Η απάντηση του Μαρξ στην επαναστάτρια Βέρα Ζασούλιτς για τη δυνατότητα σοσιαλισμού στη Ρωσία

Ο Μαρξ υποστήριξε πως ο σοσιαλισμός στη Δυτική Ευρώπη θα έρθει μέσα από τον ανεπτυγμένο καπιταλισμό. Η Ρωσσίδα κομμουνίστρια Βέρα Ζασούλιτς τον ρώτησε αν ο σοσιαλισμός θα μπορούσε να έρθει στη Ρωσία που δεν είχε ανεπτυγμένο καπιταλισμό. Ο Μαρξ υποστήριξε πως ναι, ο σοσιαλισμός θα μπορούσε να έρθει στη Ρωσία χωρίς το πέρασμα από το καπιταλιστικό στάδιο, αρκεί να σχηματιστούν δημοκρατικές συνελεύσεις στις αγροτικές κομμούνες.

post image

Η απάντηση του Μαρξ στην επαναστάτρια Βέρα Ζασούλιτς για τη δυνατότητα σοσιαλισμού στη Ρωσία

Ο Μαρξ υποστήριξε πως ο σοσιαλισμός στη Δυτική Ευρώπη θα έρθει μέσα από τον ανεπτυγμένο καπιταλισμό. Η Ρωσσίδα κομμουνίστρια Βέρα Ζασούλιτς τον ρώτησε αν ο σοσιαλισμός θα μπορούσε να έρθει στη Ρωσία που δεν είχε ανεπτυγμένο καπιταλισμό. Ο Μαρξ υποστήριξε πως ναι, ο σοσιαλισμός θα μπορούσε να έρθει στη Ρωσία χωρίς το πέρασμα από το καπιταλιστικό στάδιο, αρκεί να σχηματιστούν δημοκρατικές συνελεύσεις στις αγροτικές κομμούνες.

(στη φωτογραφία η Βέρα Ζασούλιτς)

Ας δούμε πρώτα ποιά ήταν η Ζασούλιτς: Η Βέρα Ζασούλιτς ήταν Ρωσσίδα κομμουνίστρια επαναστάτρια των Μενσεβίκων και έγινε ηγέτης σε μια εξεγερτική ομάδα οπαδών του αναρχικού Μιχαήλ Μπακούνιν στο Κίεβο της Ουκρανίας, και επικοινωνούσε και με τον επαναστάτη Σεργέη Νετζάγιεφ. Αργότερα έγινε μαρξίστρια όταν πήγε στην Ελβετία και μετέφρασε κείμενα του Μαρξ στα Ρωσσικά, κάτι που οδήγησε σε αύξηση της επιρροής του μαρξισμού στη Ρωσσία και τελικά στην ίδρυση του κόμματος από το οποίο αργότερα βγήκαν οι Μπολσεβίκοι του Λένιν. Ο Λένιν όταν ήταν στην Ελβετία έγινε μέλος της μαρξιστικής ομάδας που είχε ιδρύσει η Ζασούλιτς. Η Ζασούλιτς συμμετείχε στην επαναστατική μαρξιστική εφημερίδα Ίσκρα. Αργότερα η Ζασούλιτς πήρε το μέρος των Μενσεβίκων ως ηγετικό στέλεχος, διαφωνόντας με τον Λένιν και τους Μπολσεβίκους. Η Ζασούλιτς διατηρούσε φιλικές σχέσεις με τον Τρότσκι πριν την Οχτωβριανή Επανάσταση, με την οποία η Ζασούλιτς διαφώνησε. Η Ζασούλιτς ως επαναστάτρια ήταν οπλισμένη, έχοντας πυροβολήσει τον κυβερνήτη της Αγίας Πετρούπολης προσπαθώντας να τον δολοφονήσει. Οι αναρχικοί της ομάδας οπαδών του Μπακούνιν την περιέγραψαν ως εξαιρετική διανοούμενη και πολύ μορφωμένη, πιο προχωρημένη από όλα τα άλλα μέλη της ομάδας. Ο Τρότσκι την περιέγραψε ως "μυστήριο άνθρωπο, και μυστηριωδώς όμορφη" που "γράφει αργά, και βασανίστηκε από τα πραγματικά βασανιστήρια της ύπαρξης". Η Ζασούλιτς πέρασε από δίκες και φυλακή για τις ιδέες της και την επαναστατική της δράση. Η Βέρα Ζασούλιτς επίσης δίδασκε δωρεάν με δικιά της πρωτοβουλία γραφή και ανάγνωση σε αναλφάβητους εργάτες εργοστασίων, και εργαζόταν σε ένα παράνομο τυπογραφείο. Περισσότερα για την επαναστάτρια Ζασούλιτς μπορείτε να δείτε εδώ: https://en.wikipedia.org/wiki/Vera_Zasulich και εδώ: https://spartacus-educational.com/RUSzasulich.htm

