ο «πόλεμος κατά του εγκλήματος» ως τεχνική αστυνομικοστρατιωτικής διακυβέρνησης

από λάμπε ρατ 14/08/2013 4:21 μμ.

ο «πόλεμος κατά του εγκλήματος» ως τεχνική αστυνομικοστρατιωτικής διακυβέρνησης

ο «πόλεμος κατά του εγκλήματος»

ως τεχνική αστυνομικοστρατιωτικής διακυβέρνησης

 

Τελικά η εγκληματικότητα λειτουργεί σαν ένα είδος εσωτερικού εθνικισμού. Όπως ο φόβος του εχθρού κάνει «αγαπητό» το στρατό, έτσι και ο φόβος των κακοποιών κάνει «αγαπητή» την αστυνομική εξουσία.

Michel Foucault, Ο Μεγάλος Εγκλεισμός

 

Τους τελευταίους μήνες μια αστυνομικοστρατιωτική επιχείρηση βρίσκεται σε εξέλιξη στα χωριά, τα βουνά και τα λαγκάδια της κεντρικής και βορειοδυτικής ελλάδας. Μπάτσοι όλων των ειδών (ΕΚΑΜ, λιμενικοί, συνοριοφύλακες κ.α.), με βαρύ οπλισμό και θερμικές κάμερες, προσπαθούν να εντοπίσουν και να συλλάβουν ένοπλους ληστές, δραπέτες των φυλακών Τρικάλων. Την επιχείρηση συνοδεύουν εκτενή καθημερινά ρεπορτάζ στα Μ.Μ.Ε. που κρατούν αμείωτο το ενδιαφέρον του κοινού. Μετά τον «θανάσιμο τραυματισμό του πιο επικίνδυνου δραπέτη, του Κόλα», ο Δένδιας και ο αρχηγός της ΕΛ.ΑΣ. δίνουν μεγαλοπρεπή συνέντευξη τύπου, όπου μοιράζουν εύσημα και απευθύνουν ευχαριστίες λες και βρίσκονται σε τελετή απονομής όσκαρ. Βασικός αποδέκτης τους τα όργανα της αστυνομίας, το «μαχόμενο» προσωπικό: «Θέλω να πω ένα μεγάλο ευχαριστώ σε όλα αυτά τα άτομα που επιχειρούν τους τελευταίους 4 μήνες μακριά απ' τα σπίτια τους, στους ορεινούς όγκους και τις δύσβατες περιοχές. Έχουν εγκαταλείψει τις εστίες τους και αγωνίζονται για την προστασία της ελληνικής κοινωνίας» (Δένδιας). Μας πληροφορούν επίσης με στόμφο και περηφάνεια ότι αυτή η αστυνομική επιχείρηση «είναι η μεγαλύτερη επιχείρηση σύλληψης δραπετών σε βάθος χρόνου και σε αριθμό προσωπικού που έχει διεξαχθεί στη χώρα» (Δένδιας) και ότι «αυτή η πρωτόγνωρη για τα ελληνικά δεδομένα και τα αστυνομικά χρονικά επιχείρηση έχει ιδιαίτερα επιχειρησιακά χαρακτηριστικά, εκτυλίσσεται σε περιοχές με ιδιόμορφες συνθήκες και απαιτεί ιδιότυπο σχεδιασμό, προσεκτικές κινήσεις, ακριβή συντονισμό, υψηλό επαγγελματισμό και αυξημένη ετοιμότητα και αντίδραση» (αρχηγός ΕΛ.ΑΣ.). Πλέκουν το εγκώμιο των πολεμιστών τους με δηλώσεις όπως «όλο το προσωπικό της ΕΛ.ΑΣ. εργάζεται νύχτα και μέρα, με ζήλο, αυταπάρνηση και ηρωισμό», «η επιχείρηση βασίζεται στη μεθοδικότητα και την υπομονή, αλλά και το ισχυρό φρόνημα των ελλήνων αστυνομικών», «έχασε τη ζωή του σε ώρα καθήκοντος, προσπαθώντας να διασφαλίσει το αγαθό της δημόσιας ασφάλειας». Όπως και στις Σκουριές Χαλκιδικής μετά τον εμπρησμό των μηχανημάτων, έτσι και τώρα (βλ. επίσκεψη Δένδια και αρχηγού της ΕΛ.ΑΣ. στο νοσοκομείο των Ιωαννίνων όπου νοσηλεύεται ένας τραυματισμένος εκαμίτης) παρίστανται αυτοπροσώπως στον «τόπο του εγκλήματος» για να καταδείξουν τη σπουδαιότητα των γεγονότων και να τους προσδώσουν συμβολική αξία, για να συγκινήσουν με τη μεγαλοψυχία τους, με το ειλικρινό ενδιαφέρον και τη στοργή τους για τα «παιδιά του λαού» που αφιερώνουν τη ζωή τους στην καταπολέμηση του εγκλήματος και της ανομίας. Αποκαλύπτοντας δε τα interna corporis της επιχείρησης, ο Δένδιας μας λέει ότι «ήδη κρατάει τέσσερις μήνες στους ορεινούς όγκους της χώρας, σε δύσβατες περιοχές και από την πρώτη μέρα μέχρι σήμερα απασχολούνται αποκλειστικά από 580 έως 750 άτομα», ότι «συνέδραμε μια μικρή ομάδα του εξειδικευμένου προσωπικού του λιμενικού σώματος» και ότι «οι ένοπλες δυνάμεις χορήγησαν θερμικές κάμερες». Στη συνέχεια, ο Δένδιας πάλι, «με σκληρή γλώσσα» αναφέρεται στα «αίτια που μας οδήγησαν σε αυτήν την τεράστια επιχείρηση», τα οποία «δεν είναι άλλα από την εκρηκτική κατάσταση που υπάρχει στο σωφρονιστικό σύστημα της χώρας», η οποία «κινδυνεύει να δυναμιτίσει συνολικά, μαζί και με άλλους παράγοντες [βλ. «παράνομη μετανάστευση», «τρομοκρατία», «γενικευμένη ανομία» - από τις Σκουριές της Χαλκιδικής μέχρι τη Βίλα Αμαλίας] την έννομη τάξη στη χώρα μας». Με ύφος αποφασιστικό και σιδηρά πυγμή διαμηνύει για άλλη μια φορά ότι «η χώρα δεν μπορεί και δεν είναι πλέον ξέφραγο αμπέλι». Και κλείνει το εμπνευσμένο λογύδριο με το εξής συγκινητικό: «Η τεράστια προσπάθεια που καταβάλλεται με θυσίες, παρά τις τεράστιες μάλιστα οικονομικές περικοπές, έχει μία στόχευση, την προστασία της ζωής και της δυνατότητας ανάπτυξης της προσωπικότητας των ελλήνων πολιτών».

