Αρμενία: σύγκρουση κυβερνητικότητας

Για τα τελευταία αρμένικα γεγονότα

Από το τέλος Μαρτίου 2018 μέχρι και τη στιγμή που γράφεται αυτό το κείμενο οι πόλεις της Αρμενίας βρίσκονται σε αναταραχή, τουλάχιστον φαινομενικά. Στις 20 και 21 Απριλίου περίπου 200 άτομα συνελήφθησαν κατά τις διαδηλώσεις που μπλόκαραν το κοινοβούλιο και το προεδρικό μέγαρο.[1] Αιτία για τις διαδηλώσεις σύμφωνα με τους ίδιους τους διαδηλωτές φαίνεται να είναι η μετακίνηση του πρώην προέδρου της δημοκρατίας Serzh Sargsyan στη θέση του πρωθυπουργού, και η ταυτόχρονη αλλαγή του συντάγματος που δίνει υπέρμετρες εξουσίες στον πρωθυπουργό. Οι διαδηλωτές κατηγορούν τον Sargsyan ότι συγκεντρώνει τεράστια εξουσία στα χέρια του, που θα οδηγήσει τη χώρα σε “έλλειμμα δημοκρατίας”. Η ρητορική περί δημοκρατικού ελλείμματος και αντιπροσώπευσης πάει αρκετά χρόνια πίσω στην ιστορία της μετασοβιετικής Αρμενίας και φέρει τα τυπικά σημάδια των λεγόμενων χωρών της “μετάβασης”. Παρόλα αυτά τα προβλήματα είναι σίγουρα πιο βαθιά.

Ι. η πολιτική Sargsyan

Ο Sargsyan ανήκει στο Αρμενικό Ρεπουμπλικανικό κόμμα, ένα κόμμα δεξιού και εθνικιστικού χαρακτήρα, το οποίο βρίσκεται στην εξουσία από το 2007. Ο ίδιος έχει διατελέσει δύο φορές πρόεδρος της δημοκρατίας. Το κόμμα αυτό προσπαθεί να επαναφέρει στη πολιτική σκηνή της Αρμενίας παλαιότερες εθνικιστικές και φυλετικές ιδεολογίες, μερικές από αυτές που είχαν εμφανιστεί στα προ-επαναστατικά χρόνια, πριν το 1917 στην περιοχή. Επίσης διατηρεί στενές σχέσεις με την αρμένικη εκκλησία.

Η πολιτική του κόμματος τα τελευταία χρόνια είναι αντιφατική, και δεν μπορεί να χαρακτηριστεί από συγκεκριμένες ιδεολογικές κατευθύνσεις ούτε από συγκεκριμένη κοινωνική βάση. Από τη μια το κόμμα προσπαθεί να μετατρέψει την οικονομία της Αρμενίας από κατά βάση αγροτική και βιομηχανική (με κύριους εξαγωγικούς προορισμούς την ΕΕ και τη Ρωσία) σε μια χώρα με τουριστική, τραπεζική και τεχνολογική οικονομία υπηρεσιών. Στον ευρύτερο οικονομικό προσανατολισμό η Αρμενία επί Sargsyan συνενώθηκε με την Ευρασιατική Οικονομική ένωση[2] και απέκτησε στενότερη συνεργασία με τις χώρες της πρώην ΕΣΣΔ. Παρ’ όλα αυτά, η προσπάθεια δεν είναι επιτυχημένη. Σε επίπεδο διεθνούς οικονομικού ανταγωνισμού, ο λεγόμενος “τριτογενής τομέας” είναι ήδη αρκετά ανταγωνιστικός και η Αρμενία δεν κατάφερε να γίνει “ανταγωνιστικός προορισμός”. Η ανεργία μεγάλωσε στο 17% του συνολικού πληθυσμού, 1 στους 3 αρμένιους που είναι σε ικανότητα να εργαστούν είναι άνεργος ενώ τεράστειο κομμάτι του πληθυσμού έχει φύγει στο εξωτερικό. Ταυτόχρονα οι βασικές βιομηχανίες της χώρας, υποστηρίζνται από επιχειρηματικά ή κρατικά μονοπώλια, τα οποία για να διατηρήσουν τα επίπεδα κερδοφορίας τους έχουν καταφύγει σε δανεισμό από το κράτος, ενώ το κράτος, δεδομένων των χαμηλών εσόδων του από τη φορολογία έχει καταφύγει σε δανεισμό. Το εξωτερικό χρέος της χώρας είναι περίπου στο 60% του ΑΕΠ και ανεβαίνει σταθερά.[3]

Ταυτόχρονα στο πεδίο της εξωτερικής πολιτικής, η κατάσταση με την Τουρκία και το Αζερμπαϊτζάν φαίνεται να χειροτερεύει. Η πολιτική του Sargsyan είναι δημοφιλής στους παραδοσιακούς αγροτικούς πληθυσμούς, καθώς και στην αρμένικη διασπορά[4]. Όμως αυτό δεν είναι παρά μα γενική εικόνα. Μεγάλο κομμάτια του νεανικού, εργαζόμενου ή και άνεργου πληθυσμού, φαίνεται να τον στηρίζουν επίσης, στα πλαίσια μιας συντηρητικής στροφής στον εθνικισμό. Από την άλλη μεγάλο κομμάτι του νεανικού πληθυσμού των πόλεων, όπου τα χρόνια 2002-2010 έζησε στο εξωτερικό (ή οι γονείς τους, την περίοδο αυτή η αρμένικη μετανάστευση ήταν στο υψηλότερο επίπεδο) βρίσκεται εναντίον του.

