Η σύλληψη και η δίκη 4 Διοικητών Ναζιστικών Στρατοπέδων

Ένα συνοπτικό κείμενο που έγραψα με τίτλο "Η σύλληψη και η δίκη 4 Διοικητών Ναζιστικών Στρατοπέδων"

Η σύλληψη και η δίκη 4 Διοικητών Ναζιστικών Στρατοπέδων

 

 

Το κείμενο αυτό αποτελεί μια σύντομη αναφορά στην προσπάθεια εντοπισμού, στη σύλληψη και στη δίκη τεσσάρων προσώπων που διετέλεσαν διοικητές διαφόρων Ναζιστικών Στρατοπέδων Συγκέντρωσης (Nazi concentration camps) και συμμετείχαν στο Έγκλημα που έμεινε γνωστό ως Ολοκαύτωμα (Holocaust).

 

 

Rudolf Höss (γνωστός και ως Höß, Hoeß ή Hoess) (1901 – 1947)


Ο Ρούντολφ Ες, μέλος του Ναζιστικού Κόμματος (NSDAP) και των SS, αρχικά βρέθηκε στο στρατόπεδο συγκέντρωσης του Νταχάου (1934), μετά στο Ζάξενχαουζεν (1938) και το 1940 έγινε Διοικητής στο Άουσβιτς. Το Άουσβιτς απελευθερώθηκε από τον Κόκκινο Στρατό, δηλαδή το Στρατό της Σοβιετικής Ένωσης (ΕΣΣΔ), στις 27 Ιανουαρίου 1945.

Ο Ρούντολφ Ες διέφυγε τη σύλληψη για ένα μεγάλο διάστημα μετά τον πόλεμο. Εξαφάνισε την πραγματική του ταυτότητα και ισχυριζόταν ότι είναι κηπουρός. Συνελήφθη από τους Βρετανούς στις 11-3-1946. Προσπάθησε να τους παραπλανήσει, δηλώνοντας ψεύτικο όνομα και ψεύτικη ιδιότητα. Όμως, τα στοιχεία τον διέψευσαν. Οι Βρετανοί αφού πρώτα έφθασαν στα ίχνη του χάρη στις πληροφορίες που τους έδωσε η γυναίκα του, είδαν τη βέρα που φορούσε και του ζήτησαν να τη βγάλει για να δουν τι ακριβώς ήταν χαραγμένο σε αυτήν. Όταν ο Ρούντολφ Ες αρνήθηκε, με τον ψευδή ισχυρισμό ότι η βέρα είχε σφηνώσει στο δάχτυλό του και δεν έβγαινε, οι Βρετανοί του εξήγησαν ότι υπάρχει και η επιλογή του κοψίματος του δαχτύλου. Ο Ες κατάλαβε ότι τα ψέματά του δεν θα είχαν κανένα όφελος και την έβγαλε από το δάχτυλό του. Έτσι λοιπόν, η βέρα ήταν το τελευταίο στοιχείο που χρειάζονταν οι διώκτες του για να σιγουρευτούν απόλυτα για την πραγματική ταυτότητα του συλληφθέντα Γερμανού. Αποκαλύφθηκε η αλήθεια και περίοδος ελευθερίας τελείωσε.

Στις 15 Απριλίου 1946 ο Ρούντολφ Ες κλήθηκε να καταθέσει ως μάρτυρας στη Δίκη της Νυρεμβέργης. Η κατάθεσή του ήταν ιδιαίτερα αποκαλυπτική για τα ναζιστικά εγκλήματα. Αποκάλυψε με κυνισμό και με αρκετές λεπτομέρειες όλη τη διαδικασία της βιομηχανίας εξόντωσης πολυάριθμων ανθρώπων στο Άουσβιτς και φώτισε διάφορες πτυχές του Ολοκαυτώματος.

Στις 25 Μαΐου 1946 οι Βρετανοί τον παρέδωσαν στους Πολωνούς για να δικαστεί. Η δίκη του άρχισε στις 11 Μαρτίου 1947 και τελείωσε στις 29 Μαρτίου 1947. Στις 2 Απριλίου 1947 καταδικάστηκε σε θάνατο. Απαγχονίστηκε στις 16 Απριλίου 1947 μπροστά στην είσοδο του κρεματορίου του Άουσβιτς Ι.