Πέρα όμως από την ηγεσία, ο λόγος δίνεται από τα Μ.Μ.Ε. και στο απλό προσωπικό. Θα σταθούμε στην ανακοίνωση της πανελλήνιας ομοσπονδίας των αξιωματικών της αστυνομίας και σε μια συνέντευξη που έδωσαν μέλη της μονάδας υποβρύχιων αποστολών του λιμενικού που συμμετείχε στην επιχείρηση. Η ανακοίνωση της ομοσπονδίας, θριαμβευτική και επαινετική για την ΕΛ.ΑΣ. και «τους συναδέλφους»: «Η εξουδετέρωση ενός ακόμη επικίνδυνου κακοποιού - δραπέτη των φυλακών Τρικάλων και φερόμενου ως αρχηγού της εγκληματικής συμμορίας, ύστερα από πολύμηνη επιχείρηση των Ειδικών Δυνάμεων της ΕΛ.ΑΣ., σε δυσπρόσιτες και ορεινές περιοχές της Κεντρικής Ελλάδος και της Ηπείρου, καταδεικνύει περίτρανα την άριστη επιχειρησιακή ετοιμότητα που ανά πάσα στιγμή βρίσκεται η Ελληνική Αστυνομία, ανεξάρτητα του γεγονότος ότι οι περικοπές που έχουν γίνει έχουν πλήξει καίρια τις δομές της. Οφείλουμε, ως εκ τούτου, να εκφράσουμε τα συγχαρητήριά μας, τόσο σε αυτούς που σχεδίασαν όσο και σε αυτούς που έλαβαν μέρος στην επιχείρηση για την επιτυχή έκβαση αυτής, διαψεύδοντας όλους όσους βιάστηκαν να μιλήσουν για φιάσκο της ΕΛ.ΑΣ. και υπενθυμίζοντας, ότι οι συνάδελφοί μας δεν διστάζουν να πέσουν στη μάχη με απαράμιλλη αυταπάρνηση και με αδίστακτους κακοποιούς χωρίς να σκέπτονται μισθούς και υπερωρίες…». Στη δε συνέντευξη (στην εφημερίδα Τα Νέα, 30 Ιουλίου 2013), τα μέλη της ειδικής ομάδας μάς περιγράφουν με λεπτομέρειες τις μεθόδους δράσης τους και μας φιγουράρουν τον άρτιο εξοπλισμό τους. Ένα ενδεικτικό απόσπασμα: «Οι ενέδρες αυτές, δωδεκάωρης διάρκειας... είναι στρατιωτικής φύσεως, όχι αστυνομικής... Στην πράξη, εμείς αναλαμβάνουμε να φυλάξουμε έναν συγκεκριμένο δρόμο, μονοπάτι, γεφύρι ή ποτάμι... Πάμε λοιπόν εκεί προτού σκοτεινιάσει, για να δούμε το πόστο που έχουμε να καλύψουμε, να οργανώσουμε ανάλογα το πλάνο μας, σε συνδυασμό και με τη μορφολογία του εδάφους... Πολύ βασικό είναι να στηθούμε έτσι ώστε τα δικά μας πυρά να μη διασταυρώνονται μεταξύ τους, αλλά να έχουμε εμείς τους δραπέτες εν μέσω των διασταυρούμενων πυρών μας... Δεν πρέπει επίσης να είμαστε όλοι στο ίδιο σημείο... Στο κεφάλι προστατευόμαστε και από κράνος, στο οποίο είναι προσαρμοσμένο το σύστημα νυχτερινής όρασης (NVG) που πέφτει μπροστά στα μάτια μας και βλέπουμε σαν να είναι μέρα...». Στη συνέχεια, αυτοπαρουσιάζονται ως batmen: «Είναι δύσκολη αποστολή, αλλά έχουμε πάει και σε άλλες υψηλού κινδύνου. Προσωπικά μου αρέσει η δράση. Είναι θέμα χαρακτήρα και συστηματικής εκπαίδευσης. Είναι άλλωστε και επιλογή μας να ενταχθούμε στη μονάδα αυτή... Αν κάναμε αυτή τη δουλειά μόνο για τα λεφτά, τότε θα πηγαίναμε μισθοφόροι, για περισσότερα χρήματα. Την κάνουμε γιατί πρέπει να προστατεύσουμε όλους τους πολίτες, και τις οικογένειές μας, από τέτοιους σκληρούς κακοποιούς. Στο δικό μου μυαλό πώρωση δεν υπάρχει. Υπάρχει χρέος - καθήκον προς την πατρίδα, και εμείς το υπηρετούμε. Προτιμώ ο γιος μου να πει ότι “ο μπαμπάς μου σκοτώθηκε την ώρα που κυνηγούσε τον Κόλα”, παρά να πει “δεν πήγε να τον κυνηγήσει γιατί φοβήθηκε”...».

