Το πολιτικό σύστημα των Ζαπατίστας

Οι Ζαπατίστας στο Μεξικό έχουν μια δικιά τους μορφή δημοκρατίας βασισμένη στις τοπικές συνελεύσεις.

Το πολιτικό σύστημα των Ζαπατίστας

Οι Ζαπατίστας στο Μεξικό έχουν μια δικιά τους μορφή δημοκρατίας βασισμένη στις τοπικές συνελεύσεις.

Το πολιτικό σύστημα των Ζαπατίστας στο Μεξικό βασίζεται στην ευρεία συμμετοχή και πολιτικοποίηση των μελών κάθε κοινότητας.

Η ανώτατη πολιτική και στρατιωτική διοίκηση των Ζαπατίστας γίνεται από την Μυστική Επαναστατική Αυτόχθονη Επιτροπή (Clandestine Revolutionary Indigenous Committee, CCRI). Αυτή η επιτροπή αποτελείται από έναν άνδρα και μια γυναίκα αντιπρόσωπο από κάθε από τις 11 εθνοτικές ομάδες που κατοικούν στις περιοχές των Ζαπατίστας, καθώς και από τις κοινότητες των μιγάδων (mestizos). Η επιτροπή αυτή διοικεί τον Ζαπατιστικό Στρατό Εθνικής Απελευθέρωσης (EZLN).

Οι αποφάσεις της Μυστικής Επαναστατικής Αυτόχθονης Επιτροπής πριν ισχύσουν πρέπει να περάσουν από την έγκριση των τοπικών συνελεύσεων κάθε κοινότητας, και υπάρχουν πάνω από 1,100 τέτοιες συνελεύσεις σε όλη τη περιοχή των Ζαπατίστας. Η συμμετοχή στις συνελεύσειος είναι υποχρεωτική, με μόνη επιτρεπτή εξαίρεση όσους είναι άρρωστοι ή έχουν εργασιακές υποχρεώσεις. Καμία απόφαση δεν μπορεί να εφαρμοστεί αν δεν έχει πάρει έγκριση από τις συνελεύσεις. Οι συνελεύσεις αποτελούνται συνήθως από 50 μέχρι 200 άτομα. Κάθε συνέλευση έχει ένα άτομο που δρα ως συντονιστής, ο οποίος αναλαμβάνει να εξηγήσει τα θέματα που πρέπει να συζητηθούν και διοργανώνει τη συζήτηση. Οι συνελεύσεις βγάζουν αποφάσεις με τη μέθοδο της συναίνεσης (consensus), δηλαδή η συζήτηση συνεχίζεται μέχρι να υπάρξει η μέγιστη δυνατή συμφωνία απόψεων και κάποια στιγμή ο συντονιστής ρωτά αν πλέον η συνέλευση έφτασε σε μια συναινετική συμφωνία, κι αν κανείς δεν απαντήσει αρνητικά τότε η συνέλευση ανακοινώνει την απόφαση της στην ανώτερα ιεραρχικά συνέλευση.

Από το 2003, η Μυστική Επαναστατική Αυτόχθονη Επιτροπή έχει παραδώσει πολλές αρμοδιότητες σε 38 δημοτικές συνελεύσεις καθώς και σε πέντε επαρχιακές συνελεύσεις. Τα μέλη των πέντε επαρχιακών συνελεύσεων αλλάζουν κάθε δυο εβδομάδες, κι έτσι όλοι οι κάτοικοι της περιοχής έχουν συχνή συμμετοχή στη πολιτική διαχείρηση. Η Μυστική Επαναστατική Αυτόχθονη Επιτροπή διατηρεί τη διοίκηση του στρατού και τη πολιτική στρατηγική, ενώ οι πέντε επαρχιακές συνελεύσεις έχουν τον έλεγχο της οικονομίας και καθημερινής εσωτερικής οργάνωσης των κοινοτήτων των περίπου 300,000 ανθρώπων που ζουν στις περιοχές των Ζαπατίστας.