Το τελευταίο διάστημα της ζωής του, κατά τη διάρκεια της παραμονής του στη φυλακή, έγραψε τα απομνημονεύματά του, περιγράφοντας με κυνισμό τον τρόπο μαζικής εξόντωσης κρατουμένων που εφάρμοσε στο Άουσβιτς, με θύματα διαφόρων ηλικιών, ακόμα και παιδιά. Το βιβλίο των απομνημονευμάτων του Ρούντολφ Ες κυκλοφόρησε στην Ελλάδα το 1995 από τις εκδόσεις Νεφέλη με τίτλο «Rudolf Hoess. Αυτοβιογραφία». Σε κάποιο σημείο του βιβλίου του, ο Ρούντολφ Ες γράφει τα εξής : «Το φθινόπωρο του 1941 η Γκεστάπο, βάσει μυστικής διαταγής, έκανε έρευνα στα στρατόπεδα των Σοβιετικών αιχµαλώτων πολέµου για την επισήμανση των πολιτρούκ, των επιτρόπων και των διακεκριµένων πολιτικών στελεχών, που παραδόθηκαν στα πιο κοντινά στρατόπεδα συγκέντρωσης µε σκοπό την εξόντωσή τους. Στο Άουσβιτς εξακολουθούσαν να φτάνουν μικρές τέτοιου είδους αποστολές. Τουφεκίζονταν στο λατομεἱο κοντά στα κτίρια του μονοπωλίου, στην αυλή του μπλοκ 11. Στη διάρκεια ενός υπηρεσιακού ταξιδιού μου, ο αναπληρωτής μου χαουπτστουρμφύρερ Φριτς χρησιμοποίησε με δική του πρωτοβουλία αέριο κατά τη θανάτωση Σοβιετικών αιχμαλώτων πολέμου. Γέμισε με αιχμαλώτους τα κελιά που βρίσκονταν στα υπόγεια και φορώντας αντιασφυξιογόνα μάσκα έριξε στα κελιά κυκλώνιο Β (Zyklon B), που προκάλεσε ακαριαία το θάνατο. Το αέριο κυκλώνιο Β το χρησιμοποιούσε στο Άουσβιτς η εταιρεία «Τες και Στάμπενοφ» για την εξόντωση των ζωυφίων και γι’ αυτό η διοίκηση του στρατοπέδου είχε πάντα μια ορισμένη ποσότητα φιαλών με το αέριο αυτό. Αρχικά το δηλητηριώδες αέριο, παρασκεύασμα πρωσικού οξέος, το χρησιμοποιούσαν μόνο υπάλληλοι της εταιρείας «Τες και Στάμπενοφ» με την τήρηση εξαιρετικών μέτρων προφύλαξης, αργότερα όµως η εταιρεία εκπαίδευσε μερικούς υγειονομικούς υπαλλήλους απολύμανσης, οι οποίοι χρησιμοποιούσαν το αέριο για την απολύμανση και την εξόντωση των ζωυφίων. Στο επόμενο ταξίδι του Άιχµαν του ανακοίνωσα τα σχετικά µε τη χρησιμοποίηση του κυκλωνίου Β. Αποφασίσαµε ότι θα χρησιμοποιούµε αυτό το αέριο στην επιχείρηση μαζικής εξόντωσης. Εξακολουθήσαμε να σκοτώνουμε τους Σοβιετικούς αιχμαλώτους με τη βοήθεια του κυκλωνίου Β, αλλά όχι πια στο μπλοκ 11, γιατί μετά τη χρήση έπρεπε να εξαεριστεί ολόκληρο το κτίριο επί δυο µέρες τουλάχιστον. Ορίσαμε ως θάλαμο αερίων το νεκροθάλαμο του κρεµατορίου στο δάσος, κοντά στο νοσοκοµείο, αφού φροντίσαμε για το ερμητικό κλείσιμο των θυρών και ανοίξαµε τρύπες στην οροφή για τη διοχέτευση του αερίου.» .

Αξίζει να αναφέρουμε ότι ο Rainer Höss, εγγονός του Ρούντολφ Ες, καταδικάζει τα εγκλήματα του ναζισμού – φασισμού, αποδοκιμάζει όσα έκανε ο παππούς του και δηλώνει ότι ο νεοναζισμός αποτελεί ιδιαίτερα επικίνδυνη απειλή για το σύγχρονο κόσμο.