Η αλληλογραφία Μαρξ-Ζασούλιτς δείχνει πως ο Μαρξ το 1881 θεωρούσε πως είναι δυνατόν να έρθει σοσιαλισμός στη Ρωσία χωρίς το πέρασμα από το καπιταλιστικό στάδιο, το οποίο θεωρούσε απαραίτητο για τη Δυτική Ευρώπη.

Η Ρωσσίδα κομμουνίστρια Βέρα Ζασούλιτς ρώτησε τον Καρλ Μαρξ αν υπήρχε ελπίδα να εμφανιστεί ο σοσιαλισμός στη Ρωσσία, η οποία τότε δεν είχε ανεπτυγμένο καπιταλισμό. Στο γράμμα με την απάντηση του ο Μαρξ λέει πως ναι, μπορεί να έρθει σοσιαλισμός στη Ρωσία, αρκεί να ισχύουν κάποιες προϋποθέσεις, τις οποίες εξηγεί, με συμαντηκότερη προϋπόθεση τον σχηματισμό δημοκρατικών συνελεύσεων στις αγροτικές κομμούνες.

Ο Μαρξ εξήγησε πως η άποψη του για τη νομοτελειακή αναγκαιότητα του καπιταλισμού πριν το σοσιαλισμό συνεχίζει να ισχύει για τις χώρες της Δυτικής Ευρώπης, ωστόσο είπε οτι στη Ρωσσία υπήρχαν κάποιες ειδικές συνθήκες που έκαναν δυνατή τη μετάβαση στο σοσιαλισμό χωρίς η χώρα να περάσει πρώτα από το στάδιο του καπιταλισμού.

Στην απάντησή του ο Μαρξ λέει οτι η ύπαρξη αγροτικών κομμούνων στη τσαρική Ρωσία, που ονομαζόντουσαν Ομπσσχίνα (ή Μιρ), κάνει δυνατή την άμεση μετάβαση στο σοσιαλιμό χωρίς την ανάγκη του καπιταλιστικού σταδίου, διότι η αγροτική κομμούνα της Ρωσίας είχε ταυτόχρονα δυο μορφές ιδιοκτησίας: και ατομική ιδιοκτησία και κοινωνική ιδιοκτησία. Καθώς η κοινωνική ιδιοκτησία είναι η βάση του σοσιαλισμού, στη Ρωσσία υπήρχαν λοιπόν οι συνθήκες για το άμεσο πέρασμα στο σοσιαλισμό.

Ο Μαρξ είπε οτι για να περάσει η Ρωσία στο σοσιαλισμό θα έπρεπε να προστατευτούν οι αγροτικές κομμούνες από την μπουρζουαζία (τους καπιταλιστές) και τους αριστοκράτες, και να μπορέσουν οι άνθρωποι που ζουν σε αυτές τις αγροτικές κομμούνες να σχηματίσουν δημοκρατικές συνελεύσεις που να οργανώνουν όλες τις κομμούνες (δηλαδή συνελεύσεις που να ενώνουν πολλές κομμούνες μαζί). Επίσης θα έπρεπε να δωθούν στη Ρωσσία τα μέσα ώστε να αναπτύξει παραγωγική βιομηχανία όπως οι χώρες της Δυτικής Ευρώπης. Αν συνέβαιναν αυτά, τότε η Ρωσία θα μπορούσε να περάσει άμεσα στο σοσιαλισμό (και μετά με την ανάπτυξη του σοσιαλισμού θα μπορούσε να περάσει στον κομμουνισμό).

