Κυκλοφορεί το βιβλίο "Ημερολόγιο φυλακής ΤΟΥΠΑΜΑΡΟΣ" μετάφραση Δημήτρη Κουφοντίνα

Νέο βιβλίο




    Κυκλοφορεί το βιβλίο: «Τουπαμάρος - Ημερολόγιο Φυλακής»

δημοσιεύτηκε June 25 από Τουπ
τροποποιήθηκε June 25

ανεβάζω εδώ το εξώφυλλο και την εισαγωγή του βιβλίου, που μόλις κυκλοφόρησε με πρόλογο του Εντουάρντο Γκαλεάνο, και σε μετάφραση/εισαγωγή του Δημήτρη Κουφοντίνα


Για να καταλάβετε περί τίνος πρόκειται, να δυο παράγραφοι από την εισαγωγή (ακολουθεί ολόκληρη):

«Αυτό το βιβλίο όμως του Ε. Ουιδόμπρο και του Μ. Ροσενκέφ δεν είναι η αφήγηση των βασανιστηρίων τους. Είναι πρώτα απ’ όλα η αφήγηση της αντίστασής τους. Της θέλησής τους να επιζήσουν, αλλά να επιζήσουν με αξιοπρέπεια. Της πάλης τους να διαφυλάξουν την ανθρώπινη υπόταση. Την ίδια τη ζωή. Να στηρίξουν με τη σταθερότητά τους τις οικογένειές τους. Και επειδή παραμένουν πολιτικά υποκείμενα, πολιτικοί κρατούμενοι, να στείλουν έξω το μήνυμα της αντίστασής τους ότι δεν έσπασαν, δεν παραιτούνται, συνεχίζουν.

( ...)

Το βιβλίο αυτό του Νιάτο Ουιδόμπρο και του Μαουρίσιο Ροσενκέφ, είναι ένας ύμνος στη ζωή, στην ανθρωπιά, στην ακεραιότητα του πολιτικού κρατούμενου. Είναι η αφήγηση της μακριάς περιπέτειας του ανθρώπου που στον αγώνα του κατά της βαρβαρότητας. Ανάμεσα στις γραμμές του ζουν και ανασαίνουν πολιτικοί κρατούμενοι σ’ όλο τον κόσμο, από όλες τις εποχές. Περνούν με τα ανέγγιχτα όνειρά τους οι μάρτυρες του ίδιου του ουρουγουανικού λαού, οι βασανισμένοι, οι εξαφανισμένοι, όσοι έπεσαν. Γραμμένο με το κλασικό στυλ των Τουπαμάρος, απλό και βαθύ, λιτό και περιεκτικό, δένει τη λογοτεχνία με τον αγώνα. Είναι πάνω απ’ όλα ένα διαχρονικό και οικουμενικό βιβλίο μνήμης».

Οι απαρχές του Εθνικοαπελευθερωτικού Κινήματος-Τουπαμάρος (Movimiento de Liberación Nacional-Tupamaros) θα έπρεπε να αναζητηθούν γύρω στα μέσα της δεκαετίας του 1950. Τότε είναι που ξεσπά στην Ουρουγουάη η βαθιά διαρθρωτική κρίση που θα «λατινοαμερικανοποιήσει» τη χώρα η οποία, σύμφωνα με το επίσημο ιδεολόγημα, ήταν η Ελβετία της Νότιας Αμερικής. Όπως και νάχει, ένα σταθερό πολιτικό σύστημα αρχίζει να κλονίζεται και να απονομιμοποιείται όσο η εξαρτημένη ολιγαρχία ρίχνει τα βάρη της κρίσης στις πλάτες των ασθενέστερων. Το 1955 είναι επίσης η χρονιά που ο Ραούλ Σεντίκ αφήνει το φοιτητικό κίνημα και, λίγο πριν πάρει το πτυχίο του δικηγόρου, ξεκινά ένα μακρύ ταξίδι στην ενδοχώρα. Επί επτά χρόνια θα μοιραστεί τη ζωή και τους αγώνες των πιο ταπεινών εργαζομένων, των εργατών γης στους ορυζώνες και στις φυτείες ζαχαροκάλαμου. Θα καταγγείλει τη βία και την εκμετάλλευσή τους. Θα οργανώσει συνδικάτα, απεργίες, καταλήψεις γης και εγκαταστάσεων βορειοαμερικανικών εταιρειών που λυμαίνονται την ενδοχώρα. Αυτό το μαχητικό κίνημα των εργατών γης θα αντιμετωπίσει την πιο άγρια καταστολή: Τον κίτρινο συνδικαλισμό που χρηματοδοτείται από την CIA, τα επίσημα αστυνομικά σώματα, παρακρατικούς, καθώς και φασιστικές συμμορίες. Τότε είναι που ο Σεντίκ θα γράψει: «Το καθεστώς στη χώρα μας έχει ένα πρόσωπο και ένα προσωπείο. Εδώ έπεσε εντελώς το προσωπείο και αποκαλύφθηκε το θηριώδες πρόσωπο, που ανακαλεί στη μνήμη τα μακάβρια δόντια του φασισμού».