 

 

 

Arthur Liebehenschel (1901 - 1948)

 

O Arthur Liebehenschel εντάχθηκε στο Ναζιστικό Κόμμα το 1932 και στα SS το 1934. Ήταν Διοικητής στο στρατόπεδο του Άουσβιτς από το Δεκέμβριο του 1943 μέχρι το Μάιο του 1944. Στη συνέχεια διετέλεσε Διοικητής στο στρατόπεδο του Majdanek από τις 19 Μαΐου 1944 μέχρι της 22 Ιουλίου 1944. Το στρατόπεδο αυτό εκκενώθηκε λόγω του ότι ο Κόκκινος Στρατός πλησίαζε ανησυχητικά γρήγορα.

Συνελήφθη από τους Αμερικάνους όταν τελείωσε ο Β΄ Παγκόσμιος Πόλεμος και εκδόθηκε στην Πολωνία. Κατηγορήθηκε για εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας στη δίκη που έγινε στην Κρακοβία για τα εγκλήματα που διαπράχθηκαν στο Άουσβιτς (24 Νοεμβρίου – 22 Δεκεμβρίου 1947) και καταδικάστηκε σε θάνατο. Τον κρέμασαν στις 28 Ιανουαρίου 1948.

 

 

 

Franz Stangl (1908 - 1971)

 

Τον Αύγουστο του 1943, λίγο μετά την εξέγερση στην Treblinka, ο Διοικητής της Treblinka Franz Stangl μεταφέρθηκε στην Τεργέστη για να οργανώσει την εκστρατεία εναντίον των Γιουγκοσλάβων παρτιζάνων. Η επόμενη αποστολή του στην Ιταλία ήταν ως ειδικός υπεύθυνος παροχής υπηρεσιών στο Einsatz-Poll, ένα στρατηγικό έργο κατασκευής στην κοιλάδα Po, με τη συμμετοχή πολύ μεγάλου αριθμού Ιταλών εργαζομένων υπό γερμανική διοίκηση. Λόγω ασθένειας, το 1945 επέστρεψε στη Βιέννη.

Το 1945 ο Stangl συνελήφθη από τους Αμερικανούς. Τότε ήταν γνωστή μόνο η συμμετοχή του στις ένοπλες ενέργειες εναντίον των παρτιζάνων ανταρτών στη Γιουγκοσλαβία και την Ιταλία. Η εγκληματική του δράση στην Πολωνία ήταν άγνωστη.

Μεταφέρθηκε στην Αυστρία και οδηγήθηκε σε μια φυλακή στο Linz στα τέλη του 1947, εξαιτίας της συμμετοχής του στο πρόγραμμα Ευθανασίας στο Schloss Hartheim. Ο Stangl κατάφερε να δραπετεύσει από τη φυλακή και να διαφύγει στην Ιταλία (30-5-1948) με τον Αυστριακό πρώην συνάδελφό του από το στρατόπεδο συγκέντρωσης του Sobibor, Gustav Wagner, με τη βοήθεια του φιλοναζιστή επισκόπου Alois Hudal και του δικτύου του Βατικανού. Αξίζει να αναφέρουμε ότι η Ρωμαιοκαθολική Εκκλησία βοήθησε πολυάριθμους ναζιστές εγκληματίες να φύγουν από την Ευρώπη όπου κινδύνευαν να δικαστούν και να βρουν ασφαλές καταφύγιο σε άλλες χώρες (π.χ. Αργεντινή).

Χρησιμοποιώντας ένα διαβατήριο του Ερυθρού Σταυρού, ο Stangl έφυγε από την Ιταλία και βρήκε καταφύγιο στη Συρία. Έζησε ασφαλής στη χώρα αυτή για τρία χρόνια (1948-1951), μαζί με την οικογένειά του. Εργάστηκε ως μηχανολόγος μηχανικός σε ένα κλωστοϋφαντουργικό μύλο.

Το 1951 εγκαταστάθηκε στη Βραζιλία και μετά το 1959 εργάστηκε σε εργοστάσιο της γερμανικής εταιρείας αυτοκινήτων Volkswagen, χάρη στη βοήθεια που του πρόσφεραν κάποιοι φίλοι του.