Η άμεση σοσιαλιστική μετάβαση στη Ρωσία ήταν δυνατή επειδή οι αγροτικές κομμούνες της χώρας μπορούσαν να γίνουν το κύτταρο για το χτίσιμο του σοσιαλισμού χωρίς να περάσει η χώρα από το στάδιο του καπιταλισμού. Τέτοιες κομμούνες όμως δεν υπήρχαν στη Δυτική Ευρώπη, κι έτσι ο Μαρξ εξήγησε πως ο καπιταλισμός συνέχιζε να είναι αναγκαίο στάδιο για την εμφάνιση του σοσιαλισμού στις δυτικοευρωπαϊκές χώρες. Εξήγησε όμως πως αυτή του η νομοτελειακή άποψη ίσχυε μόνο για τη Δυτική Ευρώπη και όχι γενικά για όλο το κόσμο. Ο Μαρξ γράφει στο γράμμα του πως πολλοί έχουν καταλάβει λάθος τη θεωρία του όσον αφορά το θέμα της νομοτελειακής μετάβασης από φεουδαλισμό σε καπιταλισμό και μετά σε σοσιαλισμό.

Το γράμμα με την απάντηση του Μαρξ στην κομμουνίστρια Ζασούλιτς μπορείτε να το διαβάσετε εδώ: https://www.marxists.org/archive/marx/works/1881/zasulich/index.htm

Πρώτη φορά το γράμμα δημοσιεύτηκε το 1924 στα Ρωσσικά, χρόνια μετά την επανάσταση του Λένιν που έγινε το 1917. Το γράμμα εμφανίζεται στα Αγγλικά στο βιβλίο Late Marx and the Russian Rod, Marx and the Peripheries of Capitalism, edited by Teodor Shanin, Monthly Review Press, New York, 1983. Το 1985 το γράμμα μεταφράστηκε στα Γερμανικά, και το 2014 η Αγγλική μετάφραση ανέβηκε στο ιντερνετικό χώρο marxists.org στη διεύθυνση: https://www.marxists.org/archive/marx/works/1881/zasulich/reply.htm

Ο Μαρξ αρχικά έγραψε μερικές χειρόγραφες σημειώσεις 4500 λέξεων και 2000 λέξεων πριν στείλει το τελικό γράμμα που ήταν 350 λέξεων. Στα χειρόγραφα περιγράφει πιο λεπτομερειακά τις σκέψεις του.

Το πρώτο χειρόγραφο: https://www.marxists.org/archive/marx/works/1881/zasulich/draft-1.htm

Το δεύτερο χειρόγραφο: https://www.marxists.org/archive/marx/works/1881/zasulich/draft-2.htm

Το τρίτο χειρόγραφο: https://www.marxists.org/archive/marx/works/1881/zasulich/draft-3.htm

Το τέταρτο χειρόγραφο: https://www.marxists.org/archive/marx/works/1881/zasulich/draft-4.htm

Το 1877 ο Μαρξ έγραψε ένα γράμμα στα Γαλλικά στον εκδότη ενός περιοδικού όπου αναφέρει την ιδέα του για τη δυνατότητα άμεσης μετάβασης στο σοσιαλισμό στη Ρωσία. Εδώ μπορείτε να δείτε Αγγλική μετάφραση αυτού του γράμματος: https://www.marxists.org/archive/marx/works/1877/11/russia.htm

Το γράμμα της κομμουνίστριας Ζασούλιτς στον Μαρξ μπορείτε να το δείτε εδώ: https://www.marxists.org/archive/marx/works/1881/zasulich/zasulich.htm

Παρακάτω δίνεται μια σύντομη μετάφραση του τελικού γράμματος του Μαρξ προς την κομμουνίστρια Ζασούλιτς:

8 Μαρτίου 188141, Maitland Park Road, London N.W.

Αγαπητή πολίτη,

Μια νευρική κατάσταση που με βασανίζει ανά περιόδους τα τελευταία δέκα χρόνια με εμπόδισε να σας απαντήσε σύντομα στο γράμμα που στείλατε στις 16 Φεβρουαρίου. Στεναχωριέμαι που δεν μπορώ να σας δώσω μια ολοκληρωμένη απάντηση κατάλληλη για δημοσίευση όσον αφορά το ερώτημα που μου κάνατε τη τιμή να με ρωτήσετε. Πριν λίγους μήνες είχε υποσχεθεί να γράψω ένα κείμενο για το ίδιο θέμα για το Κομιτάτο της Αγίας Πετρούπολης. Ελπίζω πως οι λίγες αυτές γραμμές θα είναι αρκετές για να μην έχετε αμφιβολίες για το λάθος τρόπο που έγινε κατανοητή αυτό που ονομάζουν θεωρία μου.

