Γκυ Ντεμπόρ: Πρόλογος στην Τρίτη Γαλλική Έκδοση της Κοινωνίας του Θεάματος (1992)

Η Κοινωνία του Θεάματος δημοσιεύτηκε για πρώτη φορά το Νοέμβριο του 1967 στο Παρίσι από τον εκδοτικό οίκο Buchet-Castel. Οι ταραχές του 1968 την κατέστησαν γνωστή. Το βιβλίο – στο οποίο δεν άλλαξα ποτέ ούτε μία λέξη – επανεκδόθηκε το 1971 από τις εκδόσεις Champ Libre που μετονομάστηκαν σε εκδόσεις Gérard Lebovici το 1984, μετά τη δολοφονία του εκδότη τους.

Η Κοινωνία του Θεάματος δημοσιεύτηκε για πρώτη φορά το Νοέμβριο του 1967 στο Παρίσι από τον εκδοτικό οίκο Buchet-Castel. Οι ταραχές του 1968 την κατέστησαν γνωστή. Το βιβλίο – στο οποίο δεν άλλαξα ποτέ ούτε μία λέξη – επανεκδόθηκε το 1971 από τις εκδόσεις Champ Libre που μετονομάστηκαν σε εκδόσεις Gérard Lebovici το 1984, μετά τη δολοφονία του εκδότη τους. Ακολούθησε μια σειρά τακτικών ανατυπώσεων ως το 1991. Η παρούσα έκδοση παρέμεινε επίσης ταυτόσημη με την έκδοση του 1967. Εξάλλου, ο ίδιος κανόνας θα εφαρμοστεί βέβαια και στην επανέκδοση όλων των βιβλίων μου από τις εκδόσεις Gallimard. Δεν ανήκω σε αυτούς που διορθώνουν τον εαυτό τους.

Μια τέτοια κριτική θεωρία δε χρειάζεται αλλαγές, εφόσον δεν έχουν καταστραφεί οι γενικές συνθήκες της μακράς ιστορικής περιόδου που ορίστηκε για πρώτη φορά με τόση ακρίβεια από αυτή τη θεωρία. Η συνέχεια της εξέλιξης αυτής της περιόδου επαλήθευσε απλώς και παρείχε παραδείγματα στη θεωρία του θεάματος, της οποίας η έκθεση – που επαναλαμβάνεται εδώ – μπορεί επίσης να θεωρηθεί ιστορική με μια λιγότερο εξυψωμένη έννοια: επιβεβαίωσε τις πιο ακραίες θέσεις στις μάχες του 1968 και, επομένως, επιβεβαίωσε όσα μπορούσε ήδη να γνωρίζει κανείς το 1968. Ακόμα και οι πιο αφελείς εκείνης της εποχής μπόρεσαν έκτοτε να μάθουν, μέσω των απογοητεύσεων ολόκληρης της ύπαρξής τους, τι σήμαινε η «άρνηση της ζωής που έγινε ορατή», η «απώλεια της ποιότητας» και η «προλεταριοποίηση του κόσμου»...

Αρχεία:

από συνεχιστής 01/01/2014 11:52 πμ.


Επιπλέον, στις κατάλληλες στιγμές πρόσθεσα κάποιες άλλες παρατηρήσεις που αναφέρονταν στις πιο αξιοσημείωτες καινοτομίες που αναγκάστηκε να δημιουργήσει η μετέπειτα πορεία της ίδιας διαδικασίας. Το 1979, με την ευκαιρία ενός προλόγου σε μια καινούρια Ιταλική μετάφραση πραγματεύτηκα τους ουσιώδεις μετασχηματισμούς στην ίδια τη φύση της βιομηχανικής παραγωγής και στις τεχνικές διακυβέρνησης που άρχιζαν να εξουσιοδοτούν τη χρήση της θεαματικής ισχύος. Το 1988, τα Σχόλια στην Κοινωνία του Θεάματος τεκμηρίωσαν ξεκάθαρα ότι ο προγενέστερος “παγκόσμιος καταμερισμός των θεαματικών καθηκόντων” ανάμεσα στα ανταγωνιστικά βασίλεια του “συγκεντρωμένου θεαματικού” και του “διάχυτου θεαματικού” είχε λάβει τέλος με τη συγχώνευσή τους στην κοινή μορφή του “ενοποιημένου θεαματικού”.