Μόνο το 1961 το όνομά του εμφανίστηκε στον επίσημο αυστριακό κατάλογο των "αναζητηθέντων εγκληματιών". Παρόλα αυτά, ο ίδιος συνέχισε να μένει ατιμώρητος και να απολαμβάνει την ελευθερία του για μερικά χρόνια ακόμα.

Τελικά, στις 28 Φεβρουαρίου 1967 συνελήφθη στη Βραζιλία. Τα ίχνη του εντοπίστηκαν από τον διάσημο κυνηγό ναζιστών εγκληματιών (Nazi-hunter) Σιμόν Βίζενταλ (Simon Wiesenthal). Μετά την έκδοσή του στη Δυτική Γερμανία, συνελήφθη για συνυπευθυνότητα στη μαζική δολοφονία 900.000 Εβραίων στην Τρεμπλίνκα (Treblinka). Δικάστηκε την περίοδο 13 Μαΐου – 22 Οκτωβρίου 1970 και καταδικάστηκε σε ισόβια κάθειρξη στις 22 Οκτωβρίου 1970. Για άγνωστο λόγο, οι εγκληματικές ενέργειες του Stangl στο στρατόπεδο του Sobibor δεν απασχόλησαν καθόλου την εισαγγελία στη διάρκεια της δίκης του. Κατά τη διάρκεια της παραμονής του στη φυλακή, ο Stangl παραχώρησε συνέντευξη στην Gitta Sereny.

Πέθανε από καρδιακή ανεπάρκεια στη φυλακή του Ντίσελντορφ στις 28 Ιουνίου 1971.

 

 

 

Josef Kramer (1906-1945)

 

Ο Josef Kramer δήλωσε ότι σε νεαρή ηλικία κατατάχθηκε εθελοντικά στα SS, λίγο καιρό μετά την ένταξή του στο Ναζιστικό Κόμμα (NSDAP). Το 1936 στάλθηκε στο Νταχάου που το χαρακτήριζε ως ένα «πολύ καλό στρατόπεδο». Στη συνέχεια μετατέθηκε στο Ζάξενχαουζεν και το 1939 στάλθηκε στο Μαουτχάουζεν. Προήχθη σε Obersturmfuhrer. Το Μάιο του 1940 διορίστηκε υπασπιστής του Διοικητή του Άουσβιτς, Ρούντολφ Ες. Το Νοέμβριο του 1941 επέστρεψε στο Νταχάου για μερικούς μήνες και ύστερα στο Νάτσβαϊλερ (Natzweiler) στη Γαλλία, όπου έγινε Διοικητής του τον Οκτώβριο του 1942.

Το Μάιο του 1944 ο Kramer επέστρεψε στο Άουσβιτς και τοποθετήθηκε επικεφαλής ενός στρατοπέδου του συμπλέγματος του Άουσβιτς. Συγκεκριμένα, έγινε Διοικητής του Άουσβιτς ΙΙ – Μπίρκεναου, στο οποίο έχασαν τη ζωή τους πάρα πολλοί άνθρωποι.

Το Δεκέμβριο του 1944 στάλθηκε στο Μπέργκεν – Μπέλσεν και έγινε Διοικητής του στρατοπέδου.

Όταν οι Βρετανοί απελευθέρωσαν το Μπέργκεν – Μπέλσεν, συνέλαβαν τον Διοικητή του στρατοπέδου Josef Kramer (15-4-1945) και τον φυλάκισαν μέσα στο χώρο του στρατοπέδου, προσέχοντας να μην τον λιντσάρουν οι κρατούμενοι.

Σε διάφορες περιπτώσεις, ο Kramer, γνωστός και ως «κτήνος του Μπέργκεν - Μπέλσεν», προσπαθούσε εσκεμμένα να ωραιοποιήσει την κατάσταση που επικρατούσε στα διάφορα ναζιστικά στρατόπεδα συγκέντρωσης ή δήλωνε άγνοια για να αποφύγει κάποιες ερωτήσεις των Βρετανών που τον ανέκριναν.

Πέρα από την απάνθρωπη συμπεριφορά του Kramer και των φρουρών απέναντι στους κρατουμένους του Μπέργκεν – Μπέλσεν, θα πρέπει να προσθέσουμε και το ότι οι γιατροί του στρατοπέδου συνήθιζαν να κάνουν ενέσεις με βενζίνη ή φαινόλη στις φλέβες των κρατουμένων.

