Κριτική στα Ανθρώπινα Δικαιώματα

Ποια κριτική μπορεί να ασκηθεί στη θεωρία των "Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων;

Έχοντας την αίσθηση πως η θεωρία των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων είναι βαθιά απολιτίκ, καθώς κάτι τέτοιο πηγάζει και από την εφαρμογή τους (βλ. κάθε είδους ανθρωπιστικές, οικολογικές οργανώσεις: Γκρινπίς, Διεθνής Αμνηστία), άρχισα να ψάχνω για μια σοβαρή κριτική εναντίον τους. Βλέποντας ότι η κριτική στρέφεται κυρίως εναντίον της "εφαρμοσμένης" θεωρίας των Ανθρωπίνων Δικαιώματων (ας τα πούμε ΑΔ), δηλαδή της δυσωδίας των οργανώσεων που τα υπερασπίζονται τόσο από άποψης οργάνωσής τους, όσο και επιδιώξεών τους, επιζητώ μια κριτική στα θεμέλια αυτής της πανάκειας που λέγεται Διακήρυξη των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου και είναι στο στόμα πολλών, από των οικολόγων-πασιφιστών-ουμανιστών μέχρι του Χατζηνικολάου.
Βρήκα μια καλή κριτική στο βιβλίο του Μαρξ "Το εβραϊκό ζήτημα", όπου αναφερόμενος στο γνωστό και μη εξαιρετέο "η ελευθερία συνίσταται στο να μπορεί κανείς να κάνει καθετί που δε βλάπτει τον άλλο", λέει πως "πρόκειται για την ελευθερία του ανθρώπου ως μονάδας απομονωμένης και αποτραβηγμένης απο τον εαυτό της" και πως αυτό το δικαίωμα είναι "της απομόνωσης, το δικαίωμα του περιορισμένου". Πάνω σε αυτό χτίζει την κριτική του περί της έννοιας του ιδιώτη πολίτη που ορίζουν τα ΑΔ, ο οποίος αντί να χειραφετείται μέσω τον άλλων ανθρώπων της κοινωνίας (πραγμάτωση της ελευθερίας), περιορίζεται από αυτούς (φραγμός της ελευθερίας). Και τελικά καταλήγει, πως η Διακήρυξη αυτή, μέσα στην αστικότητά της, αντί να επαναστατικοποιήσει τους κοινωνικούς θεσμούς, εφόσον εξάλειψε τη φεουδαρχία, ουσιαστικά διατήρησε την υπάρχουσα κατάσταση και τις τάξεις λέγοντας το πολύ ωραίο στα αυτιά "η ισότητα συνίσταται στο ότι ο νόμος είναι ο ίδιος για όλους, είτε όταν προστατεύει είτε όταν τιμωρεί" ή ότι "η ασφάλεια συνίσταται στην προστασία που παρέχει η κοινωνία στον καθένα από τα μέλη της για τη διαφύλαξη του προσώπου του, των δικαιωμάτων και της ιδιοκτησίας του". Δηλαδή ότι τα ΑΔ δεν αναφέρονται στην κοινωνία ως σύνολο, αλλά σε κάθε άτομο, το οποίο μπορεί να ανήκει σε οποιαδήποτε τάξη.
Αυτό που ψάχνω είναι μια πιο επίκαιρη κριτική των ΑΔ (βιβλία, μπροσούρες, οτιδήποτε), αν λάβουμε υπόψη και την τρέχουσα εκμετάλλευσή τους από τις ΗΠΑ φερ'ειπείν. Επίσης, γνώμες πάνω σε αυτό το θέμα, ας πούμε και σε σχέση με την ιδιοκτησία και άλλα ανθρώπινα δικαιώματα.

από ... 11/03/2011 3:23 μμ.


Το "Η απανθρωπία του δικαιώματος" του Γιανναρά. Σε αυτό αναλύει το πως η έννοια των ανθρωπίνων δικαιωμάτων αποπροσωποιεί και αντικειμενικοποιεί τον άνθρωπο με αποτέλεσμα να χάνεται η προσωπική του ετερότητα. Είναι πραγματικά πολύ καλό βιβλίο ωστόσο υπάρχει ο εξής κίνδυνος: τα "ανθρώπινα δικαιώματα" είναι κατάκτηση της νεωτερικότητας δηλαδή του αστικού κόσμου.