Οι αντιπρόσωποι στις δημοτικές συνελεύσεις εκλέγονται στις τοπικές συνελεύσεις των κοινοτήτων με φανερή ψηφοφορία, όχι μυστική όπως στην αστική αντιπροσωπευτική δημοκρατία. Οι αντιπρόσωποι στις δημοτικές συνελεύσεις περιοδικά υπηρετούν και στις επαρχιακές συνελεύσεις που αποτελούνται από 8 έως 16 άτομα. Οι αντιπρόσωποι υπηρετούν για ένα με τρία χρόνια, και αλλάζουν περιοδικά στις επαρχιακές συνελεύσεις κάθε εφτά με δέκα μέρες. Κανείς δεν πληρώνεται για την υπηρεσία του στις συνελεύσεις. Οι συνελεύσεις έχουν διάφορες επιτροπές που ασχολούνται με πιο συγκεκριμένα θέματα, όπως πχ υγεία, εκπαίδευση και παραγωγή. Οι συνελεύσεις ασχολούνται με τις γενικές αποφάσεις ενώ οι επιτροπές ασχολούνται με τις λεπτομέρειες. Οι επιτροπές έχουν εθελοντές από τις κοινότητες για να κάνουν τις εργασίες που απαιτούνται.

Παρόλο την εχθρότητα του Μεξικανικού κράτους, οι Ζαπατίστας έχουν καταφέρει να κρατήσουν τα εδάφη τους στη περιοχή Τσιάπας του νότιου Μεξικό για πάνω από 20 χρόνια. Οι Ζαπατίστας δέχονται δωρέες από το εξωτερικό μέσω της οργάνωσης Enlace Civil.

Αντί για δικαστήρια οι Ζαπατίστας έχουν τρεις επιτροπές τιμής και δικαιοσύνης που κάνουν έρευνες για εγκλήματα και βγάζουν αποφάσεις. Η πρόσβαση είναι απολύτως δωρεάν και πολλοί μη-Ζαπατίστας έχουν ανακαλύψει πως λειτουργούν καλύτερα από τα δικαστήρια του Μεξικανικού κράτους, πχ το συνδικάτο των οδηγών ταξί αποφάσισε να χρησιμοποιήσει τις επιτροπές των Ζαπατίστας αντί για τα Μεξικανικά δικαστήρια για να επιλύσει διαφωνίες που το αφορούσαν. Οι Ζαπατίστας δεν έχουν φυλακές, ακόμα και τα πιο σοβαρά εγκλήματα ξεπληρώνονται με καταναγκαστική εργασία αντί για φυλάκηση, πχ μια ποινή μπορεί να είναι η καταναγκαστική φύτεψη χίλιων δέντρων, η συμμετοχή στο χτίσιμο ενός σχολείου, ή οι εργασίες για το άνοιγμα ενός δρόμου. Μόλις ο εγκληματίας ολοκληρώσει τη καταναγκαστική του εργασία συμμετέχει ξανά κανονικά στη κοινότητα. Οι Ζαπατίστας δεν διατηρούν ποινικά αρχεία. Αν κάποιος κάνει ένα πάρα πολύ σοβαρό έγκλημα τότε η μέγιστη τιμωρία είναι η εξορία.

Οι επαρχιακές συνελεύσεις αναλαμβάνουν και το εμπόριο με τον έξω κόσμο, όπως πχ τις εισαγωγές προϊόντων που χρειάζονται οι Ζαπατίστας. Οι επαρχιακές συνελεύσεις έχουν δυο ειδικές επιτροπές, την Πληροφοριακή Επιτροπή που δεν εκλέγεται και αποτελείται από παλιούς Ζαπατίστας ηγέτες που ασχολούνται με τη χάραξη πολιτικής, και την εκλεγμένη Vigilance Commission που αναλαμβάνει τις επικοινωνίες μεταξύ συνελεύσεων και την ενημέρωση των κοινοτήτων για τις εργασίες της επαρχιακής συνέλευσης.

