Daniel Guérin: Αναρχισμός και Αστική Δημοκρατία


Απόσπασμα από το πρώτο κεφάλαιο του βιβλίου Anarchism: From Theory to Practice (Monthly Press Review,1970). Ο DanielGuérin (1904-1988) ήταν αναρχοκομμουνιστής συγγραφέας, αντιφασίστας και ακτιβιστής του LGBTQ κινήματος. Μετάφραση Δημήτρης Πλαστήρας (Πρώτη δημοσίευση provo.gr)

 

Ο αναρχικός αποκηρύσσει την αστική δημοκρατία πολύ πιο απόλυτα από ότι κάνει ο απολυταρχικός σοσιαλιστής. Το αστικό δημοκρατικό Κράτος, βαφτισμένο «έθνος», δεν μοιάζει στον Stirner λιγότερο τρομακτικό από το παλιό απολυταρχικό Κράτος. «Ο μονάρχης… ήταν πολύ φτωχός συγκρινόμενος με το νέο, το ‘κυρίαρχο έθνος’. Στο φιλελευθερισμό έχουμε απλά τη συνέχιση της αρχαίας περιφρόνησης του Εγώ». «Βέβαια πολλά προνόμια έχουν εξαλειφθεί μέσα στο χρόνο, αλλά μόνο για το όφελος του Κράτους… και όχι για την ενδυνάμωση ντου Εγώ».  

Στα μάτια του Proudhon «η δημοκρατία δεν είναι παρά ένας συνταγματικός τύραννος». Οι λαοί ανακηρύχθηκαν κυρίαρχοι με ένα «κόλπο» των προγόνων μας. Στη πραγματικότητα είναι απλά ένας βασιλιάς πίθηκος που έχει κρατήσει απλά το τίτλο του κυρίαρχου δίχως το τη μεγαλοπρέπεια και τη χλιδή. Οι λαοί αποφασίζουν αλλά δε κυβερνούν, και παραχωρούν την κυριαρχία τους μέσω της περιοδικής άσκησης του δικαιώματος της καθολικής ψήφου, αποποιούμενοι την εξουσία τους ξανά κάθε τρια ή πέντε χρόνια. Οι δυνάστες εκδιώχτηκαν από τους θρόνους τους αλλά το βασιλικό προνόμιο έχει παραμείνει άθικτο. Στα χέρια ενός λαού που η παιδεία του έχει αμεληθεί οικειοθελώς, η ψήφος είναι μια έξυπνη απάτη που εξυπηρετεί μόνο τους ενωμένους βαρόνους της βιομηχανίας, του εμπορίου και της ιδιοκτησίας.

Η ίδια η θεωρία της κυριαρχίας του λαού περιέχει την ίδια της την άρνηση. Αν ολόκληρος ο λαός ήταν πράγματι κυρίαρχος δεν θα υπήρχαν πλέον ούτε κυβέρνηση ούτε κυβερνώμενοι, οι κυρίαρχοι θα είχαν εξαφανιστεί, το Κράτος δεν θα είχε λόγο ύπαρξης, θα ήταν ταυτόσημο με τη κοινωνία και θα είχε εξαφανιστεί στην βιομηχανική οργάνωση.

Ο Bakunin είδε πως το «αντιπροσωπευτικό σύστημα, κάθε άλλο παρά εγγύηση είναι για το λαό, το αντίθετο, δημιουργεί και φυλάσσει τη συνεχιζόμενη ύπαρξη μιας κυβερνητικής αριστοκρατίας ενάντια στο λαό». Το καθολικό δικαίωμα ψήφου είναι ταχυδακτυλουργικό κόλπο, μια βαλβίδα ασφαλείας, και μια μάσκα πίσω από την οποία «κρύβεται η πραγματική δεσποτική εξουσία του Κράτους βασισμένη στην αστυνομία, τις τράπεζες και το στρατό», «ένας εξαιρετικός τρόπος δυνάστευσης και καταστροφής ενός λαού στο όνομα της δήθεν λαϊκής θέλησης, που χρησιμεύει για την κάλυψη τους».

Ο αναρχικός δεν πιστεύει στην χειραφέτηση με τη ψήφο. Ο Proudhon υποστήριζε την αποχή, τουλάχιστον στη θεωρία, πιστεύοντας πως «η κοινωνική επανάσταση είναι ιδιαίτερα συμβιβασμένη αν έρθει μέσα από πολιτική επανάσταση». Το να ψηφίζεις θα ήταν μια αντίφαση, μια πράξη αδυναμίας και συνέργειας με το διεφθαρμένο καθεστώς: «Πρέπει να κάνουμε πόλεμο σε όλα τα παλιά κόμματα μαζί, χρησιμοποιώντας το κοινοβούλιο ως νομικό πεδίο μάχης, αλλά μένοντας έξω από αυτό». «Η καθολική ψήφος είναι αντεπανάσταση», και για να αποτελέσει από μόνο του το προλεταριάτο πρέπει να πρώτα να «αποσχιστεί από» την αστική δημοκρατία.