Αν ασκήσεις κριτική στην έννοια των ανθρωπίνων δικαιωμάτων τότε χρειάζεται πολύ προσοχή προκειμένου να μη δικαιωθούν προνεωτερικά συστήματα (π.χ. δουλοκτησία, δουλοπαροικία κτλ.) ή να μη φανεί κάτι τέτοιο ιδιαίτερα αν ασπάζεσαι μια γραμμική / ντετερμινιστική εξέλιξη της ιστορίας. Οι περισσότεροι αναρχικοί πάντα λέγανε ότι τα "δικαιώματα είναι παραχωρήσεις της εξουσίας" δηλαδή προφανώς τα δικαιώματα γεννούν την αναγκαιότητα ύπαρξης αυτού που τα παραχωρεί δηλαδή της εξουσίας και αυτό είναι πολύ προβληματικό... Τελοσπάντων, είναι τεράστιο ζήτημα που άπτεται και του πολιτικού/πολιτιστικού ιμπεριαλισμού της Δύσης... Διάβασε το βιβλίο που αναφέρω είναι πραγματικά πολύ καλό.

από μα τι λετε 11/03/2011 8:25 μμ.


Ο οποιος εχει καθε λογο να ειναι εχθρος των ανθρωπινων δικαιωματων.

από ... 11/03/2011 9:14 μμ.


Καταρχήν δεν είπα ότι είναι πηγή, κατά δεύτερον δεν είναι νεοναζί (αμάν πια με την ιδεολογικοποίηση), κατά τρίτον είμαι σίγουρος ότι δεν το έχεις διαβάσει και κατά τέταρτον η αλήθεια είναι ότι όταν μιλάει δημόσια κάποιες φορές είναι καλύτερα να μασάει αλλά τα περισσότερα βιβλία του λίγο έχουν να κάνουν με τη δημόσια εικόνα του.

από 0t 12/03/2011 1:42 πμ.


Δε συνηθίσουμε να διαβάζουμε βιβλία ατόμων που ζητάνε, μέσω των ΜΜΕ στα οποία εργάζονται, τη θανατική ποινή για τους αντιρρησίες συνείδησης.

από ... 12/03/2011 9:32 πμ.


Αλλά για θανατική ποινή δεν το έχω ακούσει ποτέ και το θεωρώ απίθανο. Αν έχεις παραπομπή στείλτην.

από ψαξε 12/03/2011 12:37 μμ.


να βρεις και τις αποψεις του νεοορθοδοξου γιανναρα για τους ανθρωπους που κινουνται και δρουν στα εξαρχεια, και θα καταλαβεις πως δημιουργουνται και διαχεονται στην κοινωνια τα στερεοτυπα για οσους επιμενουν να αγωνιζονται.

 

...

από @ 12/03/2011 1:10 μμ.


Δεν διαφωνώ, και δεν χρειάζεται να ψάξω ξέρω τις απόψεις του και φυσικά διαφωνώ τελείως. Άλλο όμως αυτό, άλλο να λες ότι είναι υπέρ της θανατικής ποινής για τους αντιρρησίες και άλλο το βιβλίο του για τα ανθρώπινα δικαιώματα. Εγώ το τελευταίο πρότεινα το οποίο διάβασα και το θεωρώ αρκετά καλό και για αυτό το πρότεινα. Στοιχειώδεις διαχωρισμοί...

από Γιάννης 12/03/2011 8:07 μμ.


Δεν έχουμε τίποτα να διαχωρίσουμε. Ο λόγος του συγκεκριμένου νεοναζί είναι συγκεκριμένος και ενιαίος όλα αυτά τα χρόνια. Και από αυτόν κρίνεται και ο ίδιος και οι όμοιοί του.

από molotov 12/03/2011 8:32 μμ.