Το 2013 οι Ζαπατίστας ίδρυσαν το Μικρό Σχολείο (La Escuelita), μια σχολή που διδάσκει την πολιτική και κοινωνική τους φιλοσοφία σε επισκέπτες που επιθυμούν να μάθουν για τον τρόπο οργάνωσης των Ζαπατίστας. Πάνω από 1,500 ακαδημαϊκοί, ακτιβιστές, και διεθνείς συμπαθούντες από όλο το κόσμο έχουν παρακολουθήσει μαθήματα στο Μικρό Σχολείο για τη πολιτική οργάνωση των Ζαπατίστας. Σύμφωνα με την Rebecca Manski, ακτιβίστρια του κινήματος Occupy Wall Street: "Μόλις έφτασα είδα οτι πολλές από τις βασικές ιδέες, επικοινωνιακή γλώσσα, θέματα, και τρόποι οργάνωσης του Occupy Wall Street ήταν ξεκάθαρα βασισμένα στη φιλοσοφία των Ζαπατίστας".

Ο Sergio Tischler είναι ακαδημαϊκός κοινωνιολόγος και ιστορικός από τη Γουατεμάλα που παρακολούθησε μαθήματα για τη πολιτική οργάνωση των Ζαπατίστας στο Μικρό Σχολείο και λέει πως οι Ζαπατίστας έχουν πετύχει "καταπληκτικά οργανωτικά επιτεύγματα" και τα μαθήματα επικεντρώνονται στις αρχές αυτο-οργάνωσης.

Η επανάσταση των Ζαπατίστας ξεκίνησε όταν ανακοινώθηκε η συμφωνία ελεύθερου εμπορίου της Βόρειας Αμερικής (North American Free Trade Agreement, NAFTA), μια συμφωνία που ακύρωσε τους εμπορικούς δασμούς μεταξύ Καναδά, Ηνωμένων Πολιτειών, Μεξικό, διευκολύνοντας έτσι τις Αμερικανικές πολυεθνικές να κυριαρχήσουν. Ο εκπρόσωπος των Ζαπατίστας Subcomandante Marcos είχε δηλώσει πως η συμφωνία αυτή ήταν ταφόπλακα για τους ντόπιους αγρότες καθώς τους εξανάγκαζε να ανταγωνιστούν με τις Αμερικανικές πολυεθνικές και τις φτηνές εισαγωγές από τις ΗΠΑ, και η συμφωνία επίσης εξανάγκασε την Μεξικανική κυβέρνηση να ακυρώσει το συνταγματικό δικαίωμα των ντόπιων αγροτών να χρησιμοποιούν τη κοινόχρηστη γη.

Οι Ζαπατίστας επιτρέπουν διεθνείς συμπαθούντες να επισκεπτούν την περιοχή Oventic που βρίσκεται σε υψηλό υψόμετρο. Οι επισκέπτες μπορούν να παρακολουθήσουν συνεδριάσεις της τοπικής συνέλευσης, να αγοράσουν τοπικά προϊόντα, και να επισκεφτούν ένα τοπικό σχολείο όπου τα παιδιά μαθαίνουν Ισπανικά και την τοπική αυτόχθονη γλώσσα. Αν κάποιος επισκέπτης χρειαστεί ιατρική περίθαλψη, οι Ζαπατίστας έχουν πολύ καλά εξοπλισμένες κλινικές. Η ζωή στην ορεινή περιοχή Oventic μοιάζει πολύ όμορφη, αλλά λίγο παραδίπλα οι κάτοικοι στη περιοχή Magdalena de la Paz σπάνια τρώνε κάτι διαφορετικό από φασόλια και τορτίλες, καθώς η φτώχεια παραμένει μεγάλο πρόβλημα. Οι Ζαπατίστας δέχονται βοήθεια από διεθνείς συμπαθούντες.

Το αλκοόλ και τα ναρκωτικά είναι απαγορευμένα από τους Ζαπατίστας, όπως και η σεξουαλική παρενόχληση των γυναικών.