Σχετικά με το Άουσβιτς, παρά την προσπάθεια του Kramer να αποποιηθεί τις ευθύνες που αναλογούσαν σε αυτόν, αλλά και σε διάφορους αδίστακτους γιατρούς που μετέτρεψαν κρατουμένους σε πειραματόζωα, τα στοιχεία που συγκέντρωσε η βρετανική Ομάδα Έρευνας για Εγκλήματα Πολέμου αρ. 1 ήταν αρκετά για να τον διαψεύσουν πανηγυρικά. Η Ρενέ Ερμάν που είχε συλληφθεί στη Γαλλία και είχε σταλεί στο Άουσβιτς για να εργαστεί ως νοσοκόμα στο εργαστήριο για πειράματα υπό τον γιατρό των SS Βέμπερ, δήλωσε ότι ο Βέμπερ έστελνε διάφορες κρατούμενες γυναίκες στο Μπίρκεναου «όπου γινόταν επιλογή για να εντοπίσουν εκείνες που ήταν κατάλληλες για εργασία». Οι γυναίκες που κρίνονταν ως ανίκανες για εργασία στέλνονταν στους θαλάμους αερίων (gas chambers) για να εξοντωθούν. Η Ρενέ Ερμάν ήξερε επίσης ότι ο γιατρός των SS Σούμαν είχε στειρώσει νεαρές Ελληνίδες, υποβάλλοντάς τες σε ισχυρή ακτινοβολία με ακτίνες Χ ή χειρουργώντας τες και αφαιρώντας τα γεννητικά τους όργανα. Υπήρχαν και άλλοι αδίστακτοι γιατροί όπως οι γιατροί των SS Βιρτς και Κλάουμπεργκ, που χειρουργούσαν γυναίκες χωρίς αναισθητικό  και τους αφαιρούσαν τη μήτρα.

Ο ναζιστής γιατρός Fritz Klein που εντάχθηκε εθελοντικά στα SS και στάλθηκε στο Άουσβιτς για να εργαστεί με άλλους γιατρούς των SS όπως ο Βιρτς και ο Μένγκελε, ομολόγησε ότι γνώριζε πως όσοι από τους κρατουμένους κρίνονταν ανίκανοι για εργασία στέλνονταν κατευθείαν στους θαλάμους αερίων για εξόντωση και αναγνώριζε το δικό του μερίδιο ευθύνης.

Η Βρετανική Υπηρεσία για Εγκλήματα Πολέμου δεν έδειξε ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τα στοιχεία που προέκυψαν σχετικά με τα ναζιστικά εγκλήματα που διαπράχθηκαν στο Μπέργκεν – Μπέλσεν και δεν επιδίωξε να κάνει πιο εκτεταμένη έρευνα. Η ομάδα που έκανε τις έρευνες στο Μπέργκεν – Μπέλσεν δεν διέθετε επαρκές προσωπικό και δεν έλαβε τη χρηματοδότηση που της είχαν υποσχεθεί.

Στις 17 Σεπτεμβρίου 1945 άρχισε η δίκη των υπευθύνων για τα εγκλήματα που διαπράχθηκαν στο Μπέργκεν – Μπέλσεν. Η συγκεκριμένη δίκη είναι γνωστή και ως «Belsen Trial» και άρχισε πριν αρχίσει η Δίκη της Νυρεμβέργης. Ως αίθουσα του Δικαστηρίου χρησιμοποιήθηκε ένα παλιό σχολείο του Lüneburg. Στις εφημερίδες δημοσιεύτηκαν τα ονόματα και οι φωτογραφίες του Josef Kramer, της ανέκφραστης Irma Grese (ερωμένης του Kramer, γνωστής για το σαδισμό με τον οποίο συμπεριφερόταν στα θύματά της), της Johanna Bormann που έβαζε το σκύλο της να επιτεθεί σε γυναίκες κρατούμενες και των υπολοίπων κατηγορουμένων ναζιστών. Είχαν συγκεντρωθεί πολλοί δημοσιογράφοι και υπήρχε και ένας εξώστης για το κοινό χωρητικότητας 400 ατόμων, ο οποίος ήταν γεμάτος.