Το 1962 πραγματοποιείται η μεγάλη πορεία των κανιέρος, των εργατών ζαχαροκάλαμου στην πρωτεύουσα. Το κίνημά τους συναντιέται με το κίνημα των εργαζομένων της πόλης. Εκεί, στο μεγάλο υπόγειο του κτιρίου της Συνομοσπονδίας Εργαζομένων όπου έχουν κατασκηνώσει οι απεργοί, ανάμεσα σε παιδιά που τρέχουν, γυναίκες που μαγειρεύουν και κανιέρος που συζητούν, θα γίνει ο πρώτος συντροφικός και αλληλέγγυος κύκλος μάτε. Αυτοί που συμμετείχαν σ’ αυτόν τον πρώτο κύκλο συζητήσεων θα αποτελέσουν τη μαγιά του Συντονιστικού και μετέπειτα του MLN-Τουπαμάρος. Ο κύκλος θα διευρυνθεί, οι συζητήσεις θα ακολουθούν η μία την άλλη. Μιλούν για τον συντονισμό των αγώνων, για την εμβάθυνση των μεθόδων πάλης, για το πώς θα προωθηθούν οι κοινωνικοί αγώνες, για την αυτοάμυνα απέναντι στους παρακρατικούς. Μιλούν ακόμη για την πολιτικοστρατιωτική οργάνωση, την επανάσταση της Κούβας, την Επανάσταση.

Είναι η εποχή των μεγάλων προσδοκιών. Λίγο καιρό πριν έχει νικήσει η Κουβανέζικη Επανάσταση, έχει αποδειχθεί ότι μια μικρή πολιτικοστρατιωτική οργάνωση μπορεί να δημιουργήσει την εστία (φόκο) που θα ανάψει τη φωτιά στον κάμπο, έχει αποδειχθεί ότι η σοσιαλιστική ουτοπία μπορεί να υλοποιηθεί. Το επαναστατικό κύμα διατρέχει ολόκληρη την αμερικανική υποήπειρο, τα βουνά της από το Μεξικό και τη Γουατεμάλα μέχρι την Αργεντινή γνωρίζουν ξανά αντάρτικα, οι λαοί ξαναπιάνουν το νήμα των απελευθερωτικών και κοινωνικών αγώνων του Μπολιβάρ, του Αρτίγας, του Τούπακ Αμάρου, του Ζαπάτα.

Όμως η Ουρουγουάη δεν έχει βουνά, δεν έχει δάση. Το αντάρτικο σ’ αυτή την επίπεδη χώρα με την αλληλοδιαδοχή των καταπράσινων ομαλών λόφων δεν βρίσκει φιλική γεωγραφία για να αναπτυχθεί. Είναι μια μικρή χώρα 2,5 περίπου εκατομμυρίων κατοίκων, οι μισοί από τους οποίους είναι συγκεντρωμένοι στην πρωτεύουσα Μοντεβιδέο. Μια πόλη όπου όλοι γνωρίζουν όλους και οτιδήποτε γίνεται το μαθαίνουν γρήγορα οι πάντες. Αυτό όμως θα είναι το έδαφος όπου θα αναπτυχθεί ένα απ’ τα σημαντικότερα αντάρτικα πόλης, το οποίο θα αποτελέσει σημείο αναφοράς για πολλούς αγωνιστές σ’ όλον τον κόσμο που επιχειρούν να ανιχνεύσουν τα σκολιά μονοπάτια της επανάστασης.

Η εναρκτήρια πράξη αυτού που θα εξελιχθεί σε MLN-T δίνεται τον Αύγουστο του 1963. Έπειτα από μήνες συζητήσεων και προετοιμασίας πραγματοποιείται η πρώτη ενέργεια: Οι κανιέρος της Μπέλα Ουνιόν ετοιμάζουν κατάληψη ενός εγκαταλειμμένου λατιφούντιου 22.000 εκταρίων και θα χρειαστούν όπλα για να αμυνθούν. Η ομάδα που έχει σχηματιστεί γύρω από τον Σεντίκ τα παίρνει από τη λέσχη σκοποβολής Tiro Suizo, ένα τροχαίο ατύχημα όμως θα οδηγήσει τον Σεντίκ στην παρανομία. Γύρω του δημιουργείται ένα δίκτυο προστασίας και αλληλεγγύης από ομάδες και μεμονωμένους αγωνιστές το οποίο θα αποτελέσει τη βάση της δομής του MLN-T.

