Νορβηγία: O Aντιφασιστικός αργαλειός τής Hannah Ryggen


post image

Γεννημένη στο Μάλμε Σουηδίας το 1894, η Hanna Jonsson σπούδασε ζωγραφική μεταξύ 1916 και 1922 υπό τον ζωγράφο Fredrik Krebs στο Lund. Μετά από ένα ταξίδι μελέτης στη Δρέσδη και εμπνευσμένη από το έργο των Goya, El Greco και Vermeer, αποφάσισε να εγκαταλείψει τη ζωγραφική γιά νά μάθει πώς να πλέκει,τότε συναντήθηκε με τον Νορβηγό καλλιτέχνη Hans Ryggen, τον οποίο παντρεύτηκε.
Αντί να σμίγει κλασικές αγροτικές σκηνές ή να επιλέγει παραδοσιακά μυθολογικά θέματα στά έργα της, ή Ryggen επικεντρώθηκε στη σύγχρονη κοινωνία: παρακολούθησε προσεκτικά τον Ισπανικό Εμφύλιο Πόλεμο, τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο και τη γερμανική κατοχή της Νορβηγίας, δίνοντας ιδιαίτερη προσοχή στην άνοδο του φασισμού στην Ευρώπη.

Τα έργα της σύντομα μετατράπηκαν σε πράξεις αντίστασης: τό 1935 ή («Αιθιοπία») προκλήθηκε από την άγρια εισβολή του Benito Mussolini στην αφρικανική χώρα τον Οκτώβριο του 1935 και παρουσιάστηκε στην Παγκόσμια Έκθεση του Παρισιού το 1937 δίπλα στην «Guernica» του Picasso και τό 1939 στην Έκθεση του Παγκόσμιου Ιστού της Νέας Υόρκης.

 
Ακολούθησαν περισσότερα κομμάτια: Το Hitlerteppet (1936) πού ανέλυσε τις σκληρότητες του ναζιστικού καθεστώτος και την εμπλοκή της Εκκλησίας στον Εθνικό Σοσιαλισμό και απεικόνιζε δύο αποκεφαλισμένες φιγούρες που γονατίζουν κάτω από έναν αιωρούμενο σταυρό.Η Ryggen αφιέρωσε επίσης μια ταπετσαρία στην εκτέλεση τής κομμουνίστριας από τούς ναζί Liselotte Herrmann, ενώ στο έργο της "Drommedod" (The Death of Dreams, 1936) τήν φυλάκιση τού Γερμανού δημοσιογράφου και βραβευμένο με Νόμπελ Ειρήνης Carl von Ossietzky.

Ζώντας στα απομακρυσμένα βουνά της Σκανδιναβίας μέχρι το θάνατό της το 1970, η Hannah Ryggen είχε μια σαφή, σπλαχνική άποψη τής παγκόσμιας πολιτικής του 20 ου αιώνα. Οι τεράστιες αλληγορικές της ταπετσαρίες (υφαντά), που βρίσκονται τώρα στη θέα τής σύγχρονης τέχνης της Οξφόρδης, επιβεβαιώνουν την ισχυρή καταδίκη της βίας από τήν καλλιτέχνη, καθώς ο κόσμος καιγόταν από τον δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο και αργότερα τον πόλεμο του Βιετνάμ.

Οι "Υφαντές ιστορίες" τής Ryggen είναι μια απροσδόκητη αποκάλυψη που δυστυχώς ή "ευτυχώς" προωθήθηκε από τα "κοράκια" τών "καλλιτεχνικών οίκων"από μια αιφνιδιαστική αύξηση τού ενδιαφέροντος για τήν καλλιτέχνη όταν έλαβε μέρος σέ μια μεγάλη ατομική έκθεση στην Εθνική Πινακοθήκη του Όσλο το 2015. Παρόλο που είχε αρκετές μεγάλες εκθέσεις στη δεκαετία του 1950 και αντιπροσώπευσε τη Νορβηγία στην Μπιενάλε της Βενετίας του 1964 - λίγοι άνθρωποι γνώριζαν το έργο της εκτός Σκανδιναβίας μέχρι να συμπεριληφθεί το έργο της στο αμφιλεγόμενο "σχήμα" Documenta 13 καί τό "επιτελείο του". Και πρέπει να πούμε: ότι το σημερινό ενδιαφέρον για το έργο τής Ryggen ευθυγραμμίζεται αρκετά καλά με την ανανεωμένη μάχη τών λαών ενάντια στον νεοφασισμό,παρά μέ τό κέρδος τών συλλεκτών καί τών "καλλιτεχνικών οίκων"..
Αν καί είναι δύσκολο,εδώ καί μ αυτό τρόπο,νά καταδειχθεί σέ όλο του τό εύρος τό πρωτοποριακό έργο της, αξίζει νά αναγνωριστεί μιά αντιφασίστρια πού μέ τόν τρόπο της αγωνίστηκε ενάντια στόν φασισμό καί περιφρονήθηκε διαχρονικά από τήν καθεστωτική "καλλιτεχνική ελίτ" μέχρι τώρα πού κάποιοι "μάνατζερ" ανακάλυψαν "φράγκα"...