Τι εξυπηρετεί όλη αυτή η θεαματική αστυνομική επιχείρηση και η εξίσου θεαματική διαχείρισή της από τα Μ.Μ.Ε.; Προς τι αυτά τα στρατιωτικά ανακοινωθέντα; Γιατί κόπτονται η ΕΛ.ΑΣ. και ο Δένδιας; Μην είναι η πάταξη του εγκλήματος από τις δυνάμεις της τάξης; Μην είναι η αποκατάσταση της πληγείσας αξιοπρέπειας και τιμής του σωφρονιστικού συστήματος και της ελληνικής αστυνομίας; Μην είναι «η επίλυση των προβλημάτων του σωφρονιστικού συστήματος» μέσω της στελέχωσής του; Μην είναι η υπερβολική ευαισθησία για τους αθώους περαστικούς νεκρούς πολίτες και για τους αστυνομικούς που «πέφτουν σε ώρα καθήκοντος»; Τίποτα βέβαια απ' όλα αυτά, γιατί η μέριμνα των μηχανισμών δεν είναι η επίλυση των προβλημάτων ή/και των «προβλημάτων», αλλά η αποτελεσματική εκμετάλλευση/αξιοποίησή τους προς την επιθυμητή κάθε φορά κατεύθυνση με τη συνδρομή των μηχανών του Θεάματος, η διαχείριση όλων των μεγεθών και των παιχτών που εμπλέκονται με τον έναν ή τον άλλο τρόπο και η δόμηση του ενδεχόμενου πεδίου δράσης τους. Οι στρατηγικές που εκπονούνται και οι τεχνικές που επινοούνται έχουν πάντοτε ως γνώμονα τη σταθερότητα και την αύξηση της ισχύος του Κράτους και της καπιταλιστικής οργάνωσης της κοινωνίας. Στον ύστερο καπιταλισμό, το ζήτημα είναι η κατάλληλη ρύθμιση της ανομίας και της αταξίας της συσσώρευσης, «λευκής» και «μαύρης», και όχι η εξάλειψή τους, και γύρω απ' αυτή τη ρύθμιση ανοίγει μια ολόκληρη βεντάλια με πολλά φύλλα.