ΙΙ. Οι τωρινές πορείες

Οι πορείες που ξεκίνησαν το προηγούμενο μήνα, όπως ΄δη αναφέρθηκε είχαν σαν αφορμή την συνταγματική αλλαγή, την οποία ερμηνεύουν ως στροφή στον απολυταρχισμό και τον συγκεντρωτισμό. Οι διαδηλωτές φωτογραφίζονται ως μια απόλυτη ετερότητα στον σκοταδιστήSargsyan: χαρούμενες και χαρούμενοι, χωρίς ίχνος ιδιοτέλειας, ονειρεύονται ένα καλύτερο μέλλον το οποίο τους το στερεί το “καθεστώς” το οποίο όπως λέγεται στις διαδηλώσεις “παραμένει ίδιο”. [5] Είναι όμως έτι τα πράγματα;

Οι διαδηλώσεις σίγουρα τροφοδοτούνται από μια διαταξική δυσαρέσκεια για την αποτυχία αναπτυξιακής πολιτικής. Αυτό το χαρακτηριστικό προσδένει τους διαδηλωτές άμεσα στο κράτος, και παρά το γεγονός ότι οι ίδιοι δηλώνουν ότι η διαδήλωση τους δεν έχει πολιτικό ή γεο-πολιτικό προσανατολισμό, είναι δεδομένο ότι η αλληλοδιαπλοκή εσωτερικής ανάπτυξης και εξωτερικοπυ προσανατολισμού δίνει και τέτοιο χαρακτήρα. Στον απόλυτα διεθνοποιημένο καπιταλισμό, η εσωτερική και εξωτερική πολιτική είναι τυπικοί περισσότερο διαχωρισμοί. Το κίνημα στην Αρμενία ζητάει ανάπτυξη συνολικά για την αστική κοινωνία, συνεπώς ακόμα και αν δεν το θέτει ακόμα σε επίπεδο συνθηματολογίας, θέτει επί της ουσίας ζήτημα γεωπολιτικής. Το κράτος είναι ο διαμεσολαβητής της εσωτερικότητας και της εξωτερικότητας της αστικής κοινωνίας, κάθε τι που προσδοκά στο κράτος εγγράφεται στη γεωπολιτική και στη σχέση του με τα άλλα κράτη και κάθε γεωπολιτική δεν μπορεί παρά να φτάνει μέχρι τον ορίζοντα του κράτους. Έτσι ακόμα και σήμερα οι απόψεις στο νέο αυτό κίνημα της Αρμενίας διίστανται για το αν είναι φιλο-ευρωπαϊκό, φιλο-ρωσικό, ή απλά “ενάντια στη διαφθορά”. Οι περισσότεροι, τουλάχιστον στις συνεντεύξεις τους σε ΜΜΕ διατυμπανίζουν ότι οι πορείες δεν έχουν σχέση με τη γεωπολιτικη, αλλά αυτό δεν είναι παρά μια υπεκφυγή σε μια χώρα που οι οικονομικές σχέσεις τόσο της αστικής τάξης όσο και της εργατικής τάξης είναι ιδιαίτερα στενές με το εξωτερικό σε επίπεδο επενδυτικών, εμπορικών και εργατικών ροών[6].