Η απόφαση του Σεντίκ και των συντρόφων του να περάσει στην παρανομία είχε μια διπλή σημασία: Για τους ίδιους σήμαινε ότι έκαιγαν πλέον τα ίδια τους τα καράβια, αφοσιώνονταν «ψυχή τε και σώματι» στην επανάσταση. Για τον λαό θα ήταν ο συμβολισμός της εξέγερσης που αντιπροσώπευε η παρανομία του. Στις κινητοποιήσεις των εργατών γης, στις πορείες τους τα επόμενα χρόνια προς την πρωτεύουσα, αλλά και στις φοιτητικές και λαϊκές κινητοποιήσεις κεντρικό σύνθημα θα ήταν Por la tierra y con Sendic (Για τη γη και με τον Σεντίκ).

Την οργάνωση την αποτέλεσαν άνθρωποι που προέρχονταν από διαφορετικές πολιτικές και συνδικαλιστικές εμπειρίες. Σοσιαλιστές και κομμουνιστές, χριστιανοί ριζοσπάστες και αναρχικοί συνδιαμορφώνονταν μέχρι να διαμορφωθεί το κοινό «στυλ τούπα» που θα τους χαρακτηρίσει. Τους ενώνει το όραμα της σοσιαλιστικής κοινωνίας, τους ενοποιεί η απόφαση του ένοπλου αγώνα. Τα λόγια διαιρούν, η πράξη ενώνει, ήταν ένα από τα κεντρικά τους συνθήματα. Γνώριζαν βέβαια ότι όπως όλα τα συνθήματα είναι κι αυτό απλουστευτικό, ότι υπάρχουν λόγια που ενώνουν και πράξη που χωρίζει, τότε όμως ήταν μια ζωογόνα ανάσα στο τέλμα των στείρων ρητορειών όλου του φάσματος των οργανώσεων του κινήματος που έψαχναν τα λόγια που θα τους χώριζαν.

Τα πρώτα χρόνια ήταν χρόνια συσσώρευσης και δημιουργίας υποδομών. Η υπομονή και η σύνεση είναι σημαντικές αρετές των Τουπαμάρος. Συγκεντρώνουν όπλα, εκρηκτικά, χρήματα. Λύνουν δύσκολα τεχνικά προβλήματα. Χτίζουν μπερετίνες και τατουσέρας (κρύπτες σε κτίρια ή στο έδαφος, στην ενδοχώρα, αντίστοιχα). Πράγματα που αργότερα θα φαίνονταν απλά και αυτονόητα, στην πραγματικότητα απαιτούσαν άπειρες ανθρωποώρες αναζητήσεων, υψηλή ευφυΐα, φαντασία, λαϊκή εφευρετικότητα και πρωτοβουλία. Αυτές οι αρετές θα χαρακτηρίσουν και τις δυναμικές τους ενέργειες. Από τις πιο απλές, όπως οι καταλήψεις εργοστασίων ή κινηματογράφων και διανομή προκηρύξεων, έως τις πιο σύνθετες όπως η κατάληψη μιας πόλης ολόκληρης επί αρκετές ώρες. Ή τις πιο εντυπωσιακές όπως η κατάσχεση φορτηγών αυτοκινήτων μεγάλων σουπερμάρκετ και διανομή τροφίμων (τις φτωχογειτονιές). Αυτό όμως που χαρακτήριζε κυρίως την ένοπλη δράση του MLN-T ήταν η ελαχιστοποίηση της χρήσης βίας και η μεγάλη προσοχή που έδιναν στην κλιμάκωση της δράσης τους ώστε να μην υπερβαίνει το επίπεδο συνείδησης και κατανόησης του λαού. Φρόντιζαν να συντονίζουν πολιτικά και ποιοτικά την αντάρτικη πράξη με αυτήν του λαϊκού κινήματος. Και, ακριβώς, η αυτοκριτική τους για την ήττα του 1972 αναφέρεται στη διαφορά ρυθμού, αρμονίας ανάμεσα στο μαζικό και στο ένοπλο κίνημα.


