Το δημοκρατικό κίνημα στη Λατινική Αμερική

Ενα πολύ ενδιαφέρον άρθρο για την Αργεντινή και το δημοκρατικό κίνημα στη Λατ. Αμερική

Ανάλυση στα γεγονότα Το δημοκρατικό κίνημα στη Λατινική Αμερική ΤΟ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ ΤΗΣ ΑΡΓΕΝΤΙΝΗΣ Του ΤΑΚΗ ΦΩΤΟΠΟΥΛΟΥ Τα τελευταία χρόνια ένα νέο κίνημα έχει αρχίσει ν' αναπτύσσεται σε χώρες της Λατινικής Αμερικής, το οποίο πολλά υπόσχεται για τη μελλοντική ανάδυση ενός άλλου δημοκρατικού μοντέλου κοινωνικής οργάνωσης, πέρα από την οικονομία της αγοράς και την αντιπροσωπευτική «δημοκρατία» -που έχουν οδηγήσει στη σημερινή πολυδιάστατη κρίση (οικονομική, οικολογική, πολιτική, κοινωνική)- και τον αποτυχημένο κρατικιστικό σοσιαλισμό (σοβιετικό μοντέλο στην Ανατολή και σοσιαλδημοκρατία στη Δύση). Οχι μόνον στην Αργεντινή, όπως θα δούμε στη συνέχεια, αλλά και στη Βραζιλία, τη Βενεζουέλα και αλλού, αναδύονται τελευταία μορφές άμεσης δημοκρατίας σε μαζική κοινωνική κλίμακα. Μολονότι στις περιπτώσεις της Βραζιλίας και της Βενεζουέλας, αντίθετα με την Αργεντινή, η αρχική πρωτοβουλία ξεκίνησε «από επάνω», συχνά η αρχική πρωτοβουλία ξεπεράστηκε από τη δράση «από τα κάτω». Ετσι, στην περίπτωση της Βενεζουέλας, η κυβέρνηση του Hugo Chavez ενθάρρυνε περιορισμένες μορφές τοπικής δημοκρατίας, με τον φανερό στόχο να ενισχύσει την εκλογική της βάση και ν' αντιμετωπίσει μια συντονισμένη επίθεση (που συμπεριλάμβανε ακόμη και πραξικοπηματικές απόπειρες) της αμερικανικής ελίτ και των ντόπιων υποστηρικτών της. Ομως, σύντομα αναπτύχθηκε ένα κίνημα που ξεπερνούσε πολύ τα αρχικά κυβερνητικά σχέδια. Πέρα δηλαδή από τις επιτροπές στις γειτονιές που ανέλαβαν, με κυβερνητική στήριξη, την ευθύνη επιδιόρθωσης ελαττωματικών συστημάτων ύδρευσης, οργάνωσης εθελοντικών προσπαθειών στα τοπικά σχολεία, προώθησης της καμπάνιας για ανακύκλωση κ.λπ., πολλές αυτόκλητες «συνελεύσεις πολιτών» άρχισαν ν' αναδύονται στις φτωχογειτονιές της Βενεζουέλας «για να συζητήσουν οποιοδήποτε θέμα, από τα τοπικά προβλήματα της γειτονιάς μέχρι προβλήματα εθνικής πολιτικής, και να δημιουργήσουν τοπικά συμβούλια, στα οποία οι τοπικές αρχές μοιράζονται τη διαδικασία λήψης αποφάσεων με εκπροσώπους των κοινοτήτων»1. Οι στόχοι του κινήματος των συνελεύσεων αυτών έγιναν φανεροί από τον Carlos Carles, συνιδρυτή του Radio Perola, ενός κοινοτικού σταθμού που έχει γίνει το κέντρο τοπικού ακτιβισμού στην περιοχή του Caricuao: «Δεν θέλουμε κυβέρνηση, θέλουμε εμείς να κυβερνάμε. Θέλουμε να αποφασίζουμε το τι γίνεται στις κοινότητές μας, το πότε και το πώς»2. Στην Αργεντινή, η εξέγερση του Δεκεμβρίου 2001 σημαδεύτηκε από το σύνθημα «que se vayan todos» (φύγετε όλοι σας)3, που μολονότι στην αρχή στρεφόταν κατά των συγκεκριμένων επαγγελματιών πολιτικών που είχαν οδηγήσει τη χώρα στη μεγαλύτερη κρίση της, γρήγορα οδήγησε, όπως συνέβη σε πολλές ανάλογες περιόδους λαϊκής εξέγερσης στην Ιστορία, με τελευταίο τον Μάη του '68, στο