Η συγχώνευση αυτή μπορεί να συνοψιστεί εν τάχει διορθώνοντας τη Θέση 105, η οποία αφορούσε σε όσα είχαν λάβει χώρα πριν το 1967 και εξακολουθούσε να κάνει τη διάκριση μεταξύ αυτών των προηγούμενων μορφών – αν όχι μεταξύ ορισμένων αντιτιθέμενων πρακτικών. Καθώς το Μεγάλο Σχίσμα της ταξικής εξουσίας ολοκληρώθηκε μέσω της συμφιλίωσης, είναι αναγκαίο να ειπωθεί τώρα ότι η ενοποιημένη πρακτική του ενσωματωμένου θεαματικού σήμερα έχει “μετασχηματίσει οικονομικά τον κόσμο” ενώ ταυτόχρονα έχει “μετασχηματίσει την αντίληψη μέσω αστυνομικών μεθόδων”[1]. (Στην περίπτωση αυτή, η αστυνομία καθαυτή είναι εντελώς καινούρια.)

Καθώς αυτή η συγχώνευση είχε ήδη εκπληρωθεί στην πολιτικο-οικονομική πραγματικότητα όλου του κόσμου, ο κόσμος μπόρεσε τελικά να διακηρύξει ότι έχει επισήμως ενοποιηθεί. Καθώς η κατάσταση στην οποία βρέθηκε παγκοσμίως η διαχωρισμένη εξουσία είναι τόσο σοβαρή , ο κόσμος χρειάστηκε να ενοποιηθεί όσο το δυνατόν γρηγορότερα προκειμένου να συμμετάσχει ως ενιαίο μπλοκ στη συναινετική οργάνωση της παγκόσμιας αγοράς που πλαστογραφείται και διασφαλίζεται θεαματικά. Και, τελικά, δε θα ενοποιηθεί.

Η ολοκληρωτική γραφειοκρατία ως «υποκατάστατη κυρίαρχη τάξη σε σχέση με την οικονομία της αγοράς» ποτέ δεν πίστεψε ιδιαίτερα στο πεπρωμένο της. Γνώριζε ότι αποτελούσε την «υπανάπτυκτη μορφή της κυρίαρχης τάξης» και ήθελε να γίνει καλύτερη. Πριν από πολύ καιρό, η Θέση 58 διατύπωσε το ακόλουθο αξίωμα: «Η ρίζα του θεάματος είναι η οικονομία που φτάνει σε αφθονία και από αυτό το πεδίο προέρχονται οι καρποί που τείνουν τελικά να κυριαρχήσουν στη θεαματική αγορά.»

Αυτή η επιθυμία για τον εκσυγχρονισμό και την ενοποίηση του θεάματος –που συνδέεται με όλες τις άλλες όψεις της απλοποίησης της κοινωνίας– οδήγησε τη Ρωσική γραφειοκρατία το 1989 να στραφεί ξαφνικά, σαν να ήταν ένα πρόσωπο, στην τρέχουσα ιδεολογία της δημοκρατίας: δηλαδή, στη δικτατορική ελευθερία της Αγοράς που μετριάζεται από την αναγνώριση των Δικαιωμάτων του Θεατή. Κανένας στη Δύση δε μακρηγόρησε ούτε για μια μέρα σε σχέση με τη σημασία και τις συνέπειες ενός τέτοιου εξαιρετικού μιντιακού γεγονότος. Στο σημείο αυτό μπορεί να αντιληφθεί κανείς την πρόοδο της θεαματικής τεχνικής. Καταγράφτηκε απλώς η εμφάνιση μιας μορφής γεωλογικής δόνησης. Προσδιορίστηκε η ημερομηνία του φαινομένου και εκτιμήθηκε ότι έγινε κατανοητό επαναλαμβάνοντας μονάχα ένα απλό σήμα – την πτώση-του-Τείχους-του-Βερολίνου – εξίσου αναμφισβήτητο όσο και όλα τα υπόλοιπα δημοκρατικά σήματα.