Το MLN-Τουπαμάρος δεν ήταν ένα εξωτικό δημιούργημα μιας διανοουμενίστικης ελίτ. Ήταν καρπός της οικονομικής κρίσης, ήταν απάντηση στη βία της ολιγαρχίας κατά του λαού. Ήταν δημιούργημα του λαϊκού κινήματος, ένα από τα στοιχεία του λαϊκού κινήματος. Ήταν γέννημα του περιβάλλοντός του, μέσα στα ιστορικά πλαίσια που διαμόρφωσε ο συσχετισμός δυνάμεων στην αμερικανική υποήπειρο. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η απάντηση που μας έστειλε ο Ελεουτέριο Ουιδόμπρο όταν τον ρωτήσαμε, μέσω της Ελένης Γραβάνη, για το περιεχόμενο και την προέλευση του Cielito 69, του λαϊκού τραγουδιού που έγινε ο ύμνος των Τούπας.

«Δεν ξέρω αν το Cielito del 69 αναφέρετε σε κάποιο συγκεκριμένο περιστατικό, η αλήθεια όμως είναι ότι το 1969 ήταν ένας χρόνος σύγκρουσης, ήταν η χρονιά των μεγάλων εργατικών απεργιών. Σ’ αυτές τις απεργίες χιλιάδες εργαζόμενοι συνελήφθησαν και στοιβάχτηκαν στα στρατόπεδα. Στις κινητοποιήσεις των φοιτητών και τις συγκρούσεις πολλοί έπεσαν νεκροί ή τραυματίες. Είναι η χρονιά που το MLN-T καταλαμβάνει την πόλη Πάντο, το MLN-T πραγματοποιεί ένα εντυπωσιακό άλμα από άποψη μελών. Η Βουλή ψηφίζει μέτρα έκτακτης ανάγκης. Συνολικά, το 1969 είναι μια χρονιά ριζοσπαστικοποίησης των λαϊκών αγώνων εναντίον του δεσποτισμού, και πάντα σκέφτομαι ότι το Cielito del 69 είναι ένας φόρος τιμής σ’ αυτούς τους αγώνες. Νάχεις υπόψη ότι το Cielito είναι ένας παλιός σκοπός, το τραγουδούσαν οι γκαούτσο μας, βάζοντάς του στίχους κατά της ισπανικής κυριαρχίας μια απ’ τις πιο καλές εκδοχές του είναι το Cielito των Τουπαμάρος».


Όταν το 1972 οι Ενιαίες Δυνάμεις (Στρατός, Αστυνομία, Κυβέρνηση) εξαπέλυσαν την άγρια επίθεσή τους στον ουρουγουανικό λαό, σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία του γενικού επιτελείου:

Συνέλαβαν περίπου 5.000 Τουπαμάρος.

Ανακάλυψαν 247 κρύπτες στην πρωτεύουσα και την ενδοχώρα.

Ανακάλυψαν 2 υπόγεια νοσοκομεία-χειρουργεία πλήρως εξοπλισμένα, υπόγεια εργαστήρια, υπόγειο σκοπευτήριο.

Ανακάλυψαν τη λαϊκή φυλακή.

Για μια χώρα 2,5 εκατομμυρίων κατοίκων ο αριθμός των 5.000 Τουπαμάρος που συνελήφθησαν, αν προσθέσουμε και περίπου 1.000 που κατάφεραν να διαφύγουν, δείχνουν τις διαστάσεις του κινήματος, το ρίζωμά του στην κοινωνία.

Η εμπειρία του MLN-T και κυρίως οι δικές τους σκέψεις, τα δικά τους κείμενα, ανήκουν πλέον στην παγκόσμια επαναστατική κληρονομιά, εδώ δεν μπορούσαμε να επεκταθούμε. Θα παραπέμψουμε απλώς στις πηγές, κυρίως στον δικό τους λόγο, καθώς και στα βιβλία του κυριότερου θεωρητικού τους τότε, του Ρεζί Νεμπρέ.


E.E. Huidobro, Historia de los Tupamaros, ΤΑΕ, Μοντεβιδέο, 1986.

MLN, Adolfo Wasem, El Tupamaros, ΤΑΕ, Μοντεβιδέο, 1989.

MLN, Actas tupamaras, ΤΑΕ, Μοντεβιδέο, 1989.

F. Leicht, Una biografia de Zabalza, Letraeñe, Μοντεβιδέο, 2007.

– Ρεζί Ντεμπρέ, Η κριτική των όπλων, Σύγχρονα κείμενα, μτφ. Δάφνη Αμαράντου, χχε.




O σχολιασμός έχει απενεργοποιηθεί.

Creative Commons License

Όλα τα περιεχόμενα αυτού του δικτυακού τόπου είναι ελεύθερα προς αντιγραφή, διανομή, προβολή και μεταποίηση, αρκεί να συνεχίσουν να διατίθενται, αυτά και τα παράγωγα έργα που πιθανώς προκύψουν, εξίσου ελεύθερα, υπό τους όρους της άδειας χρήσης Creative Commons Attribution-ShareAlike 4.0 International License