Αυτός ο διαταξικός χαρακτήρας των πορειών τους δίνει ακόμα ένα τυπικό χαρακτηριστικό: την σύγκρουση κυβερνητικότητας. Όπως και στην Ρουμανία, η σύγκρουση δεν είναι μεταξύ διαδηλωτών και κράτους ή κυβέρνησης. Καθώς ευθείς εξ αρχής η σύγκρουση ξεκινά από την πίστη ότι μια άλλη αντιπροσώπευση είναι δυνατή εντός του κράτους, δεν εγκαλεί απλά το κράτοςαλλά μηχανισμούς του κράτους να πάρουν θέση επί του ζητήματος. Έτσι οι διαδηλωτές φαίνεται να είναι φίλα προσκείμενοι τόσο ως προς τον πρόεδρο της δημοκρατίας (δες [5]) όσο και ως προς τον φιλελεύθερο ηγέτη της αντιπολίτευσης Nikol Pashniyan[7], ο οποίος ηγείται μέρους των διαδηλώσεων. Επίσης οι μέθοδοι των διαδηλωτών είναι ενδεικτικές καθώς είναι περήφανοι για τον ειρηνικό χαρακτήρα των διαδηλώσεων.[8]. Ο ειρηνικός χαρακτήρας από τη μία δείχνει μια απροθυμία για τη σύγκρουση με το κράτος, από την άλλη προσπαθεί να εγκαλέσει το κράτος-κυρίως όταν αυτο συλλαμβάνει διαδηλωτές-ως παράνομο βάσει του ίδιου τού του νόμου. Η κυβέρνηση εγκαλείται δηλαδή στη βάση του κοινού αστικού δικαίου μεταξύ κράτους και πολιτών δηλαδή του συντάγματος. Οι πορείες αυτές δηλαδή οδηγούν σε μια ισχυροποίηση του συντάγματος και του κράτους και όχι σε ρήξη με αυτό[9]. Αυτός είναι και ο λόγος που-και θα τελειώσουμε εδώ-οι πορεες αυτές είναι ήδη μέσα στο κράτος. Είναι η εκδίπλωση του κράτους τόσο μέσα στο κοινοβούλιο όσο και στο δρόμο ως συνολικού μηχανισμού αναπαραγωγή της αστικής κοινωνίας .

Για τις προηγούμενες –αρκετά διαφορετικές–πορείες στην Αρμενία δες εδώ.

Υποσημειώσεις

[1]https://russian.rt.com/ussr/news/505572-erevan-zaderzhanie-protest

[2]http://foreignpolicynews.org/2015/04/10/serzh-sargsyan-armenia-to-coordinate-its-foreign-policy-with-russia/

[3]http://vestnikkavkaza.net/analysis/Serzh-Sargsyan-10-years-of-anti-popular-policy.html καιhttps://www.heritage.org/index/country/armenia

[4]Στην αρμένικη διασπορά είναι δημοφιλής για δύο λόγους 1ον η φιλορωσική ου πολιτική διευκολύνει, ή τουλάχιστον έτσι θεωρείται, την διαβίωση και τη μετανάστευση αρμενίων στη Ρωσία, που είναι και ο βασικός τους προορισμός. 2ον υποστηρίζει μέσω της εθνικιστικής του πολιτικής τις αρμένικες μειονότητες στην Γεωργία και στο Αζερμπαϊτζάν.. Παρ’ όλα αυτά η διασπορά παραμένει διχασμένη. Για όσους τον υποστηρίζουν εδώ:http://hetq.am/rus/news/22519/pochemu-dzhavakhkskaya-diaspora-podderzhivaet-serzha-sargsyana.html

[5]http://www.bbc.com/news/world-europe-43852822

[6]https://news.tut.by/world/589809.html

[7] https://eadaily.com/ru/news/2018/04/20/lider-armyanskogo-protesta-nas-podderzhivaet-80-grazhdan

[8]https://ria.ru/world/20180420/1519107257.html

[9] Εδώ πρέπει να γίνει μια παρατήρηση. Η αντίστροφη δήλωση, ότι η βία καταδεικνύει μια σύγκρουση με το κράτος και μια ρήξη με αυτό, δεν ισχύει απαραίτητα, όπως μας έδειξε η εμπειρία της Ουκρανίας, και όπως επισημαίνουν παραδόξων και οι αρμένιοι διαδληωτές οι οποίοι δεν θέλουν να έχουν καμία σχέση με την Ουκρανική εμπειρία. Στο ΄ίδιο μοτίβο και τα ρωσικά ΜΜΕ φαίνονται πιο προσεκτικά στους χακαρηρισμούς των γεγονότων. Φαίνεται ότι τα ουκρανικά γεγονότα σημάδεψαν βαθιά την πολιτική αντίληψη και των σχεδιασμών όλων των πλευρ΄ών στην περιοχή.

φωτογραφίες

Προσθέστε περισσότερες πληροφορίες

To μέγιστο μέγεθος των αρχείων είναι 16ΜΒ. Επιτρέπονται όλες οι γνωστές καταλήξεις αρχείων εικόνας,ήχου, βίντεο. ΠΡΟΣΟΧΗ! Για να υπάρχει η δυνατότα embed ενός video πρέπει να είναι της μορφής mp4 ή ogg.

Νέο! Επιλέξτε ποιά εικόνα θα απεικονίζεται στην αρχή του σχόλιου

Creative Commons License

Όλα τα περιεχόμενα αυτού του δικτυακού τόπου είναι ελεύθερα προς αντιγραφή, διανομή, προβολή και μεταποίηση, αρκεί να συνεχίσουν να διατίθενται, αυτά και τα παράγωγα έργα που πιθανώς προκύψουν, εξίσου ελεύθερα, υπό τους όρους της άδειας χρήσης Creative Commons Attribution-ShareAlike 4.0 International License