ως αντικείμενο-εμπόρευμα που πρέπει να προστατευθεί και να αξιοποιηθεί πλήρως με σκοπό τη μεγιστοποίηση της καπιταλιστικής κερδοφορίας: πράγματι, «η μορφή-φυλακή της ποινής ανταποκρίνεται στη μορφή-μισθό της εργασίας» (Φουκώ).

 

Η φυλακή (που παρουσιάζεται εντέχνως από την κυρίαρχη σκέψη ως ανιστορικό και σχεδόν φυσικό φαινόμενο, με αποτέλεσμα πολλοί άνθρωποι σήμερα να αδυνατούν να φανταστούν μια κοινωνία χωρίς φυλακές) εδραιώνεται έτσι μαζί με το Κράτος και τον καπιταλισμό – και γι’ αυτό ακριβώς είναι προορισμένη να καταστραφεί μαζί τους.

 

 

4

 

 

Αυτός ο απατηλός φιλελεύθερος ανθρωπισμός (του οποίου το ψεύδος θα αποδειχθεί περίτρανα από την ικανότητά του να γεννήσει το φασισμό και τους ναζιστικούς θαλάμους αερίων στις πρώτες δεκαετίες του 20ου αιώνα) που συνδέεται με τη φυλακή και τα νέα ποινικά συστήματα της νεωτερικότητας θα συνεχίσει να κυριαρχεί την εποχή που ανατέλλει το άστρο της καταναλωτικής κοινωνίας. Ειδικότερα μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, η κατασκευή του κράτους πρόνοιας και η εφαρμογή των κεϋνσιανών πολιτικών για την τόνωση της ζήτησης στις χώρες του ιδιωτικού καπιταλισμού ενισχύουν το ρόλο της φυλακής ως θεσμού που αποσκοπεί (έστω και με αμφίβολη αποτελεσματικότητα, όπως είχε επισημανθεί ήδη από τις αρχές του 19ου αιώνα) να αναμορφώσει και να επανεντάξει τους εγκληματίες-παραβάτες· να τους επανεντάξει όχι πια μόνο ως πειθαρχημένους εργάτες στην παραγωγική διαδικασία αλλά και ως εξημερωμένους θεατές που οφείλουν να συμμετέχουν ενεργά στην εξίσου σημαντική σφαίρα της κατανάλωσης, εξασφαλίζοντας έτσι την ομαλή ροή του κύκλου της καπιταλιστικής συσσώρευσης.

 

Στις δύο πρώτες μεταπολεμικές δεκαετίες της “σοσιαλδημοκρατικής συναίνεσης”, η “ανθρωπιστική” μέριμνα της ταξικής δικαιοσύνης για τον ένοχο ενισχύεται στο βαθμό ακριβώς που η ανάγκη του κεφαλαίου για ζωντανή, παραγωγική εργασία συνοδεύεται από την ανάγκη του να τροφοδοτήσει την καταναλωτική φρενίτιδα. Αλλά αυτή η “χρυσή εποχή” της ψευδεπίγραφης ταξικής ειρήνης δεν ήταν δυνατό να διαρκέσει για πολύ. Επιβεβαιώνοντας την εκτίμηση του Τοκβίλ ότι η κατάργηση ορισμένων καταχρήσεων της εξουσίας αποκαλύπτει ακόμα πιο ξεκάθαρα εκείνες που παραμένουν και οξύνει την ευαισθησία απέναντί τους, οι προλεταριακές εξεγέρσεις που συγκλονίζουν ολόκληρο τον καπιταλιστικό κόσμο στα τέλη της δεκαετίας του ’60 αναγκάζουν το κεφάλαιο να αναπροσαρμόσει τη στρατηγική του. Η καπιταλιστική αναδιάρθρωση που ξεκινάει ήδη από τις αρχές της δεκαετίας του ’70 μετασχηματίζει εκ νέου το ρόλο της φυλακής. Η σταδιακή αποδόμηση του κράτους πρόνοιας και η αντικατάστασή του από το δόγμα της μηδενικής ανοχής και από ένα ολοένα δολοφονικότερο στρατιωτικο-αστυνομικό σύμπλεγμα μετατρέπει, αντίστοιχα, τη φυλακή από θεσμό που αποσκοπούσε στην επανενσωμάτωση και τη “θεραπεία” του παραβάτη σε μια ψυχρή μηχανή αποκλεισμού. Ο Φουκώ διαπιστώνει ήδη αυτή τη μετάβαση (αν και δεν είναι σε θέση να την συνδέσει με τις συγκεκριμένες παραμέτρους της νέας ιστορικής φάσης του καπιταλισμού) κατά την επίσκεψή του στις φυλακές Attica τον Απρίλη του 1972, σημειώνοντας τα εξής: «Την εποχή που φτιάχτηκαν οι φυλακές του Ώμπερν και της Φιλαδέλφειας...υπήρχε η πίστη ότι όντως κάτι παρήγαγαν: “ενάρετους” ανθρώπους. Σήμερα...δεν παράγεται απολύτως τίποτα...είναι απλώς ένας ιδιόρρυθμος μηχανισμός αποκλεισμού: η κοινωνία αποκλείει, στέλνοντας στη φυλακή ανθρώπους που ο εγκλεισμός αποσυνθέτει, συντρίβει, εξολοθρεύει...»  