αίτημα να φύγει το ίδιο το σύστημα της αντιπροσωπευτικής «δημοκρατίας» και στη δημιουργία λαϊκών συνελεύσεων. Ετσι, ως πρακτική εφαρμογή της ανάγκης για ισοκατανομή της πολιτικής δύναμης, αναδύθηκαν συνελεύσεις πολιτών στις γειτονιές και στη συνέχεια, ως πρακτική εφαρμογή της ανάγκης για την ισοκατανομή της οικονομικής δύναμης, εμφανίστηκαν εργατικές συνελεύσεις στα εργοστάσια που κατέλαβαν οι εργάτες μετά την εγκατάλειψή τους από τους προηγούμενους καπιταλίστες ιδιοκτήτες τους και την αναδιοργάνωσή τους στη βάση του εργατικού ελέγχου. Τα σπέρματα επομένως τριών από τις κύριες συνιστώσες μιας Περιεκτικής Δημοκρατίας4 ήδη δοκιμάστηκαν στην πράξη στην Αργεντινή: άμεση δημοκρατία (ισοκατανομή πολιτικής εξουσίας), οικονομική δημοκρατία (ισοκατανομή οικονομικής εξουσίας) και δημοκρατία στο κοινωνικό πεδίο (αυτοδιεύθυνση στους τόπους εργασίας, εκπαίδευσης κ.λπ.). Επίσης, φαίνεται ότι ακόμη και θέματα οικολογικής δημοκρατίας (δηλαδή επανενσωμάτωσης της κοινωνίας με τη φύση) τέθηκαν από μερικές συνελεύσεις, όπως αναφέρει ο Galafassi. Γι' αυτό και ο ίδιος συμπεραίνει ότι αυτά τα κινήματα αντιπροσωπεύουν την εμφάνιση εμβρυονικών μηχανισμών άμεσης δημοκρατίας, «που φτάνουν ακόμη και στο να εκτείνουν τα αιτήματά τους προς ένα νέο ολοκληρωμένο όραμα της κοινωνίας, που βρίσκεται πολύ κοντά στο πρόταγμα της Περιεκτικής Δημοκρατίας»5. Ιδιαίτερα μάλιστα, συνεχίζει ο ίδιος, όταν ακόμη και το συνομοσπονδιακό στοιχείο οργάνωσης της κοινωνίας είναι παρόν, όπως έδειξαν τα εμφανισθέντα στοιχεία μιας νέας μορφής συνομοσπονδιακής δημοκρατίας, «η οποία βασίζεται σε γειτονικές κοινότητες που οργανώνονται σε ένα εδαφικό δίκτυο, σε τοπική και περιφερειακή κλίμακα»6. Φυσικά, όλα αυτά δεν σημαίνουν ότι στην Αργεντινή έγινε μια συστηματική και σαφής προσπάθεια για μια γνήσια δημοκρατία, αλλά αυτό που είναι σημαντικό είναι το είδος των θεσμών, το οποίο ένας λαός επιχείρησε να εγκαθιδρύσει όταν βρήκε την ευκαιρία, ως τον μόνο τρόπο διεξόδου από τη σημερινή πολυδιάστατη κρίση. Ούτε βέβαια είναι περίεργο ότι η απόπειρα αυτή φαίνεται πως αποτυγχάνει να παγιώσει νέους δημοκρατικούς θεσμούς στις σημερινές συνθήκες στην Αργεντινή. Οπως προσπάθησα να δείξω αλλού7, η μετάβαση σε μια γνήσια δημοκρατία είναι μια μακρά διαδικασία, που μπορεί να παρακινήσει μόνο ένα μαζικό κίνημα με ένα καθαρό πρόγραμμα και μεταβατική στρατηγική, η οποία θα πρέπει ν' αρχίσει να εφαρμόζεται όχι απλώς στη διάρκεια μιας κοινωνικής έκρηξης, αλλά πολύ πιο πριν ή και μετά απ' αυτήν. Με άλλα λόγια, μια τέτοια δημοκρατία μπορεί να εγκαθιδρυθεί όχι απλώς μέσα από ένα λαϊκό ξέσπασμα, αλλά μόνον ύστερα από μια μακρά μεταβατική διαδικασία δημιουργίας θεσμών πολιτικής και οικονομικής δημοκρατίας -οι οποίοι θα βρίσκονται σε σχέση έντασης με τους υπάρχοντες θεσμούς- και αφού η πλειονότητα του πληθυσμού έχει δοκιμάσει τι σημαίνει μια γνήσια δημοκρατία και είναι αποφασισμένη να πολεμήσει γι' αυτήν. Κι