Κατά τη διάρκεια της δίκης, ο Kramer παραδέχτηκε ότι στο Νάτσβαϊλερ (Natzweiler) κατασκευάστηκαν θάλαμοι αερίων με δική του διαταγή και χρησιμοποιήθηκαν για την εξόντωση κρατουμένων. Ισχυρίστηκε επίσης ότι : «Η πρώτη φορά που είδα κανονικό θάλαμο αερίων ήταν στο Άουσβιτς. Ήταν προσαρτημένος στο κρεματόριο. Το κτίριο που περιλάμβανε το κρεματόριο και το θάλαμο αερίων βρισκόταν στο στρατόπεδο Άουσβιτς ΙΙ- Μπίρκεναου, στο οποίο ήμουν διοικητής. Επισκέφθηκα το κτίριο στην πρώτη επιθεώρηση του στρατοπέδου την οποία έκανα τρεις μέρες μετά την άφιξή μου εκεί, αλλά τις πρώτες οκτώ μέρες που ήμουν εκεί δεν λειτούργησε. Ύστερα από οκτώ μέρες έφθασε η πρώτη μεταφορά, από την οποία επιλέχθηκαν τα θύματα για τους θαλάμους αερίων και ταυτοχρόνως έλαβα γραπτή διαταγή από τον Ρούντολφ Ες, ο οποίος διοικούσε ολόκληρο το στρατόπεδο του Άουσβιτς, ότι μολονότι ο θάλαμος αερίων και το κρεματόριο βρίσκονταν στο δικό μου τμήμα του στρατοπέδου, δεν είχα οποιαδήποτε δικαιοδοσία σε αυτούς. Στην πραγματικότητα, τις διαταγές για το θάλαμο αερίων τις έδινε πάντα ο Ρούντολφ Ες και είμαι σταθερά πεισμένος ότι ο Ρούντολφ Ες λάμβανε αυτές τις διαταγές από το Βερολίνο». Όταν ρωτήθηκε από το συνταγματάρχη Μπάκχαουζ για ποιο λόγο υπήρχαν θάλαμοι αερίων στο Άουσβιτς, ο Kramer δήλωσε άγνοια. Για όσα τον κατηγορούσαν, χρησιμοποιούσε ως δικαιολογία το ότι υπάκουγε σε διαταγές ανωτέρων του.

Στις 17 Νοεμβρίου 1945, 13 από τους κατηγορούμενους (Josef Kramer, Irma Grese και άλλοι) καταδικάστηκαν σε θάνατο με απαγχονισμό. Στις 13 Δεκεμβρίου 1945 απαγχονίστηκαν στη φυλακή Χάμελιν.

 

 

Επίλογος

Από τη μελέτη της ιστορίας διδασκόμαστε ότι ο ναζισμός δεν χαρακτηρίζεται μόνο από τη μεγάλη του ευθύνη για το αιματοκύλισμα της ανθρωπότητας στο Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, αλλά και από τη βιομηχανοποιημένη διαδικασία εξόντωσης ανθρώπων που έθεσε σε εφαρμογή στα διάφορα στρατόπεδα. Καλό είναι να θυμόμαστε ότι ο ναζισμός δεν έπαψε να υπάρχει λόγω της στρατιωτικής του ήττας το 1945 και ότι συνεχίζει να αποτελεί απειλή κατά της ανθρωπότητας ακόμα και σήμερα.

 

 

 

Ενδεικτική βιβλιογραφία :

1) Andrew Nagorski, Οι κυνηγοί των ναζί, εκδόσεις Μεταίχμιο, 2016

2) Ιάκωβος Χονδροματίδης, Επιχείρηση Odessa, εκδόσεις Μαύρος Ήλιος, 2013

3) Laurence Rees, Άουσβιτς, εκδόσεις Πατάκη, 2006

4) A.T. Williams, Οι μεγάλες δίκες του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, εκδόσεις Μεταίχμιο, 2017

 

Προσθέστε περισσότερες πληροφορίες

Creative Commons License

Όλα τα περιεχόμενα αυτού του δικτυακού τόπου είναι ελεύθερα προς αντιγραφή, διανομή, προβολή και μεταποίηση, αρκεί να συνεχίσουν να διατίθενται, αυτά και τα παράγωγα έργα που πιθανώς προκύψουν, εξίσου ελεύθερα, υπό τους όρους της άδειας χρήσης Creative Commons Attribution-ShareAlike 4.0 International License