 

Στο νέο αυτό ιστορικό περιβάλλον, ο βασικός ρόλος της φυλακής είναι απλώς να εκδικείται, να καταστέλλει και να εξοντώνει τους εγκλείστους – κατά συνέπεια, να λειτουργεί επίσης ως αποτρεπτική απειλή και να δημιουργεί αποδιοπομπαίους τράγους, αναπαράγοντας τους διαχωρισμούς στο εσωτερικό των εκμεταλλευομένων. Αντίθετα, στο βαθμό που η τιμωρητική λειτουργία της φυλακής κρίνεται αναποτελεσματική από την εξουσία, δεν αποκλείεται καθόλου το ενδεχόμενο μιας υποχώρησης ή μερικής αντικατάστασης του εγκλεισμού από σωματικές ή άλλες μορφές ποινών. Για παράδειγμα, ο υπουργός Διοικητικών Μεταρρυθμίσεων και μέλος της φασιστικής Λίγκας του Βορρά στην Ιταλία πρότεινε πρόσφατα τον χειρουργικό ευνουχισμό ως τιμωρία για τους βιαστές, θεωρώντας προφανώς ότι είναι μια λύση φτηνότερη και αποτελεσματικότερη από τον εγκλεισμό (αντίστοιχη πρόταση έχει διατυπωθεί στην Ελλάδα από βουλευτή τού φασιστικού κόμματος ΛΑΟΣ). Παρόμοια, ο ρόλος της επανένταξης του ενόχου (και ιδίως του μικροπαραβάτη) στον κύκλο παραγωγής-κατανάλωσης μεταφέρεται σταδιακά από τη φυλακή σε φτηνότερες και αποδοτικότερες μεθόδους: σε πολλές χώρες όπως οι ΗΠΑ, η Γαλλία, η Ολλανδία και η Σουηδία χρησιμοποιείται ήδη σε διευρυμένη κλίμακα αντί της φυλακής το “ηλεκτρονικό βραχιόλι”, που δίνει τη δυνατότητα να παρακολουθούνται συνεχώς όλες οι κινήσεις τού κρατουμένου και να ελέγχεται η συμμόρφωσή του με τους όρους που έχει θέσει το δικαστήριο. Δεν είναι αβάσιμη λοιπόν η πρόβλεψη ότι ο εγκλεισμός θα εξαλειφθεί σταδιακά για την πλειονότητα των περιπτώσεων για τις οποίες υπάρχουν εναλλακτικές (φτηνότερες και αποτελεσματικότερες) μέθοδοι επιβολής ποινών. Από την άλλη πλευρά, το μέλλον που επιφυλάσσεται στους παραβάτες εκείνους που θα κρίνονται ως “επικίνδυνοι” και θα συνεχίσουν να κλείνονται στη φυλακή (ή στο ψυχιατρείο) είναι ξεκάθαρο: η ηθική, ψυχολογική και φυσική-σωματική εξόντωσή τους [2].

 

 

5

 

 