Ο «πόλεμος κατά του εγκλήματος» λοιπόν δεν είναι παρά μια καλοστημένη, καλοσχεδιασμένη τεχνική θεαματικής αστυνομικοστρατιωτικής διακυβέρνησης με πολλαπλές στοχεύσεις. Πρώτα πρώτα, από τη μία να διασπείρει το φόβο και την ανασφάλεια (παρουσιάζοντας τους εγκληματίες ως «ειδεχθή, αιμοδιψή τέρατα», «επικίνδυνους για τους πολίτες της χώρας») και από την άλλη να συν-κινεί με διάφορα τεχνάσματα (προσδίδοντας αίγλη στη στρατοαστυνομία, ανατιμώντας την με τρόπο ηθικολογικό αφού παρουσιάζει τα απλά μέλη της ως «ηθικά στοιχεία» με υψηλά ιδανικά και αξίες, που υπηρετούν το πατριωτικό καθήκον τους αδιαφορώντας για τους μισθούς και άλλα «ποταπά», «υλιστικά» πράγματα κ.α.), ώστε να κάνει όχι απλώς απαραίτητη αλλά αγαπητή την αστυνομία, σε σημείο ταύτισης με τους ατρόμητους ήρωες ενός έπους· αγαπητή ως δημόσιους λειτουργούς και ως δημόσιο θεσμό (που δρουν δηλαδή με γνώμονα το δημόσιο συμφέρον και το κοινό καλό των πολιτών), ως γενική δικαιοδοσία και πανταχού παρουσία αλλά και ως επιμέρους αρμοδιότητες, ως κοινωνικές σχέσεις (π.χ. έλεγχος, καχυποψία, κατάδοση), ως ιδεολογία, ως θέαμα της ισχύος αλλά και ως ισχύ του θεάματος, ως τεχνοεπιστημονικό επίτευγμα, ως βιοπολιτική-ρυθμιστική εξουσία, ως κατασταλτική μηχανή, ως βία «νόμιμη» και ως βία «παράνομη»/«καταχρηστική», ως βία που συντηρεί το υφιστάμενο Δίκαιο και ως βία που θεσμίζει de facto νέο Δίκαιο. Ταυτόχρονα, να εμπεδώνει στους υποτελείς το δόγμα «Νόμος και Τάξη» και την ιδεολογία «η χώρα δεν είναι ξέφραγο αμπέλι» με σκοπό την τρομοκράτησή τους στη θέα του κρατικού κτήνους, την πειθάρχησή τους, την συνειδητή ή/και ασυνείδητη παραδοχή από μέρους τους της ματαιοπονίας της αντίστασης στους σχεδιασμούς του πανίσχυρου Κυρίαρχου. Έπειτα, να στρατιωτικοποιεί και να θέτει σε κατάσταση εξαίρεσης το δημόσιο χώρο (δεν είναι άλλωστε τυχαία η συνεργασία με τις ένοπλες δυνάμεις και η χρήση θερμικών καμερών), να μετατρέπει τους δρόμους και τις γειτονιές των πόλεων, τα χωριά, τις εθνικές οδούς, τα ποτάμια, τα βουνά, τις ρεματιές, τα υψώματα και τα λαγκάδια της υπαίθρου σε πεδία καθημερινής επιτήρησης και αναστολής βασικών δικαιωμάτων (όπως της ελευθερίας της κίνησης) και σε θέατρα συμπλοκών, όπου ενδέχεται να υπάρξουν και «παράπλευρες απώλειες» αφού η πάνοπλη αστυνομία «αναγκάζεται» να βαράει στο ψαχνό τους εξίσου πάνοπλους και «αδίστακτους» εγκληματίες. Επιπλέον, να εκπαιδεύει τους υποτελείς στη στρατιωτική γλώσσα και στην πρακτική του κρατικού πολέμου («επιχειρούν», «αποστολή», «χαρτογράφηση», «μορφολογία του εδάφους», «ειδικά σκοπευτικά συστήματα», «παραλλαγή», «εκρηκτική κατάσταση», «κατάσταση συναγερμού», «δυναμιτίζουν», «βραχιόλι-GPS», «περιπολίες», «μπλόκα», «ιδιαίτερα αυξημένη επικινδυνότητα», «εξουδετέρωση του κακοποιού», «επείγουσα ανάγκη στελέχωσης των μηχανισμών» κ.α.) και να καθιστά συλλογικό κοινωνικό βίωμα την ένταση, το άγχος, τη διακινδύνευση, την εγρήγορση και την ταχύτητα που τον χαρακτηρίζουν. Άλλη σημαντική στόχευση είναι να ενισχύει το φρόνημα και το ηθικό των πολεμιστών του, να τους πωρώνει και να κερδίζει την εμπιστοσύνη τους, ενώ ταυτόχρονα τους εκπαιδεύει σε κακουχίες και αντίξοες συνθήκες και τους εξαπατά αποκρύπτοντας την αναλωσιμότητά τους. Επιπλέον, να φιλοτεχνεί την εικόνα ενός «σοβαρού, στιβαρού, ανελέητου με το έγκλημα» κράτους, με τον απαιτούμενο σε καιρούς κρίσης ντεσιζιονισμό, με αποδέκτες φίλους και εχθρούς, μέσα και έξω από τη χώρα. Επίσης, να διαμηνύει στους «κακοποιούς» πως για να επιβιώσεις στη ζούγκλα του ανταγωνισμού του εγκλήματος και για να μην μπεις στο κρατικό στόχαστρο πρέπει να μάθεις να κάνεις τις σωστές φιλίες κα τις σωστές συμμαχίες (η κρατικοποίηση του εγκλήματος είναι μια διαδικασία σε εξέλιξη εδώ και χρόνια, και ο,τιδήποτε ξεφεύγει από τον άμεσο ή έμμεσο κρατικό έλεγχο μπορεί να θεωρηθεί ανεξέλεγκτο και άρα εχθρικό). Τέλος, επειδή στην κρατική στρατηγική και μεθόδευση τίποτα δεν είναι τυχαίο, να ρίχνει κι άλλο νερό στο μύλο του ρατσισμού και του εθνικισμού εκστρατεύοντας εναντίον αλβανών εγκληματιών, ενώ είναι βέβαιο ότι υπάρχουν αμέτρητες περιπτώσεις ελλήνων εγκληματιών, ενδεχομένως πιο «αδίστακτων», που θα μπορούσαν κάλλιστα να βρεθούν στη θέση του διωκόμενου.

