Η αμφισημία στην μαρξιστική σκέψη

.

 

Η αμφισημία στην μαρξιστική σκέψη (Μέρος Πρώτο)

 

Ο Μάρξ και η ανανέωση της κοινωνίας

του Μάρτιν Μπούμπερ i

Κατανοώντας ότι επιδίωξη του λεγόμενου ουτοπικού σοσιαλισμού είναι ν’ αντικαθιστά στον μεγαλύτερο δυνατό βαθμό το κράτος με την κοινωνία, και μάλιστα με «γνήσια» κοινωνία και όχι με μεταμφιεσμένο κράτος, μπορούμε να συνοψίσουμε στα ακόλουθα τις βασικές προϋποθέσεις για μια γνήσια κοινωνία: δεν είναι ένα συσσωμάτωμα ουσιαστικά άσχετων μεταξύ τους ατόμων, γιατί ένα τέτοιο συσσωμάτωμα θα μπορούσε να το συνέχει μόνο μια «πολιτική», δηλαδή καταναγκαστική βασική αρχή διακυβέρνησης· πρέπει να απαρτίζεται από μικρές κοινωνίες στη βάση της κοινοτικής ζωής και των ενώσεων των κοινωνιών αυτών και οι αμοιβαίες σχέσεις των κοινωνιών και των ενώσεων τους πρέπει να καθορίζονται στον μέγιστο δυνατό βαθμό από την κοινωνική βασική αρχή – την βασική αρχή- της εσωτερικής συνοχής, της συνεργασίας και της αμοιβαίας τόνωσης.

Μ’ άλλα λόγια: μόνο μια δομικός πλούσια κοινωνία μπορεί να διεκδικήσει την κληρονομιά του κράτους. Ο στόχος αυτός δεν μπορεί να επιτευχθεί μόνο με αλλαγή των κυβερνώντων, δηλαδή εκείνων που κατέχουν τα μέσα εξουσίας· ούτε μόνο με αλλαγή στην ιδιοκτησία τον παραγωγικών μέσων ούτε μόνο με νόμους και θεσμούς, που διέπουν από τα έξω τις μορφές της κοινωνικής ζωής – ούτε με έναν συνδυασμό όλων αυτών.

Όλα αυτά είναι αναγκαία σε ορισμένα στάδια του μετασχηματισμού, υπό τον όρο, βέβαια, ότι δεν θα προέλθει απ’ αυτά μια καταναγκαστική τάξη πραγμάτων, που θα τυποποιούσε το σύνολο και δεν θ’ ανεχόταν την ανάδυση των στοιχείων αυθορμητισμού, εσωτερικού δυναμισμού και ποικιλομορφίας που είναι τόσο απαραίτητα για την εξέλιξη μιας γνήσιας κοινωνίας. Το ουσιαστικό, ωστόσο, το τόσο ουσιαστικό ώστε όλες αυτές οι φάσεις μόνο να υπηρετούν την πλήρη πραγματοποίησή του, είναι η ανάπτυξη της ίδιας της γνήσιας κοινωνίας, εν μέρει από ήδη υπάρχουσες κοινωνίες που θ’ ανανεωθούν ως προς την μορφή και το νόημα, εν μέρει από κοινωνίες που θα δημιουργηθούν εξ αρχής....

Όλο το κείμενο εδώ: Η αμφισημία στην μαρξιστική σκέψη (Μέρος Πρώτο)



Η αμφισημία στην μαρξιστική σκέψη (Μέρος Δεύτερο)

 

Ο Λένιν και η ανανέωσητης κοινωνίας

του Μάρτιν Μπούμπερ *

Όπως ακριβώς η βασική αρχή της ανανέωσης της κοινωνίας από τα έσω, με μιαν αναζωογόνηση του κυτταρικού ιστού της, δεν βρήκε στη θεωρία του Μαρξ παγιωμένη θέση που να απέρρεε από την ίδια την ιδέα, έτσι δεν είχε θέση γι’ αυτήν στην πιο τερά­στια προσπάθεια του καιρού μας να πραγματώσει αυτήν τη θεω­ρία μέσα από την θαυμαστή αλλά πολύ προβληματική εφαρμογή της συνειδητής ανθρώπινης βούλησης. Και στις δυο περιπτώσεις το αρνητικό αυτό γεγονός μπορεί, όπως είδαμε, να δικαιολογηθεί όσον αφορά στην προεπαναστατική περίοδο λέγοντας ότι υπό την βασιλεία του καπιταλισμού δεν μπορούσε να συντελεστεί κανενός είδους, ούτε καν αποσπασματική κοινωνική αναζωογόνη­ση- αλλά όσον αφορά στην μετεπαναστατική περίοδο διαπιστώ­νεται και στις δυο περιπτώσεις ότι θα ήταν «ουτοπικό» να προ­διαγράφουμε τις κατάλληλες μορφές της αναζωογόνησης αυτής.

