ΜΑΝΔΡΑ – ΝΕΑ ΠΕΡΑΜΟΣ. Όταν ο άνθρωπος θέλει να αυτοκτονήσει και το κράτος τον βοηθάει

https://anarchypress.wordpress.com/2017/12/09/%ce%bc%ce%b1%ce%bd%ce%b4%cf%81%ce%b1-%ce%bd%ce%b5%ce%b1-%cf%80%ce%b5%cf%81%ce%b1%ce%bc%ce%bf%cf%83-%cf%8c%cf%84%ce%b1%ce%bd-%ce%bf-%ce%ac%ce%bd%ce%b8%cf%81%cf%89%cf%80%ce%bf%cf%82-%ce%b8%ce%ad

[…] μέσα σε μία ενιαία και αδιάσπαστη συμπαντική ουσία, κάθε κακή δράση μας πάνω στο μέρος, δημιουργεί την ενστικτώδη αντίδραση του συνόλου πάνω σε μας. Με λίγα λόγια, ό,τι κάνουμε το εισπράττουμε πολλαπλάσια από κάθε γωνιά της συμπαντικής ενότητας.

Τέλος, η έννοια της συμπαντικής αδιαίρετης ε­-νότητας δημιουργεί μια νέα περιβαλλοντική συνείδηση εφόσον, η φύση είναι ένα μέρος του όλου και κάθε δράση μας εναντίον της σημαίνει δράση ολόκληρης της δημιουργίας εναντίον μας. Μάνος Δανέζης, Επίκουρος καθηγητής Αστροφυσικής, στο Πανεπιστήμιο Αθηνών.

Το χρονικό μιας αυτοκτονίας

Δεν υπάρχει χρόνος στον ελλαδικό χώρο που να μην χαθούν ζωές ανθρώπων και ζώων από φυσικές καταστροφές που οφείλονται σε πλημμύρες. Το κοινό χαρακτηριστικό, εκτός από την απώλεια ζωών και την καταστροφή σπιτιών και υλικών αντικειμένων, είναι η παρέμβαση του ανθρώπου πάνω στο φυσικό περιβάλλον. Ποτάμια και ρέματα υπογειοποιημένα, μπαζωμένα, δάση αποψιλωμένα. Στην θέση των προαναφερομένων, σπίτια, δρόμοι και διάφορες ανθρώπινες κατα­σκευές. Μια απίστευτη ασέβεια του ανθρώπου, απέναντι σε όλα αυτά που υπήρχαν πριν από αυτόν και έχουν την λειτουργία τους. Μια ασέβεια σε όλα αυτά που βρίσκονται εκεί που βρίσκονται για κάποιο λόγο. Απέναντι σε αυτή την πανάρχαια διαδικασία του φυσικού κύκλου του νερού, αλλά και σε αυτή της δημιουργίας των ακτών, που είναι αποτέλεσμα της δυναμικής σχέσης του νερού με την γη, ο άνθρωπος παίζει επάξια τον ρόλο του βιαστή της ίδιας του της μητέρας, της φύσης. Συγχρόνως αυτοκαταστρέφεται, αφού όλα τα παραπάνω οδηγούν σε κίνδυνο την ζωή του.

Ρυθμιστής της παραπάνω βλακώδους, ατομικής δραστηριότητας, είναι το κράτος. Το κράτος έρχεται να συμπληρώσει τον ατομικό παράγοντα της καταστροφής ή της αυτοκαταστροφής. Όπου τα μπαζώματα δεν είναι στο άμεσο ενδιαφέρον του, νομιμοποιεί την ανθρώπινη βλακεία και αναίδεια και την υποβοηθά ακόμα και με δικά του τεχνικά μέσα. Αποχαρακτηρίζει ή χαρακτηρίζει δασικές εκτάσεις ανάλογα με το συμφέρον του, υπογειοποιεί, μπαζώνει και εκτρέπει ποταμούς και ρέματα.