αυτό, διότι μόνον έπειτα από μια τέτοια μεταβατική περίοδο θα μπορούσαν να δημιουργηθούν οι υποκειμενικές συνθήκες (δηλαδή η μαζική δημοκρατική συνειδητοποίηση) για παρόμοια δημοκρατία σε μαζική κοινωνική κλίμακα. Αντίθετα, στην περίπτωση που τα παραδοσιακά κόμματα καταφέρουν και επικρατήσουν, τότε, εάν κυριαρχήσουν τα ρεφορμιστικά κόμματα, θα αποπροσανατολίσουν τη λαϊκή οργή σε ασήμαντες και εύκολα αντιστρέψιμες μεταρρυθμίσεις, όπως συμβαίνει σήμερα στην Αργεντινή ή συνέβη τον Μάη του '68 στη Γαλλία. Παρόμοια, εάν επικρατήσουν οι οργανώσεις και κόμματα της παραδοσιακής «επαναστατικής» Αριστεράς, θα στρέψουν το λαϊκό κίνημα προς τις διάφορες «πρωτοπορίες», πράγμα που, όπως έδειξε επανειλημμένα και τραγικά η Ιστορία, θα καταλήξει είτε σε τελική περιθωριοποίηση του κινήματος είτε (στην περίπτωση επιτυχίας) σε νέα αυταρχικά καθεστώτα. http://www.inclusive.democracy.org/fotopoulos/ 1. Reed Lindsay, «Venezuela's slum army takes over», The Observer, 10/8/03. 2. Στο ίδιο. 3. Τα στοιχεία για την Αργεντινή στηρίζονται στο σημαντικό άρθρο του Αργεντινού ακαδημαϊκού Guido Galafassi «Κοινωνικά κινήματα, συγκρούσεις και η προοπτική της Περιεκτικής Δημοκρατίας στην Αργεντινή», Democracy & Nature, Νοέμβριος 2003 και περιοδικό «Περιεκτική Δημοκρατία», (εκδ. Γόρδιος), Νοέμβριος 2003. 4. Βλ. για παραπέρα ανάλυση αυτής της μορφής κοινωνικής οργάνωσης, Τ. Φωτόπουλος, «Περιεκτική Δημοκρατία» («Καστανιώτης», 1999), κεφ. 5-6. 5. Βλ. Galafassi, ό.π. 6. Βέβαια δεν έλειψαν και αυτοί, όπως οι Albert και Adamovsky, που βάφτισαν τις συνελεύσεις των πολιτών και τις εργατικές συνελεύσεις, ως συμβούλια... καταναλωτών και εργατικά συμβούλια αντίστοιχα, για να τις καλουπώσουν στην προκρούστεια κλίνη του Parecon μοντέλου τους, βλ. Michael Albert and Ezequiel Adamovsky, «Argentina and Parecon», http://www.zmag.org / ZNETTOPnoanimation.html, 4/8/03. 7. Βλ. Τ. Fotopoulos, «Transitional Strategies and the Inclusive Democracy Project», Democracy & Nature (Μάρτιος 2002). ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ - 06/09/2003

από 613 The Evil 06/09/2003 11:14 μμ.


to dromo mprosta. Palaiotore me ton Che Guevara kai twra me ton Marcos koi tous Chiapas kai to parapanw fainomeno. Eutxuws panta uparxei elpida...

Προσθέστε περισσότερες πληροφορίες

To μέγιστο μέγεθος των αρχείων είναι 16ΜΒ. Επιτρέπονται όλες οι γνωστές καταλήξεις αρχείων εικόνας,ήχου, βίντεο. ΠΡΟΣΟΧΗ! Για να υπάρχει η δυνατότα embed ενός video πρέπει να είναι της μορφής mp4 ή ogg.

Νέο! Επιλέξτε ποιά εικόνα θα απεικονίζεται στην αρχή του σχόλιου.

Creative Commons License

Όλα τα περιεχόμενα αυτού του δικτυακού τόπου είναι ελεύθερα προς αντιγραφή, διανομή, προβολή και μεταποίηση, αρκεί να συνεχίσουν να διατίθενται, αυτά και τα παράγωγα έργα που πιθανώς προκύψουν, εξίσου ελεύθερα, υπό τους όρους της άδειας χρήσης Creative Commons Attribution-ShareAlike 4.0 International License