Η απατηλή ρητορεία των δικαιωμάτων Του Φώτη Τερζάκη Δύο και πλέον αιώνες μετά τη Γαλλική Επανάσταση και τρεις μετά την Ένδοξη Αγγλική, η ρητορεία των «δικαιωμάτων» εξακολουθεί να πρυτανεύει στον δημόσιο λόγο. Και μάλιστα σήμερα, παρατηρεί κανείς, έχει φτάσει στο παροξυστικό της κορύφωμα. Συνδικαλιστικά δικαιώματα, εκλογικά δικαιώματα, δικαιώματα του καταναλωτή, περιβαλλοντικά δικαιώματα και δικαιώματα στην επικερδή αξιοποίηση του περιβάλλοντος, δικαιώματα των εθνών στην αυτοδιάθεση και δικαιώματα άλλων στην αυτοάμυνα, δικαιώματα στη σεξουαλική διαφορά, δικαιώματα των μειονοτήτων, δικαιώματα των μουσουλμανίδων στη Δύση να φοράνε μαντήλα και δικαιώματα της πλειοψηφίας να προστατεύει την πολιτισμική της ταυτότητα: κάθε αίτημα, κάθε ανθρώπινη ανάγκη ή απλώς επιθυμία μεταφράζεται στη νομικοπολιτική γλώσσα των δικαιωμάτων, λες και έτσι μπορεί να ποριστεί μεγαλύτερο κύρος ή αξιώσεις ισχύος. Η φιλελεύθερη κοσμοαντίληψη βασιλεύει αδιαμφισβήτη κάτω από την «πολιτικώς ορθή» οπτική της πολυπολιτισμικότητας και των έννομων δικαιωμάτων. Ποιος εγγυάται όμως αυτά τα «δικαιώματα»; Η έννοια των δικαιωμάτων είναι κενή χωρίς μία εξουσία η οποία τα θεσμοθετεί κι εν συνεχεία τα εγγυάται και τα προστατεύει. Και η εξουσία αυτή είναι το αστικό κράτος. Η έννοια των πολιτικών και/ή ανθρώπινων δικαιωμάτων ήταν η θεμελιωτική κατασκευή των νεωτερικών πολιτικών φιλοσοφιών από τον δέκατο έβδομο αιώνα και ύστερα, των λεγόμενων θεωριών του φυσικού δικαίου, που σχεδιάστηκαν για να νομιμοποιήσουν τα νέα πολιτικά μορφώματα στην Ευρώπη. Το ερώτημα ήταν ποια θεμελιώδη δικαιώματα πρέπει να προστατεύει ένα κράτος για να θεωρείται νόμιμο, και η εκτενέστερη απάντηση δόθηκε από τον Τζων Λοκ: το δικαίωμα της ζωής, το δικαίωμα της ιδιοκτησίας και το δικαίωμα της ελεύθερης έκφρασης. Η ιστορική πραγματικότητα του αστικού κράτους δείχνει ωστόσο ότι το μόνο θεμελιώδες δικαίωμα είναι αυτό της ιδιοκτησίας• ήδη στον Λοκ η πολιτική ιδιότητα και τα προνόμια που απορρέουν από αυτήν συνδέεται καταστατικά με την έννομη κατοχή ιδιοκτησίας, πράγμα που συνιστά αυστηρή προϋπόθεση για τη δημόσια έκφραση και καθορίζει ακόμα και την αξία της ατομικής ζωής. Στις σημερινές κοινωνίες αυτός που δεν διαθέτει έστω στοιχειώδη ιδιοκτησία υπόκειται περίπου στο καθεστώς του ζώου: σκεφτείτε τι έννοια έχει ο όρος «δικαιώματα» στην περίπτωση ενός σύγχρονου αστέγου, ή στην περίπτωση των λιμοκτονούντων πληθυσμών στο μεγαλύτερο κομμάτι του κόσμου. Τα «δικαιώματα» είναι, με άλλα λόγια, ένα απλό συνώνυμο της πολιτικής ιδιότητας, και αυτή η τελευταία απονέμεται από το κράτος σύμφωνα με κριτήρια που το ίδιο το κράτος ορίζει• δηλαδή, οι κυρίαρχες τάξεις που μέσ’ από τον έλεγχο του κρατικού μηχανισμού διαιωνίζουν τα προνόμια και την ισχύ τους. Οι θεωρίες του φυσικού δικαίου προσπάθησαν να εξωραΐσουν το γεγονός επεκτείνοντας θεωρητικά την έννοια σε μια υποτιθέμενα προ-πολιτική, δηλαδή φυσική κατάσταση του ανθρώπου: υποτίθεται ότι και μόνο δυνάμει της ανθρώπινης ιδιότητάς του ένα πρόσωπο είναι φορέας αναπαλλοτρίωτων δικαιωμάτων, πράγμα που βρήκε την εμβληματική του διατύπωση στη γαλλική διακήρυξη των «δικαιωμάτων του ανθρώπου και του πολίτη». Αυτό το αθώο «και» είναι όμως η πιο τρομερή συγκάλυψη του σχίσματος που από την πρώτη στιγμή κρυβόταν ανάμεσα στις ιδιότητες του «ανθρώπου» και του «πολίτη». Το ότι μόνον ως πολίτης συμμετέχει κάποιος νομίμως στην ανθρώπινη ιδιότητα μπορεί να φανεί από αναρίθμητα παραδείγματα, το πιο εύγλωττο είναι όμως αυτό των σύγχρονων μεταναστών: χωρίς ιθαγένεια σημαίνει χωρίς όνομα, και χωρίς όνομα σημαίνει χωρίς δικαιοδοσία και χωρίς μοίρα – εγκλωβισμένος σ’ εκείνη την κατάσταση ακραίας εξαίρεσης, της ζοφερή no man’s land όπου οτιδήποτε μπορεί να σου συμβεί χωρίς περιορισμό και χωρίς έλεγχο από κανέναν. Η διεκδίκηση «δικαιωμάτων» στις σύγχρονες φιλελεύθερες ολιγαρχίες της Δύσης είναι λοιπόν ένα άλλο όνομα για τον ανταγωνισμό μεταξύ κοινωνικών ομάδων για τον έλεγχο του κρατικού μηχανισμού και την κατοχύρωση κεκτημένων προνομίων ή την εδραίωση νέων. Μια τέτοια διατύπωση δεν θέλει βεβαίως ν’ απαξιώσει ούτε τους αγώνες των μειονοτικών κινημάτων ούτε το όντως σημαντικό και από πολλές απόψεις συγκινητικό έργο των ακτιβιστών για τα ανθρώπινα δικαιώματα σε ολόκληρο τον κόσμο• θέλει μόνο να υποδείξει ότι αν όντως καθοδηγούνται από την αξία μιας οικουμενικά ανθρώπινης ισότητας και αυτοδιάθεσης, τότε το να μιλούν ακόμα τη γλώσσα των δικαιωμάτων σημαίνει να παίζουν με σημαδεμένη τράπουλα ενάντια στον εαυτό τους. Διότι η γλώσσα των «δικαιωμάτων» είναι η νομικοπολιτική γλώσσα του αστικού κράτους, που παραμένει ένας μηχανισμός ανακατανομής κολοσσιαίων διακρίσεων και ανισοτήτων στον σύγχρονο κόσμο. Ίσως θα πρέπει να επαναφέρουμε στη συζήτηση την κάπως ξεχασμένη σήμερα έννοια των αναγκών, που οι άμεσα υλικές της συνδηλώσεις ανθίστανται στο ψεύδος της νομικής αφαίρεσης και, ως εκ τούτου, είναι καλύτερα συμβατή με την πανανθρώπινη προσπάθεια για την ανατροπή των ανισοτήτων πλούτου και ισχύος.