Οι συνήθεις πληγέντες τέτοιου είδους καταστροφών, είναι άνθρωποι φτωχοί που διαμένουν σε φτωχές γειτονιές και οικισμούς, χωρίς κάποιον ιδιαίτερο πολεοδομικό σχεδιασμό. Κάποιοι ίσως να πλήρωσαν κάποιο κρατικό υπάλληλο της πολεοδομίας ώστε να φτιάξουν ένα σπίτι ή να κάνουν μια διαμόρφωση. Κάποιοι περιμένουν να το «τακτοποιήσουν» με κάποια κρατική ρύθμιση που αφορά αυθαίρετες κατασκευές. Πολλοί είναι νόμιμοι με χαρτιά του κράτους, αλλά πόσο νόμιμος είσαι όταν ο οικισμός σου είναι πάνω στο πέρασμα χειμάρρων και ποταμιών; Όταν οι δίοδοι ροής έχουν μπαζωθεί; Όταν το περιφερικό φυσικό περιβάλλον του οικισμού σου ή της πόλης σου έχει βιασθεί; Νόμιμος είσαι, νοήμων και ασφαλής, πάντως, όχι! Το τί είναι νόμιμο και τί όχι γνωρίζουμε πως είναι κάτι το οποίο αλλάζει κατά περίσταση και συμφέρον. Είναι δεδομένο ότι το κράτος αδιαφορεί για το εάν κάποιο κτίσμα είναι εντός ή εκτός, αυθαίρετο ή νόμιμο. Για εκείνο που ενδιαφέρεται άμεσα είναι το κέρδος και ο έλεγχος. Με τον ένα ή τον άλλο τρόπο, το κτίριο όχι μόνο θα χτιστεί, αλλά το κράτος θα λαμβάνει και τους ανάλογους φόρους, νόμιμα και ωραία. Εάν το κτίσμα το πάρει το ρέμα, και οι ένοικοί του βρεθούν στην θάλασσα, είναι κάτι για το οποίο πραγματικά το κράτος δεν έχει καμμία ευθύνη. Από εκεί και πέρα εισέρχεται ο ατομικός παράγοντας.

Οι πρακτικές αιτίες των πλημμυρών

Η καταστροφή στην Μάνδρα και στην Νέα Πέραμο έχει δύο αιτίες:

α) Σε προβλήματα που έρχονται από ψηλά, δηλαδή στα βουνά: δασικές πυρκαγιές, υπερβόσκηση, εκχερσώσεις, υλοτομίες και τεχνικά έργα. Όλα τα παραπάνω οδηγούν σε αποψιλώσεις των δασών με αποτέλεσμα να μην υπάρχουν κατακρατητές και επιβραδυντές υδάτων.

β) Σε προβλήματα που έρχονται από χαμηλά, δηλαδή στον αστικό ιστό: Όλες οι κατασκευές, με την νομιμοποίηση ή όχι του κράτους, αρκούν για να μετατρέψουν έναν απλό χείμαρρο σε ορμητικό ποτάμι που θα διαλύσει τα πάντα στο διάβα του.

Το νερό βρίσκοντας εμπόδια στο δρόμο του θα ψάξει να βρει άλλες οδούς ροής. Στην περίπτωση της Μάνδρας και της Νέας Περάμου οι άλλες οδοί ροής ήταν οι ίδιοι οι οικισμοί! Τέλος οι εκβολές ενός χειμάρρου ή ποταμιού πρέπει να είναι τουλάχιστον όσο η κοίτη του. Συνήθως στον ελλαδικό χώρο οι εκβολές είναι ό,τι περισσέψει από τον αστικό ιστό και όχι όσο χρειάζεται το ποτάμι. Στην περίπτωση της Μάνδρας και της Νέας Περάμου οι εκβολές είναι μικρότερες με αποτέλεσμα το νερό να εγκλωβίζεται και να πλημυρίζει την περιοχή. Μάλιστα, ο καθ. Γεωλογίας του Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών Δημήτρης Παπανικολάου την περιοχή την είχε ως μοντέλο μαθήματος λόγω των ανθρώπινων παρεμβάσεων επάνω στο φυσικό περιβάλλον: «Βασική άσκηση –για το θέμα των πλημμυρών– ήταν η περιοχή της Μάνδρας. Την είχαμε επιλέξει σαν μια από τις χαρακτηριστικές περιπτώσεις, όπου η ανθρώπινη παρέμβαση και η άγνοια ή η αδιαφορία ή εν πάση περιπτώσει η μη γνώση και ουσιαστική ενασχόληση με το θέμα ήταν εγκληματικού χαρακτήρα, διότι στην περιοχή της Μάνδρας περνάει η παλιά εθνική οδός Αθηνών – Θηβών και δίπλα στον δρόμο αυτό, την κεντρική αυτή παλιά οδό, υπήρχε από την περιοχή πάνω της Αγ. Σωτήρας, που είναι τα βουνά προς την περιοχή Πατέρα, και αρκετά χιλιόμετρα βόρεια της Μάνδρας μια ορεινή περιοχή με ένα δίκτυο από μικρά ποτάμια που ενώνονται και κάνουν ένα μεγαλύτερο χείμαρρο, ο οποίος είχε μπαζωθεί επί μήκους πάνω από 500 μέτρα. Το τραγικό ήταν ότι ένα μεγάλο κομμάτι του μπαζώματος και του κλεισίματος, στο πιο στενό σημείο, ήταν μερικά στρέμματα που έφτιαξε ο δήμος ως χώρο αμαξοστασίου και επισκευών, παραδίπλα ήταν ένα σούπερ μάρκετ, που είχαν κλείσει ακριβώς όλη τη δίοδο (του νερού). Όποιος περάσει αυτό τον δρόμο (φύγει από τη Μάνδρα για να πάει βόρεια προς Αγ. Σωτήρα) αν προσπαθήσει –στο στενότερο σημείο μάλιστα– να δει πού είναι το ρέμα που περνούν τα νερά, δεν θα δει πουθενά διέξοδο για το νερό».