Το 1991, οι πρώτες επιπτώσεις αυτού του εκσυγχρονισμού εμφανίστηκαν με την πλήρη διάλυση της Ρωσίας. Εδώ, τα καταστροφικά αποτελέσματα της γενικής εξέλιξης της οικονομίας εμφανίζονται με ακόμα μεγαλύτερη ειλικρίνεια απ’ ό,τι στη Δύση. Η αταξία είναι απλώς το αποτέλεσμα. Παντού τίθεται το ίδιο φοβερό ερώτημα που στοιχειώνει τον κόσμο εδώ και δύο αιώνες: Πώς να κάνει κάποιος τους φτωχούς να δουλέψουν, τη στιγμή που η ψευδαίσθηση αποδείχτηκε απογοητευτική και η ισχύς ηττήθηκε;

Η Θέση 111, που αναγνώριζε τα πρώτα συμπτώματα παρα κμής της Ρωσίας – της οποίας τις τελικές εκρήξεις βλέπουμε τώρα – και διέβλεπε την κατάρρευση μιας παγκόσμιας κοινωνίας που, όπως θα έλεγε κάποιος σήμερα, θα σβηστεί από τη μνήμη του υπολογιστή, φέρνει στο προσκήνιο εκείνη τη στρατηγική απόφανση της οποίας την εγκυρότητα μπορεί κανείς εύκολα να διαισθανθεί: «Η παγκόσμια αποσύνθεση της συμμαχίας της γραφειοκρατικής μυστικοποίησης αποτελεί, σε τελευταία ανάλυση, τον δυσμενέστερο παράγοντα για τη σημερινή εξέλιξη της καπιταλιστικής κοινωνίας.»

Είναι απαραίτητο να διαβάσει κανείς αυτό το βιβλίο διατηρώντας στο μυαλό του την ιδέα ότι γράφτηκε με την πρόθεση να βλάψει τη θεαματική κοινωνία. Αυτή η αξίωση δεν υπήρξε ποτέ παράλογη.

30 Ιουνίου 1992

Γκυ Ντεμπόρ

[1] Η Θέση 105 αναφέρει ότι «η ιδεολογία που υλοποιείται εδώ δε μετασχηματίζει οικονομικά τον κόσμο όπως ο καπιταλισμός που έφτασε στο στάδιο της αφθονίας· μετασχηματίζει μονάχα την αντίληψη διαμέσου της αστυνομίας.» [ΣτΜ]

Μετάφραση: Χ.Μ., Δεκέμβρης 2013

Προσθέστε περισσότερες πληροφορίες

To μέγιστο μέγεθος των αρχείων είναι 16ΜΒ. Επιτρέπονται όλες οι γνωστές καταλήξεις αρχείων εικόνας,ήχου, βίντεο. ΠΡΟΣΟΧΗ! Για να υπάρχει η δυνατότα embed ενός video πρέπει να είναι της μορφής mp4 ή ogg.

Νέο! Επιλέξτε ποιά εικόνα θα απεικονίζεται στην αρχή του σχόλιου.

Creative Commons License

Όλα τα περιεχόμενα αυτού του δικτυακού τόπου είναι ελεύθερα προς αντιγραφή, διανομή, προβολή και μεταποίηση, αρκεί να συνεχίσουν να διατίθενται, αυτά και τα παράγωγα έργα που πιθανώς προκύψουν, εξίσου ελεύθερα, υπό τους όρους της άδειας χρήσης Creative Commons Attribution-ShareAlike 4.0 International License