Μιά αφοσιωμένη κομμουνιστρια ή Χάνα απέρριψε την αστική ζωή για μια απομονωμένη ζωή ως αγρότισσα ζώντας στα περίχωρα της περιοχής Trondheimsfjord στο δασώδες Orlandet με τον σύζυγό της. Εκεί,ή Ryggen αποφάσισε να εφαρμόσει την εξαετή εμπειρία της ως μαθητευόμενη ζωγράφος σε ύφανση σε αργαλειό. Ένα από τα παλαιότερα κομμάτια της,τό "Ψάρεμα στη θάλασσα του χρέους" (1933), απεικονίζει την αγροτική ζωή της ως άπορη,αλλά ευτυχής.. Μέσα από έναν μανταρινένιο ουρανό, ή Ryggen και ο σύζυγός της διατηρούν την φάρμα τους μέ λίγα ζώα καί ψαρεύουν. Μια πανέξυπνη γυναίκα που ζούσε χωρίς ηλεκτρικό ρεύμα ή τρεχούμενο νερό,(μέ μιά μικρή ανεμογγενήτρια) η Ryggen χρησιμοποίησε τις γνώσεις της σχετικά με τα χρώματα για να δημιουργήσει φυσικές χρωστικές από τα φυσικά προϊόντα τού κοντινού δάσους ,φύλλα σημύδας, βρύα, δεντρολίβανο και ακόμη και ούρα (τα ούρα αποτελούσαν ουσιαστικό μέρος μιάς χημικής διαδικασίας και ζητούσε από τους επισκέπτες να αφήσουν τις "δωρεές τους "σε ένα κάδο έξω από τό σπίτι της). Στηριζόμενη στο σκληρό, υφαντό ύφασμα του αργαλειού της από μαλλί τών προβάτων της ,η περίεργη φωτεινή ζεστασιά της σπιτικής χρωστικής εικόνας συχνά αντισταθμίζει την ακραία βία τού πολέμου στά έργα της.
Bέβαια τό έργο της δέν περιορίζεται αυστηρά στόν αντιφασιστικό καί αντιπολεμικό της μένος,μετά τόν Ισπανικό Εμφύλιο καί τόν Β' Παγόσμιο Πόλεμο, αρκετά από τά υφαντά της είναι ένας ύμνος στήν αγάπη τόν έρωτα καί τήν φύση.

Στίς "Υφαντές Ιστορίες", παρουσιάζει τούς φασίστες σά μιά συμμορία αδίστακτων πολιτικών κακοποιών, όπου τα πρόσωπά τους γίνονται γωνιακά και γελοιογραφικά από οριζόντιες και κατακόρυφες γραμμές της ύφανσης. Σε ένα έργο του 1936, ο Χίτλερ, ο Γκέρινγκ και ο Γκέμπελς αναδύονται σαν φονικές μαριονέττες με κόκκινα από αίμα πρόσωπα και τα χέρια. Τρεις δεκαετίες αργότερα, ό σκύλος "beagle" του Lyndon B Johnson - για τον καλλιτέχνη μια αποσπασματική απόλαυση των μέσων μαζικής ενημέρωσης από τον πόλεμο του Βιετνάμ - γίνεται ένα παρόμοιο σάν αυτόν σκουριασμένο κυνηγόσκυλο-τέρας. Μεταξύ αυτών των τεράτων είναι οι μαχητές της ελευθερίας, οι μάρτυρες των καλλιτεχνών και η οικογένεια και τα ζώα τών αγροκτημάτων του Ryggen.
Ωστόσο, ποτέ δεν αισθάνεται κανείς κηρύγματα βλέποντας τά έργα της.. Αυτό που κάνει τά υφαντά της τόσο αξέχαστα είναι η αφοπλιστική ειλικρίνεια και το χυδαίο χιούμορ τους.Η Ryggen είναι στην ευχάριστη θέση να συμπεριλάβει μια στρογγυλή κοιλιά ενός πουλιού, την κόκκινη μύτη του συζύγου του ή τα δικά της ερωτοκτυπημένα στήθη, ορατά μέσα από τα ρούχα της.