Καθώς ο καπιταλιστικός κόσμος – εγκλωβισμένος στις εγγενείς αντιφάσεις του – βυθίζεται σε μια ύφεση με δυνητικά εκρηκτικές συνέπειες, το κεφάλαιο δεν έχει κανένα περιθώριο να συμβιβαστεί ή να ικανοποιήσει επιμέρους διεκδικήσεις των εκμεταλλευομένων και αναγκάζεται να καταφύγει στην ωμή καταστολή. Από αυτή την άποψη, δεν προκαλεί έκπληξη ούτε η άρνηση του ελληνικού κράτους να ικανοποιήσει τα αιτήματα για βελτίωση των συνθηκών κράτησης που διατύπωσαν οι κρατούμενοι κατά τη διάρκεια της απεργίας πείνας το Νοέμβρη του 2008 ούτε το όργιο καταστολής με το οποίο αντιμετωπίστηκε το κύμα εξεγέρσεων στις φυλακές τον Απρίλη του 2007. Παρόλα αυτά, η κινητοποίηση των κρατουμένων το Νοέμβρη είχε ορισμένα στοιχεία που ήδη σηματοδότησαν την ποιοτική αναβάθμιση των κοινωνικών αγώνων στην Ελλάδα – μια αναβάθμιση η οποία εκδηλώθηκε ακόμα πιο ξεκάθαρα στην εξέγερση του Δεκέμβρη που ακολούθησε. Πρώτον, τα αιτήματα που διατύπωσαν οι κρατούμενοι είχαν επιθετικό και αρκετά ριζοσπαστικό περιεχόμενο (σε αντίθεση με το φοιτητικό κίνημα του 2006-7, το οποίο αρκέστηκε στην αμυντικού τύπου εναντίωσή του στον νέο νόμο-πλαίσιο και κατέρρευσε ολοκληρωτικά αμέσως μετά την ψήφιση του νόμου). Δεύτερον, ο αγώνας των κρατουμένων βασίστηκε σε ένα εξαιρετικά αποτελεσματικό δίκτυο οριζόντιου συντονισμού και υιοθέτησε αδιαμεσολάβητες μορφές οργάνωσης και επικοινωνίας, απορρίπτοντας οποιαδήποτε κομματική ή άλλη αντιπροσώπευση. Τρίτον, παράλληλα με την απεργία πείνας των κρατουμένων αναπτύχθηκε ένα πολύμορφο κίνημα αλληλεγγύης (με δεσπόζουσα την ελευθεριακή συνιστώσα, τουλάχιστον από ποσοτική άποψη) που στάθηκε στο πλευρό τους μέχρι την τελευταία μέρα και σεβάστηκε απόλυτα την αυτονομία των αποφάσεών τους (και πάλι σε αντίθεση με το φοιτητικό κίνημα που, απρόθυμο να δείξει έμπρακτα την αλληλεγγύη του στη μεγάλη απεργία των δασκάλων το Σεπτέμβρη του 2006, καταδικάστηκε στην απομόνωση και οδηγήθηκε τελικά στην ήττα).

 

Λίγες μέρες μετά τη διακοπή της απεργίας πείνας στις φυλακές, η εξέγερση του Δεκέμβρη ανέλαβε να αναβαθμίσει ακόμα περισσότερο την ποιότητα και τα περιεχόμενα της ταξικής πάλης, περνώντας από τις επιθετικές μεταρρυθμιστικές διεκδικήσεις στην ολική ρήξη με τη θεαματική-εμπορευματική κοινωνία. Υπάρχει λοιπόν ένα νήμα που ξεκινάει από το φοιτητικό κίνημα ενάντια στον νέο νόμο-πλαίσιο, συνεχίζεται με τον αγώνα των κρατουμένων στις φυλακές και καταλήγει στην εξέγερση του Δεκέμβρη, εντάσσοντας τις τρεις αυτές διακριτές στιγμές σε μια ενιαία διαδικασία ποιοτικής εξέλιξης του κοινωνικού ανταγωνισμού. Η συνείδηση αυτής της βαθύτερης ενότητας εκδηλώθηκε έμπρακτα τόσο από τους ίδιους τους κρατούμενους (οι οποίοι προχώρησαν σε μαζική αποχή συσσιτίου την Τρίτη 12/12/2008 σε ένδειξη αλληλεγγύης προς την εξέγερση που βρισκόταν ήδη σε εξέλιξη) όσο και από τους εξεγερμένους που συγκεντρώθηκαν έξω από τις φυλακές Κορυδαλλού τη νύχτα της 31ης Δεκεμβρίου για να στείλουν με τη σειρά τους στους εγκλείστους ένα γιορτινό μήνυμα αλληλεγγύης.

 

 

6

 

Η εποχή που μετατρέπει τη φυλακή σε καθαρή μηχανή αποθήκευσης και εξόντωσης ανθρώπων είναι η ίδια εποχή που μετατρέπει ολόκληρο τον κόσμο σε μια τεράστια φυλακή. Καθώς συνεχίζεται η διαδικασία ολοκλήρωσης της εμπορευματικής κοινωνίας και ρίχνεται στα σκουπίδια το παλιό προσωπείο του ανθρωπισμού της, οι ανισότητες και οι κάθε λογής αποκλεισμοί διευρύνονται και βαθαίνουν. Πόσο διαφέρουν, αλήθεια, από μια φυλακή τα προαστιακά γκέττο των δυτικών μητροπόλεων ή οι παραγκουπόλεις της Ασίας και της Λατινικής Αμερικής;  Πόσο διαφέρει από μια φυλακή η Λωρίδα της Γάζας, περίκλειστη από το τείχος που χτίζει γύρω της το ισραηλινό κράτος; Πόσο διαφέρει ολόκληρη η αφρικανική ήπειρος από μια γιγαντιαία χωματερή ανθρώπων, από την οποία ελάχιστοι κατορθώνουν να ξεφύγουν καθώς τα ευρωπαϊκά κράτη υιοθετούν ολοένα δολοφονικότερες μεθόδους για τη φύλαξη των συνόρων τους; Πόσο διαφέρει από μια φυλακή  ένα εργοστάσιο, ένα σουπερμάρκετ ή ένας δημόσιος χώρος όπου όλες οι κινήσεις των ανθρώπων παρακολουθούνται από συστήματα επιτήρησης (υλοποιώντας τις αρχές του πανοπτισμού που εφαρμόστηκαν για πρώτη φορά στις πρότυπες φυλακές του 19ου αιώνα), ενώ οποιαδήποτε συμπεριφορά η οποία παρεκκλίνει από τα ήθη του εμπορεύματος θεωρείται απλώς μη ανεκτή; Πόσο διαφέρει από μια φυλακή η πανοπλία του χαρακτήρα που αναγκαζόμαστε μέσω της οικογένειας να φορέσουμε ήδη από την παιδική μας ηλικία, υποδυόμενοι ένα ρόλο, φυλακίζοντας τις επιθυμίες μας και ακρωτηριάζοντας την ικανότητά μας να αναπτύξουμε σχέσεις στοργής, τρυφερότητας και ανιδιοτελούς αγάπης;