Η οικονομία των Ζαπατίστας ακόμα προσπαθεί να ανακάμψει από τη νεοφιλελεύθερη λαίλαπα που κατέστρεψε τη τοπική παραγωγή καλαμποκιού λόγω των φτηνών εισαγωγών τις οποίες δεν μπορούσαν να ανταγωνιστούν οι ντόπιοι αγρότες. Οι Ζαπατίστας έχουν οργανώσει συναιτερισμούς και κολλεκτίβες που παράγουν αγροτικά προϊόντα, χειροποίητα προϊόντα, ρούχα, και μπότες. Έχουν φτιάξει μεταφορικές κουπερατίβες που αναλαμβάνουν τη μεταφορά των προϊόντων στις διάφορες κοινότητες, και τα τοπικά κοινοτιστικά μαγαζιά αναλαμβάνουν το τοπικό εμπόριο. Οι Ζαπατίστας έχουν οργανώσει ομάδες επαγγελματικής μόρφωσης των νέων όπου μαθαίνουν κομμωτική, σχεδιασμό ρούχων, επιδιόρθωση μηχανών και υπολογιστών, ψήσιμο ψωμιού, ηλεκτρολογικές εργασίες, οικοδομικές εργασίες, υδραυλικές εργασίες κλπ. Επίσης οι Ζαπατίστας έχουν αναπτύξει γεωργικές τεχνικές που δεν χρειάζονται εισαγώμενα βιομηχανικά χημικά, πετυχαίνοντας έτσι την αγροτική τους ανεξαρτησία.

Αν και πολλοί στις κοινότητες των Ζαπατίστας θαυμάζουν τον Τσε Γκεβάρα, αναγνωρίζουν οτι το παλιό μοντέλο του Σοβιετικού σοσιαλισμού που βασίζεται στη κατάκτηση και χρήση της κρατικής εξουσίας είναι λάθος και δεν έδωσε ποτέ πραγματικό σοσιαλισμό, όπως σημειώνει ο καθηγητής Holloway στο βιβλίο Change The World Without Taking Power (Άλλαξε το Κόσμο Χωρίς να Πάρεις την Εξουσία). Οι Ζαπατίστας αν και έκαναν ένοπλη επανάσταση ποτέ δεν προσπάθησαν να ρίξουν τη Μεξικανική κυβέρνηση και να πάρουν τη κρατική εξουσία, αντιθέτως η στρατηγική τους ήταν απλά να διώξουν τις δυνάμεις της Μεξικανικής κυβέρνησης από τη περιοχή τους και να χτίσουν μια νέα κοινωνία από κάτω προς τα πάνω.

Οι Ζαπατίστας έχουν ανακαλύψει πως το μυστικό για το χτίσιμο της πραγματικής δημοκρατίας είναι το να μάθεις να ακούς τους συνανθρώπους σου. Το να ακούς και να κατανοείς αυτά που λέει ο συνάνθρωπός σου είναι το βασικό στοιχείο για την επιτυχία των δημοκρατικών συνελεύσεων.

Οι Ζαπατίστας έχουν εμπνεύσει πολλούς ανθρώπους σε όλο το κόσμο, σε μια εποχή που όλο και περισσότεροι άνθρωποι καταλαβαίνουν τα αδιέξοδα του καπιταλισμού και της αντιπροσωπευτικής δημοκρατίας. Το μεγάλο επίτευγμα των Ζαπατίστας είναι οτι απέδειξαν πως είναι δυνατόν να οργανωθεί μια πολύ πιο δημοκρατική κοινωνία χωρίς κράτος, χωρίς εκλογές, και χωρίς καπιταλισμό. Κατά τον Holloway οι Ζαπατίστας εμπνέουν "μια μεγάλη αλλαγή στο τί σημαίνει ριζοσπαστική Αριστερά". Ένα βασικό χαρακτηριστικό των Ζαπατίστας είναι οτι βασίζονται στην ιδέα του ελέγχου μιας συγκεκριμένης γεωγραφικής περιοχής την οποία προστατεύουν και αρνούνται οποιαδήποτε σχέση με το Μεξικανικό κράτος, ακόμα και τα κρατικά επιδόματα, επιδιώκοντας να παραμείνουν πλήρως ανεξάρτητοι και αυτόνομοι.