Η Χάνα βρέθηκε γρήγορα αντιμέτωπη με την απειλή των Ναζί.Τά έργα της είχαν μπεί στό στόχαστρο τών φασιστών.Το 1944, το Τρίτο Ράιχ είχε πάρει τον έλεγχο της Νορβηγίας και η Γκεστάπο συνέλαβε τον σύζυγό της, καί τον ρίχνει στο στρατόπεδο συγκέντρωσης Grini στο Berum. Μετά από ένα χρόνο ψυχικής συντριβής εξ αιτίας αυτού του τραυματικού γεγονότος,ή Ryggen ολοκλήρωσε το "Grini" (1945), μια αυστηρή απεικόνιση του Hans που ντυμένος μέ τήν φόρμα τών κρατουμένων ζωγραφιζε σημάδια σέ κρανία για τους Γερμανούς. Παρ όλα αυτά, προκαλούσε καί κορόιδευε τούς Ναζί, απλώνοντας τις αντιφασιστικές ταπετσαρίες τών υφαντών της σε ένα σκοινί ρούχων έξω από το σπίτι της κατά τη διάρκεια της κατοχής.
Ηταν τέτοια ή ατρόμητη ανυπακοή τής Χάνα πού τά άπλωνε με καθαρή θέα των γερμανών στρατιωτών τήν ώρα που περνούσαν συχνά για να φτάσουν τα κοντινά στρατόπεδα .Τήν ίδια ώρα η Ryggen κατηγορούσε την πατρίδα της Σουηδία που ενώ ισχυρίστηκε ότι ήταν ουδέτερη κατά τη διάρκεια τού Πολέμου, επέτρεψε όμως στους Γερμανούς στρατιώτες να χρησιμοποιήσουν το σιδηροδρομικό τους δίκτυο για να φτάσουν στη Νορβηγία

Η Ryggen πήρε έμπνευση από το έργο διαμαρτυρίας πολλών καλλιτεχνών όπως ο γαλλοεβραίος Claude Cahun, ο οποίος μοίραζε φυλλάδια αντι-ναζιστικής προπαγάνδας κατά τη διάρκεια της κατοχής και συνελήφθη από τους Ναζί για τις ανατρεπτικές του δραστηριότητες το 1944.

H Xάνα είναι η μοναδική προσέγγιση μιας γυναίκας σε ολόκληρη την διαδικασία ύφανσης που την ξεχωρίζει.Εκκεντρική πασιφίστρια πολιτικοποιημένη καί ευαίσθητη από τό πρώτο της έργο ασχολήθηκε μέ μια μορφή τέχνης που ενσωματώνει πλήρως τις πεποιθήσεις της στην αυτάρκεια, την κοινωνική ευθύνη και την αξία της εργασίας, από την αρχή μέχρι το τέλος. Είναι αδύνατο να μην πιαστεί κανείς από τα περίεργα, παθιασμένα υφάσματά της καί είναι  επίσης απίστευτο νά πιστέψει  πώς γλύτωσαν τό έργα της από τήν καταστροφική μανία τών ναζί.

Εικόνες:

Προσθέστε περισσότερες πληροφορίες

To μέγιστο μέγεθος των αρχείων είναι 16ΜΒ. Επιτρέπονται όλες οι γνωστές καταλήξεις αρχείων εικόνας,ήχου, βίντεο. ΠΡΟΣΟΧΗ! Για να υπάρχει η δυνατότα embed ενός video πρέπει να είναι της μορφής mp4 ή ogg.

Νέο! Επιλέξτε ποιά εικόνα θα απεικονίζεται στην αρχή του σχόλιου.

Creative Commons License

Όλα τα περιεχόμενα αυτού του δικτυακού τόπου είναι ελεύθερα προς αντιγραφή, διανομή, προβολή και μεταποίηση, αρκεί να συνεχίσουν να διατίθενται, αυτά και τα παράγωγα έργα που πιθανώς προκύψουν, εξίσου ελεύθερα, υπό τους όρους της άδειας χρήσης Creative Commons Attribution-ShareAlike 4.0 International License