Όταν ανέλυσα τη γέννηση της καπιταλιστικής παραγωγής, είπα:

"Στη καρδιά του καπιταλιστικού συστήματος είναι ο απόλυτος χωρισμός [...] του παραγωγού από τα μέσα παραγωγής [...] η απαλλοτρίωση του αγροτικού παραγωγού είναι η βάση όλης της διαδικασίας. Μόνο στην Αγγλία έγινε με ριζικό τρόπο. [...] Όμως όλες οι άλλες χώρες της Δυτικής Ευρώπης ακολουθούν τον ίδιο δρόμο. (Το Κεφάλαιο, Γαλλική έκδοση, σελίδα 315).

Η "ιστορική αναγκαιότητα" αυτού του δρόμου είναι λοιπόν ξεκάθαρα περιορισμένη μόνο στις χώρες της Δυτικής Ευρώπης. Ο λόγος για αυτό το περιορισμό εξηγείται στο κεφάλαιο 32: "Ατομική ιδιοκτησία, βασισμένη στην προσωπική εργασία [...] αντικαθίσταται από τη καπιταλιστική ατομική ιδιοκτησία, όπου βασίζεται στην εκμετάλλευση της εργασίας άλλων, στη μισθωτή εργασία." (Το Κεφάλαιο, Γαλλική έκδοση, σελίδα 340).

Στη περίπτωση της Δύσης, λοιπόν, μια μορφή ατομικής ιδιοκτησίας μετατρέπεται σε μια άλλη μορφή ατομικής ιδιοκτησίας. Στη περίπτωση των Ρώσσων αγροτών, όμως, η κοινή ιδιοκτησία τους θα έπρεπε να μετατραπεί σε ατομική ιδιοκτησία.

Η ανάλυση στο Κεφάλαιο λοιπόν δεν δίνει λόγους είτε υπέρ είτε κατά της δυνατότητας συνέχισης της Ρωσσικής κομμούνας. Όμως η ειδική μελέτη που έχω κάνει για αυτό, και η αναζήτηση για πρωτότυπο πηγαίο υλικό, με έχει κάνει σίγουρο οτι η κομμούνα είναι το κύτταρο για τη κοινωνική αναπαραγωγή στη Ρωσσία. Όμως για να λειτουργήσει με αυτό το τρόπο, οι εχθρικές επιρροές που της επιτίθονται από όλες τις πλευρές πρέπει να σταματήσουν, και πρέπει να εξασφαλιστούν οι κανονικές συνθήκες για την αυθόρμητη ανάπτυξή τους.

Έχω την τιμή, αγαπητή πολίτη, να παραμείνω

Δικός σας αληθινά,

Κάρολος Μαρξ

Εικόνες:

από Old Moor 22/07/2019 12:53 μμ.


Αυτες οι αποψεις τις ειχε συμπεριλαβει και στον προλογο της 2ης εκδοσης του Μανιφεστου στα ρωσσικα. Ειναι απο τα βασικα στοιχεια που καταρριπτουν την (ακομη αρκετα διαδεδομενη) αποψη πως η θεωρια του Μαρξ ηταν τεχνολογικα ντετερμινιστικη και ηθελε τον καπιταλισμο απαραιτητο σταδιο για τον κομμουνισμο


https://congress1917.gr/archives/535

από μαρξεξέγερση 08/08/2019 12:18 πμ.


Ο Μαρξ παντού ακολουθεί τον Χέγκελ. Το ερώτημα αν ο καπιταλισμός είναι αναγκαίο στάδιο πριν τον σοσιαλισμό σχετίζεται με το αν η λογική του Χέγκελ βασίζεται σε αναγκαία στάδια. Για ανάλυση πάνω σε αυτό δείτε https://plato.stanford.edu/entries/hegel-dialectics/#HegeDialMethLogi

Προσθέστε περισσότερες πληροφορίες

To μέγιστο μέγεθος των αρχείων είναι 16ΜΒ. Επιτρέπονται όλες οι γνωστές καταλήξεις αρχείων εικόνας,ήχου, βίντεο. ΠΡΟΣΟΧΗ! Για να υπάρχει η δυνατότα embed ενός video πρέπει να είναι της μορφής mp4 ή ogg.

Νέο! Επιλέξτε ποιά εικόνα θα απεικονίζεται στην αρχή του σχόλιου.

Creative Commons License

Όλα τα περιεχόμενα αυτού του δικτυακού τόπου είναι ελεύθερα προς αντιγραφή, διανομή, προβολή και μεταποίηση, αρκεί να συνεχίσουν να διατίθενται, αυτά και τα παράγωγα έργα που πιθανώς προκύψουν, εξίσου ελεύθερα, υπό τους όρους της άδειας χρήσης Creative Commons Attribution-ShareAlike 4.0 International License