Κλείνοντας αυτό το σχόλιο, είναι κατά τη γνώμη μας άστοχη η ευρύτατα διαδεδομένη εκτίμηση ότι οι κυρίαρχοι δεν ενδιαφέρονται πλέον για τη συναίνεση των υποτελών τάξεων. Κανείς δεν μπορεί να κυβερνήσει επί μακρόν μόνο με ξιφολόγχες είχε πει ο Μακιαβέλι, κι αυτό το γνωρίζουν καλά τα διευθυντήρια και τα think tanks της καπιταλιστικής διακυβέρνησης. Στα μεταβατικά και ρευστά χρόνια που διανύουμε θα προσπαθούν διαρκώς με χίλιους δυο τρόπους να κερδίζουν τις καρδιές και να ελέγχουν τα μυαλά των υποτελών, σε ευθεία αντιστοιχία με την ένταση και την έκταση της λεηλασίας και της αρπαγής. Ο εκφασισμός των ηθών και ο εκφοβισμός είναι στρατηγικές συσπείρωσης και αντι-λιποταξίας. Όσο η καπιταλιστική διακυβέρνηση «χάνει» τους υποτελείς λόγω των συνεχών μνημονίων, της αδιαφορίας και του κυνισμού όσον αφορά την υλική επιβίωσή τους, τόσο θα προσπαθεί είτε να τους «κερδίσει» μέσω της πρόσδεσής τους στο άρμα της (αν)ασφάλειας και της επιθυμίας και ανάγκης για ισχυρή αστυνομία είτε να τους εσωτερικεύσει το φόβο και τον τρόμο. Πρόκειται με άλλα λόγια για την ανάδυση του αυταρχικού κράτους - αστυνόμου με την ιδεολογία ενός μεταυλιστικού ηθικού προστάτη - τιμωρού.

 

λάμπε ρατ

τέλη ιουλίου 2013

Προσθέστε περισσότερες πληροφορίες

Τίτλος:

Δημιουργός:

Creative Commons License

Όλα τα περιεχόμενα αυτού του δικτυακού τόπου είναι ελεύθερα προς αντιγραφή, διανομή, προβολή και μεταποίηση, αρκεί να συνεχίσουν να διατίθενται, αυτά και τα παράγωγα έργα που πιθανώς προκύψουν, εξίσου ελεύθερα, υπό τους όρους της άδειας χρήσης Creative Commons Attribution-ShareAlike 4.0 International License