«Η ουτοπία», γράφει ο Ένγκελς το 1872, «ξεπροβάλλει όταν, από τις υπάρχουσες συνθήκες, οι άνθρωποι επιχειρούν να προδια­γράφουν την μορφή με την οποία θα αρθεί η άλφα ή η βήτα αντινομία της υπάρχουσας κοινωνίας». «Στον Μαρξ», λέει ο Λένιν, «δεν θα βρείτε ίχνος ουτοπικότητας με την έννοια της επινόησης της καινούριας κοινωνίας και της φανταστικής της κατασκευής». Αλλά όσο άχρηστες κι αν είναι αυτές οι φανταστικές εικόνες, εί­ναι ζωτικής σημασίας ν’ αφήσουμε την ιδέα στην οποία έχουμε προσκολληθεί να υπαγορεύσει την κατεύθυνση προς την οποία επιδιώκουμε να πάμε. Η σοσιαλιστική ιδέα δείχνει αναγκαστικά, ακόμα και στους Μαρξ και Λένιν, προς την οργανική οικοδόμη­ση μιας καινούριας κοινωνίας από μικρές κοινωνίες εσωτερικά συνδεδεμένες από κοινή ζωή και κοινή δουλειά, και τις ενώσεις τους. Αλλά ούτε στον Μαρξ ούτε στον Λένιν γεννά η ιδέα αυτή έ­να σαφές και συνεκτικό πλαίσιο αναφοράς για τη δράση. Και στις δυο περιπτώσεις το αποκεντρωτικό στοιχείο της αναδιαμόρφωσης εκτοπίζεται από το συγκεντρωτικό στοιχείο της επαναστατικής πολιτικής.

Και στις δυο περιπτώσεις ο λειτουργικός νόμος είναι ότι η αυστηρά συγκεντρωτική δράση είναι απαραίτητη για να επιτύχει η επανάσταση, και προφανώς αυτό έχει μεγάλη δόση αλήθειας- αυτό που λείπει είναι η συνεχής χάραξη οριοθετικών γραμμών α­νάμεσα στις απαιτήσεις αυτής της δράσης και —χωρίς να την προδικάζουμε— η ενδεχόμενη δημιουργία μιας αποκεντρωμένης κοινωνίας· ανάμεσα στα όσα απαιτεί η εκτέλεση της ιδέας και στα όσα απαιτεί η ιδέα· ανάμεσα στις αξιώσεις της επαναστατικής πολιτικής και στα δικαιώματα μιας αναδυόμενης σοσιαλιστικής ζωής. Η απόφαση —στη θεωρία και τις κατευθύνσεις του κινήμα­τος για τον Μαρξ, στην πρακτική της επανάστασης και την ανα­διάρθρωση του κράτους και της οικονομίας για τον Λένιν— πά­ντα ευνοεί ουσιαστικά την πολιτική, δηλαδή την συγκεντροποίηση.....

Όλο το κείμενο εδώ: Η αμφισημία στην μαρξιστική σκέψη (Μέρος Δεύτερο)

 

Δείτε επίσης το αφιέρωμα : . ΚΡΙΤΙΚΗ ΣΤΟΝ ΜΑΡΞΙΣΜΟ


http://eleftheriakos.gr/



O σχολιασμός έχει απενεργοποιηθεί.

Creative Commons License

Όλα τα περιεχόμενα αυτού του δικτυακού τόπου είναι ελεύθερα προς αντιγραφή, διανομή, προβολή και μεταποίηση, αρκεί να συνεχίσουν να διατίθενται, αυτά και τα παράγωγα έργα που πιθανώς προκύψουν, εξίσου ελεύθερα, υπό τους όρους της άδειας χρήσης Creative Commons Attribution-ShareAlike 4.0 International License