Ωστόσο, ο μαχητικός Proudhon συχνά παρέκλεινε από αυτή την θέση αρχής. Τον Ιούνιο του 1848 επέτρεψε να εκλεγεί στο κοινοβούλιο και για σύντομο διάστημα είχε εγκλωβιστεί στην κοινοβουλευτική κόλλα. Σε δυο περιστάσεις, στις μερικές εκλογές του Σεπτέμβρη του 1848 στις προεδρικές εκλογές στις 10 Δεκέμβρη του ίδιου χρόνου, στήριξε την υποψηφιότητα του Raspail, εκπροσώπου της Άκρας Αριστεράς. Έφτασε στο σημείο να επιτρέψει να τυφλωθεί από τη τακτική του «μικρότερου κακού», εκφράζοντας μια προτίμηση για τον Στρατηγό Cavaignac, διώκτη του παρισινού προλεταριάτου, σε σχέση με το μαθητευόμενο δικτάτορα Louis Napoleon. Πολύ αργότερα, το 1863 και το 1864, στήριξε την λευκή ψήφο, αλλά ως διαμαρτυρία προς την αυτοκρατορική δικτατορία, όχι σε αντίθεση προς την καθολική ψήφο, που τώρα ονόμασε «η στοιχειώδης δημοκρατική αρχή».

Ο Bakunin και οι υποστηρικτές του στη Πρώτη Διεθνή αρνήθηκαν το χαρακτηρισμό «αποχιστές» που τους απηυθύναν οι μαρξιστές. Για αυτούς, το μποϋκοτάρισμα της κάλπης ήταν απλά ζήτημα τακτικής και όχι άρθρο της πίστεως. Αν και έβαζαν προτεραιότητα στο ταξικό αγώνα στο οικονομικό πεδίο, δεν μπορούσαν να συμφωνήσουν πως αγνοούσαν τη «πολιτική». Δεν απέρριπταν τη «πολιτική», αλλά μόνο την αστική πολιτική. Δεν απέρριπταν μια πολιτική επανάσταση εκτός και αν προηγούνταν μιας κοινωνικής επανάστασης. Απομακρύνονταν ξεκάθαρα από τα άλλα κινήματα μόνο όταν αυτά δεν στόχευαν στην άμεση και πλήρη χειραφέτηση των εργατών. Αυτό που φοβόντουσαν και αποκήρυσσαν ήταν οι ασαφείς εκλογικές συμμαχίες με ριζοσπαστικά αστικά κόμματα του είδους του 1848, ή «λαϊκά μέτωπα» όπως θα λέγονταν σήμερα. Επίσης φοβόντουσαν πως όταν οι εργάτες θα εκλεγόντουσαν στο κοινοβούλιο και μεταφερθεί σε αστικές συνθήκες ζωής, θα έπαυαν να είναι εργάτες και θα μετατρέπονταν σε Πολιτικούς, θα γινόντουσαν αστοί, ίσως πιο αστοί από τους ίδιους τους αστούς.

Ωστόσο, η αναρχική στάση απέναντι στο καθολικό δικαίωμα ψήφου απέχει από το λογικό ή το σταθερό. Κάποιοι θεωρούν τη ψήφο έσχατο μέσο. Άλλοι, περισσότερο ασυμβίβαστοι, θεωρούν τη χρήση της ως καταδικαστέα σε κάθε περίσταση και το έκαναν ζήτημα δογματικής καθαρότητας. Έτσι, τη περίοδο της εκλογής της Cartel des Gauches(Συμμαχία της Αριστεράς) το Μάη του 1924, ο Malatesta αρνήθηκε να κάνει οποιαδήποτε υποχώρηση. Παραδέχτηκε πως σε συγκεκριμένες συνθήκες το αποτέλεσμα μιας εκλογής μπορεί να έχει «καλές» ή «κακές» επιπτώσεις και πως το αποτέλεσμα μερικές φορές εξαρτάται από τις αναρχικές ψήφους, ιδιαίτερα αν οι αντίπαλες πολιτικές ομάδες είναι σχετικά ισοδύναμες. «Δεν έχει όμως σημασία! Ακόμη και αν μια ελάχιστη πρόοδος ήταν το άμεσο αποτέλεσμα μιας εκλογικής νίκης, οι αναρχικοί δεν πρέπει να σπεύσουν στα εκλογικά κέντρα». Κατέληξε: «Οι αναρχικοί έχουν κρατήσει τους εαυτούς τους πάντοτε καθαρούς, και παραμένουν το στοιχειωδώς επαναστατικό κίνημα, το κίνημα του μέλλοντος, επειδή έχουν σταθεί ικανοί να αντισταθούν στο τραγούδι των σειρήνων των εκλογών».