από .... 13/03/2011 11:22 μμ.


αν θες να έχεις ακόμη πιο σφαιρική προσέγγιση δες και το βιβλίο του Κώστα Δουζίνα,  "Το τέλος των ανθρωπινων δικαιωμάτων" εκδ.Παπαζήση.

από πρέπει τώρα να συζητήσουμε για αποσπάσματα; 14/03/2011 12:28 πμ.


Ποιά κριτική στα ανθρώπινα δικαιώματα; Από πότε το copy-paste αποσπασμάτων είναι κριτική, άποψη και τοποθέτηση;

Εγώ εξαρχής ζήτησα μεταξύ άλλων και πηγές για ψάξιμο, δεν είναι κακό κάποιος να παραθέσει κάτι. Ο Τερζάκης τα λέει πολύ ωραία, αλλά δε νομίζω ότι παίρνει μια αυστηρή στάση απέναντι στα δικαιώματα, πιο πολύ τον βλέπω να το σκέφτεται, διότι όπως υποστηρίζει μερικές φορές αυτά αποφέρουν κάτι καλό. Για μένα το θέμα δεν είναι αν αποφέρουν ή όχι, τουλάχιστον σε τελική ανάλυση. Απ'ό,τι έχω καταλάβει, τα ΑΔ κριτικάρονται πολύ από τους σκεπτόμενους χριστιανούς (αν μπορεί να υπάρξει τέτοιο σχήμα) τύπου Γιανναρά, από την άποψη ότι όταν αντιμετωπίζεις τον άνθρωπο ως μια οντότητα η οποία προέκυψε κάπου στο ρου της Ιστορίας και του δίνεις δικαιώματα (σα να μην τα είχε πριν), ουσιαστικά τον κατεβάζεις από το υψηλό-θεϊκό του βάθρο. Νομίζω πάνω κάτω αυτή είναι η κριτική τους. Συνεπώς, αυτή η στάση καθίσταται απ-άνθρωπη, με την έννοια ότι ενώ φαίνεται να προστατεύει τον άνθρωπο, την ίδια στιγμή του αφαιρεί την ανθρωπινότητά του, πάντα από χριστιανική σκοπιά. Μπαρούφες δηλαδή. Προσωπικά, αυτό που καταλαβαίνω εγώ, είναι ότι τα ΑΔ είναι άχρηστα σε μια αυτόνομη κοινωνία, η οποία θα ορίζει τους νόμους που την διέπουν με τη συμμετοχή όλων των πολιτών, δηλαδή σε μια πραγματικά δημοκρατική πολιτεία. Αλλά και πάλι αυτό μου μοιάζει προβληματικό, αφού θα υπάρχουν οι κάθε λογής μειοψηφείες, οι οποίες θα αντιτίθενται ζητώντας υπερασπιζόμενες ή ζητώντας διάφορα δικαιώματα. Αυτό είναι μια άλλη ιστορία (μάλλον), όμως πραγματικά δεν ξέρω πώς τα ΑΔ από ιδεολογική άποψη μπορούν να είναι ωφέλιμα, τόσο στην παρούσα φάση της αστικής νεοφιλελεύθερης καπιταλιστικής "πανδαισίας", όσο και στη μελλοντική αναπόφευκτη ανατροπή της.