Επίσης, τονίζει ότι η φύση είχε προειδοποιήσει και σε παλαιότερα χρόνια στην ίδια περιοχή: «Το τραγικό είναι ότι το 1996 είχαμε και δύο θύματα ακριβώς στην ανάντη περιοχή, ένα με δύο χιλιόμετρα βόρεια από το σημείο που είχε κλείσει η δίοδος. Ήδη, η φύση είχε προειδοποιήσει για το ότι κακώς είχαν γίνει επεμβάσεις, κακώς δεν είχε διατηρηθεί η φυσική ροή του νερού και ταυτόχρονα δεν είχε διαμορφωθεί μια τεχνητή ροή του νερού».

Σύμφωνα με τον ερευνητή στο τμήμα Γεωλογίας στο Πανεπιστήμιο Αθηνών Μιχάλη Διακάκη, μπορεί η ποσότητα της βροχής να παίξει κάποιο ρόλο για το αν θα προκαλέσει καταστροφή ή όχι αλλά η ανθρώπινη παρέμβαση παραμένει πρώτη στην πρόκληση τέτοιων καταστροφών: «Αν κανείς περπατήσει στην κοίτη των ρεμάτων από το βουνό προς τη θάλασσα, κάποια στιγμή θα σταματήσει στον οικισμό της Μάνδρας. Είναι αυτονόητο ότι έπρεπε να είχαν διατηρηθεί ανοιχτά τα ρέματα και η δίοδός τους προς τη θάλασσα».

Η Αττική έχει το μεγαλύτερο ποσοστό θανάτων από πλημύρες σε όλο τον ελλαδικό χώρο, με 3,5 θανάτους ανά πλημμύρα, ενώ σε όλο τον υπόλοιπο ελλαδικό χώρο ο μέσος όρος είναι 1,26 θάνατοι ανά πλημμύρα. Αυτό οφείλεται στην έντονη τσιμεντοποίηση και δόμηση και στην γνώση των ανθρώπων γύρω από το φυσικό περιβάλλον. Ο ίδιος ερευνητής αναφέρει: «[…]υπάρχει μεγάλη οικιστική πίεση. Στην επαρχία ο κόσμος γνωρίζει καλύτερα τη λειτουργία της φύσης και συνήθως έχει τη δυνατότητα να χτίσει λίγο παραπέρα, να μην κλείσει το ρέμα που ξέρει σε τι χρησιμεύει. Στην Αθήνα ήδη από τη δεκαετία του ’30 υπήρχε μεγάλη πίεση για δόμηση, με τα γνωστά αποτελέσματα».

Όλα τα παραπάνω δυστυχώς δεν είναι προνόμιο των δύο συγκεκριμένων περιοχών. Τα ίδια και περισσότερα θα μπορούσαμε να πούμε για τις περσινές πλημύρες με καταστροφές και νεκρούς στην Καλαμάτα. Τα ίδια και σε άλλες περιοχές. Τα παραδείγματα είναι πολλά, αλλά η εμπειρία ανύπαρκτη. Μπροστά στο κέρδος και την ατομική βόλεψη όλα τα άλλα εξαφανίζονται. Ο τελικός απολογισμός στις πλημμύρες της Μάνδρας και της Νέας Περάμου είναι 23 νεκροί και 1.512 κατεστραμμένα κτίρια. Δεν θα μείνουμε στις επισκέψεις των πολιτικών και στην προσπάθεια να βγάλουν πολιτική υπεραξία μετά από μια καταστροφή. Τις θεωρούμε γραφικές και ο κόσμος που δέχεται τέτοιες επισκέψεις από πολιτικούς, οφείλει τουλάχιστον να είναι απαξιωτικός.