 

Η φυλακή βρίσκεται γύρω μας και μέσα μας. Η φυλακή βρίσκεται παντού, επειδή ακριβώς κάθε σπιθαμή του χώρου, κάθε ικμάδα του σώματος, των σκέψεων και των αισθημάτων μας, κάθε στιγμή του καθημερινού μας χρόνου κατακτήθηκε από το εμπόρευμα. Εδώ και τώρα λοιπόν, για τους εαυτούς μας,  η επαναστατική ρήξη με το συνεχές της αλλοτρίωσης – γιατί οποιαδήποτε συζήτηση περί ακατάλληλων συνθηκών καλύπτει απλώς την ανοχή απέναντι στην καταπίεση· εδώ και τώρα, να γκρεμίσουμε όλες τις φυλακές μαζί με την κοινωνία που τις γέννησε.

 

Πριονιστήριο το Χρυσό Χέρι

Μάρτης 2009

 

 

 

Σημειώσεις


[1] «Στην πραγματική ιστορία, η  κατάκτηση, η υποδούλωση, ο φόνος και η ληστεία, με μια λέξη η άξεστη βία παίζουν, όπως είναι γνωστό, τον πρώτο ρόλο. Στην τρυφερή πολιτική οικονομία, μονάχα το ειδύλλιο είναι γνωστό...Στην πραγματικότητα, οι μέθοδοι της πρωταρχικής συσσώρευσης δεν έχουν τίποτα το ειδυλλιακό» (Καρλ Μαρξ, Η Γένεση του Κεφαλαίου, σελ.4).

[2] Βλ. σχετικά Catherine Baker, Against Prisons.




Βιβλιογραφία

 

 

- Baker Catherine, Against Prisons

- Βανεγκέμ Ραούλ, Μήνυμα στους Ζωντανούς (σελ. 91-104)

- Κροπότκιν Πιοτρ, Το Κράτος και ο Ιστορικός του Ρόλος

- Κροπότκιν Πιοτρ, Φυλακές και Καταπίεση

- Μαρξ Καρλ, Η Γένεση του Κεφαλαίου

- Φουκώ Μισέλ, Η Κοινωνία-Τιμωρός

 http://athens.indymedia.org/front.php3?lang=el&article_id=760871

- Φουκώ Μισέλ, Για τη Λαϊκή Δικαιοσύνη και τα Δικαστήρια

- Φουκώ Μισέλ, Επίσκεψη στις Φυλακές Άττικα

- Φουκώ Μισέλ, Επιτήρηση και Τιμωρία: Η Γέννηση της Φυλακής


Προσθέστε περισσότερες πληροφορίες

To μέγιστο μέγεθος των αρχείων είναι 16ΜΒ. Επιτρέπονται όλες οι γνωστές καταλήξεις αρχείων εικόνας,ήχου, βίντεο. ΠΡΟΣΟΧΗ! Για να υπάρχει η δυνατότα embed ενός video πρέπει να είναι της μορφής mp4 ή ogg.

Νέο! Επιλέξτε ποιά εικόνα θα απεικονίζεται στην αρχή του σχόλιου.

Creative Commons License

Όλα τα περιεχόμενα αυτού του δικτυακού τόπου είναι ελεύθερα προς αντιγραφή, διανομή, προβολή και μεταποίηση, αρκεί να συνεχίσουν να διατίθενται, αυτά και τα παράγωγα έργα που πιθανώς προκύψουν, εξίσου ελεύθερα, υπό τους όρους της άδειας χρήσης Creative Commons Attribution-ShareAlike 4.0 International License