από 1871 14/03/2011 9:23 μμ.


Τα δικαιώματα δεν τα θεσμοθετεί ούτε τα εγγυάται το κράτος με την βούλησή του [δεν περίμενε κανείς από τον Τερζάκη να έχει μία ανθρωπομορφική αντίληψη για το κράτος]. Τα δικαιώματα εκφράζουν μία ορισμένη στιγμή στην μάχη του ανθρώπου απέναντι στην εξουσία. Όταν υποχωρούν, υποχωρούν και οι άνθρωποι - όπως σήμερα στην Ελλάδα. Δεν πρέπει ούτε κανείς να τα θεοποιεί [και βέβαια είναι ατελή, παραπλανητικά και μερικά, σάμπως δεν το ξέρουμε όλοι αυτό], αλλά δεν μπορεί να λέει ότι τα ποτάμια αίματος που χύθηκαν και χύνονται για αυτά πήγαν στράφι. Ίσως να είναι αλήθεια ότι εκφράζουν την διαπάλη των κοινωνικών ομάδων - αλλά εδώ θέλει λίγο προσοχή, γιατί μερικές κοινωνικές ομάδες δεν έχουν και τίποτα άλλο [όσοι μιλάνε για δικαιώματα των φυλακισμένων, ή για δικαιώματα των μεταναστών, στ' αλήθεια παίζουν το παιχνίδι του κράτους;]. Τελικά, θα περίμενε κανείς από αυτό το thread κάποια άποψη για το πώς μπορεί να αποσπάσει κανείς τα δικαιώματα από το κράτος και να τα οικειοποιηθεί, και όχι να τα κάνει χάρισμα σε αυτό.

Υ-Γ Το κείμενο του Τερζάκη, ενδιαφέρον και προκλητικό όπως πάντα, έχει λάθη. Φυσικά και δεν μας δίνει ο Λοκ την πιο εκτενή απαρίθμηση δικαιωμάτων. Φυσικά και τα ανθρώπινα δικαιώματα δεν είναι είναι έκφραση της πολιτικής οντότητας κάποιου - παρά μόνο αν δεχτεί κανείς ότι οι καταστάσεις εξαίρεσης είναι φυσιολογικές.

Προσθέστε περισσότερες πληροφορίες

To μέγιστο μέγεθος των αρχείων είναι 16ΜΒ. Επιτρέπονται όλες οι γνωστές καταλήξεις αρχείων εικόνας,ήχου, βίντεο. ΠΡΟΣΟΧΗ! Για να υπάρχει η δυνατότα embed ενός video πρέπει να είναι της μορφής mp4 ή ogg.

Νέο! Επιλέξτε ποιά εικόνα θα απεικονίζεται στην αρχή του σχόλιου.

Creative Commons License

Όλα τα περιεχόμενα αυτού του δικτυακού τόπου είναι ελεύθερα προς αντιγραφή, διανομή, προβολή και μεταποίηση, αρκεί να συνεχίσουν να διατίθενται, αυτά και τα παράγωγα έργα που πιθανώς προκύψουν, εξίσου ελεύθερα, υπό τους όρους της άδειας χρήσης Creative Commons Attribution-ShareAlike 4.0 International License