Η ασυνέπεια του αναρχικού δόγματος στο ζήτημα αυτό φάνηκε καλύτερα στην Ισπανία. Το 1930 οι αναρχικοί ενώθηκαν σε κοινό μέτωπο με τους αστούς δημοκράτες για να ανατρέψουν το δικτάτορα, Primo de Rivera. Την επόμενη χρονιά, παρά την επίσημη αποχή τους, πολλοί πήγαν στις κάλπες στις δημοτικές εκλογές που οδήγησαν στην ανατροπή της μοναρχίας. Στις γενικές εκλογές του Νοέμβρη του 1933 συνέστησαν αυστηρή αποχή από τη ψηφοφορία, και αυτό επέστρεψε μια βίαιη αντεργατική Δεξιά στην εξουσία για περισσότερο από δύο χρόνια. Οι αναρχικοί είχαν φροντίσει να ανακοινώσουν πως αν η αποχή τους οδηγήσει σε νίκη για την αντίδραση, θα ξεκινούσαν την κοινωνική επανάσταση. Σύντομα το επιχείρησαν αλλά μάταια και με το κόστος βαρειών απωλειών (νεκροί, τραυματίες και φυλακισμένοι).

Όταν τα κόμματα της αριστεράς ενώθηκαν στο Λαϊκό Μέτωπο το 1936, η κεντρική αναρχοσυνδικαλιστική οργάνωση πιέστηκε για να αποφασίσει ποια στάση θα ακολουθούσε. Τελικά διακήρυξε για τον εαυτό της, με βαριά καρδιά, υπέρ της αποχής, αλλά η εκστρατεία της ήταν τόσο χλιαρή που πέρασε απαρατήρητη από τις μάζες, που σε κάθε περίπτωση είχαν αποφασίσει τη συμμετοχή στις εκλογές. πηγαίνοντας στις κάλπες η μάζα των ψηφοφόρων εξασφάλισε το θρίαμβο του Λαϊκού Μετώπου (263 αριστεροί βουλευτές, έναντι 181 των υπόλοιπων).

Πρέπει να σημειωθεί πως παρά τις επιθέσεις στην αστική δημοκρατία, οι αναρχικοί παραδέχτηκαν πως ήταν σχετικά προοδευτική. Ακόμη και ο Stirner, ο ποιο αδιάλλακτος, περιστασιακά άφηνε να του ξεφύγει η λέξη «πρόοδος». Ο Proudhon παραδέχτηκε: «Δεν πρέπει να γίνει αντιληπτό πως θέλουμε… να κρίνουμε την αστική κυβέρνηση υπέρ της μοναρχίας…. Η πιο ατελής δημοκρατία είναι χίλιες φορές καλύτερη από τη πιο φωτισμένη μοναρχία…. Το δημοκρατικό σύστημα σταδιακά εκπαιδεύει τις μάζες στη δημόσια ζωή». Αυτό καταρρίπτει την άποψη του Leninπως «κάποιοι αναρχικοί» ισχυρίζονται «η μορφή της καταπίεσης είναι δεν έχει σημασία για το προλεταριάτο». Επίσης καταρρίπτει το φόβο που εκφράστηκε από τον Henri Arvon στο μικρό του βιβλίο LAnarchisme πως η αναρχική αντίθεση στη δημοκρατία μπορεί να παρεξηγηθεί ως αντεπαναστατική αντίθεση.

Προσθέστε περισσότερες πληροφορίες

To μέγιστο μέγεθος των αρχείων είναι 16ΜΒ. Επιτρέπονται όλες οι γνωστές καταλήξεις αρχείων εικόνας,ήχου, βίντεο. ΠΡΟΣΟΧΗ! Για να υπάρχει η δυνατότα embed ενός video πρέπει να είναι της μορφής mp4 ή ogg.

Νέο! Επιλέξτε ποιά εικόνα θα απεικονίζεται στην αρχή του σχόλιου.

Creative Commons License

Όλα τα περιεχόμενα αυτού του δικτυακού τόπου είναι ελεύθερα προς αντιγραφή, διανομή, προβολή και μεταποίηση, αρκεί να συνεχίσουν να διατίθενται, αυτά και τα παράγωγα έργα που πιθανώς προκύψουν, εξίσου ελεύθερα, υπό τους όρους της άδειας χρήσης Creative Commons Attribution-ShareAlike 4.0 International License