Μια άλλη απώλεια από τις πλημμύρες είναι και αυτή των ζώων. Πολλά ζώα, σκύλοι, γάτες, πουλερικά, άλογα, κατσίκια, αρνιά κλπ. πέθαναν ή χάθηκαν μετά την πλημμύρα. Πολλοί σκύλοι και γάτες πνίγηκαν και άλλα χάθηκαν από τους χώρους που βρίσκονταν πριν την πλημμύρα. Οι άνθρωποι που τάιζαν τα αδέσποτα των περιοχών, δηλώνουν ότι πολλά από τα ζώα που φρόντιζαν δεν υπάρχουν πια, ενώ πολλά νέα ζώα έχουν εμφανιστεί, καθώς παρασύρθηκαν και χάθηκαν μετά την πλημμύρα ή το σπίτι που διέμεναν καταστράφηκε.

Ο Διδακτικός Ηριδανός που επιμένει και θυμάται

Είναι χαρακτηριστικό ότι στην Αθήνα, με τον έντονο οικοδομικό φόρτο, πριν από μερικά χρόνια μόνο το 20% του νερού το απορροφούσε το έδαφος και το 80% κατέληγε στην θάλασσα, όταν τα ποσοστά θα έπρεπε να ήταν σχεδόν αντίστροφα! Μόνο στο λεκανοπέδιο έχουν μπαζωθεί πάνω από 500 χιλιόμετρα ποταμών και ρεμάτων για την δημιουργία δρόμων και κτιρίων. Το νερό, όμως, έχει μνήμη. Θυμάται την πανάρχαια διαδρομή του, όσα εμπόδια και αν του βάλεις. Δεν μετριούνται τα πάντα με ανθρώπινο χρόνο, αργά ή γρήγορα το νερό θα ακολουθήσει την αρχαία του πορεία. Τρανό παράδειγμα είναι ο ποταμός Ηριδανός της Αθήνας. Από τα μέσα του 6ου π.Χ αιώνα υπογειοποιήθηκε από τον Πεισίστρατο ώστε να μετατραπεί σε αγωγό οικιακών λυμάτων και υδάτων από τους γύρω χείμαρρους. Τον 5ο π.Χ αιώνα διευθετείται και οριοθετείται η κοίτη του από την αθηναϊκή δημοκρατία και μετά θάβεται. Τον 2ο μ.Χ αιώνα η κοίτη του Ηριδανού στο ύψος της σημερινής οδού Αμαλίας μπαίνει σε θόλο, μπαζώνεται και μετατρέπεται σε υπόνομο. Τον 6ο μ.Χ αιώνα οι βυζαντινοί επεμβαίνουν στο ποτάμι με αποτέλεσμα την υποβάθμιση της ποιότητας των νερών, την ολική υπογειοποίηση του ποταμού και τον απόλυτο έλεγχο της ροής του με αποτέλεσμα να λειτούργει ως αποχετευτικό αγωγός. Χαρακτηριστικό είναι ότι το τμήμα του ποταμού που φαίνεται σήμερα να ρέει στην περιοχή του Κεραμεικού είναι 3 μέτρα χαμηλότερα από την σημερινή επιφάνεια της πόλης, χαρακτηριστικό των χιλιετών προσπαθειών να μπαζωθεί ο ποταμός. Ο ποταμός μετά από τόσα χρόνια επιμένει να ρέει υπογείως της Αθήνας, παρά τον τεράστιο οικοδομικό όγκο και τις ανθρώπινες επεμβάσεις χιλιάδων χρόνων. Πηγάζει από τον Λυκαβηττό, περνάει από το Σύνταγμα στην οδό Αμαλίας και Όθωνος, συνεχίζει στην Μητροπόλεως, περνάει από το Μοναστηράκι, συνεχίζει στην πλατεία Αγ. Ασωμάτων στο Θησείο, φτάνει στον αρχαιολογικό χώρο του Κεραμεικού όπου και εμφανίζεται· από εκεί εισέρχεται πάλι στο έδαφος, συνεχίζει στην γωνία Ιεράς Οδού και Πειραιώς και από εκεί Θερμοπυλών και Κεραμεικού. Πιθανώς σε αυτό το σημείο να ενωνόταν με τον ποταμό Ιλισό και από εκεί τα νερά κατέληγαν στην θάλασσα.

Όπως είπαμε στην αρχή του κειμένου, το νερό έχει μνήμη. Σαν την φύση. Σαν τον άνθρωπο;

Ελευθερόκοκκος

Από την ΔΙΑΔΡΟΜΗ ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΣ, φ. 177, Δεκέμβριος 2017

Προσθέστε περισσότερες πληροφορίες

Creative Commons License

Όλα τα περιεχόμενα αυτού του δικτυακού τόπου είναι ελεύθερα προς αντιγραφή, διανομή, προβολή και μεταποίηση, αρκεί να συνεχίσουν να διατίθενται, αυτά και τα παράγωγα έργα που πιθανώς προκύψουν, εξίσου ελεύθερα, υπό τους όρους της άδειας χρήσης Creative Commons Attribution-ShareAlike 4.0 International License