Οι Ζαπατίστας απαγορεύουν στους κατοίκους της περιοχής τους να μεταναστεύσουν έξω προς αναζήτηση εργασίας, εκτός κι αν λάβουν άδεια από την επαρχιακή συνέλευση, η οποία σπανίως δίνει τέτοια άδεια. Έτσι η περιοχή των Ζαπατίστας διατηρεί την αυτόνομη οικονομία της αφού όσοι ζουν εκεί δεν έχουν το δικαίωμα να φύγουν κι έτσι αναγκαστικά μετέχουν στη τοπική παραγωγή και δεν εγκαταλείπουν τη γη τους για να πάνε να εργαστούν για καπιταλιστικές επιχειρήσεις στο Μεξικό ή άλλες χώρες. Στα σχολεία των Ζαπατίστας τα παιδιά μαθαίνουν να αγαπάνε τις τοπικές τους κοινότητες και απαγορεύεται η προώθηση της ιδέας της ζωής στη πολή. Τα παιδιά επίσης μαθαίνουν την ιστορία των Ζαπατίστας.

Το Κίνημα των Μη-Ιδιοκτητών Γης στη Βραζιλία (Landless Movement, Movimento Sem Terra, MST) είναι επίσης εμπνευσμένο από τους Ζαπατίστα και έχει ως κύριο χαρακτηριστικό του την αυτονομία και την άρνηση αντιπροσώπευσης από πολιτικά κόμματα καθώς έχει αναγνωριστεί πως τα κόμματα προκαλούν αποκινηματοποίηση του πλυθησμού λόγω της πελατειακής και πατερναλιστικής τους φυσιογνωμίας ("ψήφισέ με και θα τα κανονίσω εγώ αντί για σένα"). Το κίνημα MST στη Βραζιλία όπως και οι Ζαπατίστας δίνει μεγάλη σημασία στην υποχρεωτική συμμετοχή των συμμετέχοντων στις συνελεύσεις. Ήδη το κίνημα MST στη Βραζιλία ελέγχει μια περιοχή που είναι μεγαλύτερη από την Ιταλία. Το κίνημα των MST στη Βραζιλία δέχεται φιλικές σχέσεις με το Εργατικό Κόμμα αλλά διατηρεί την αυτονομία του καθώς οι ακτιβιστές του MST απαγορεύεται να μετέχουν σε πολιτικά κόμματα, προωθόντας μια ιδεολογία ενάντια στο πατερναλισμό και τις πελατειακές σχέσεις. Στο κίνημα MST η συμμετοχή στα εκπαιδευτικά ιδεολογικά σεμινάρια που διοργανώνει είναι υποχρεωτική.

Και στους Ζαπατίστας και στο κίνημα των MST υπάρχει διαρκής και έντονος ιδεολογικός έλεγχος που επιβάλλεται με κοινωνικό τρόπο έτσι ώστε να μην επιτρέπεται ρεφορμιστική αναθεώρηση που μπορεί να οδηγήσει σε ιδεολογικό αποπροσανατολισμό.

Όλο και περισσότερα κινήματα σε όλο το κόσμο αρνούνται την διαμεσολάβηση από τα πολιτικά κόμματα. Η παγκόσμια άρνηση αντιπροσώπευσης από πολιτικά κόμματα γίνεται όλο και πιο συχνή και βρίσκει ανταπόκριση σε όλο και μεγαλύτερα τμήματα του πλυθησμού. Όπως σημειώνουν ακαδημαϊκοί αναλυτές, τα κινήματα ενάντια στη καπιταλιστική παγκοσμιοποίηση σε όλο το κόσμο γενικά αρνούνται τις εκλογές, τα πολιτικά κόμματα, και τα παλιά εργατικά σωματεία, και δεν έχουν ως σκοπό να κατακτήσουν τη κρατική εξουσία. Σε πολλές περιοχές αυτά τα αυτόνομα κινήματα έχουν καταφέρει να χτίσουν νέους κοινωνικούς θεσμούς και κουλτούρα. Δυστηχώς οι περισσότεροι πολιτικοί επιστήμονες από τον ακαδημαϊκό χώρο συνεχίζουν να επικεντρώνουν τις έρευνες τους στις εκλογές, παρόλο που παγκοσμίως όλο και περισσότεροι άνθρωποι απέχουν από το δικαίωμα ψήφου.

Τις λίγες φορές που οι μη-αντιφρονούντες πολιτικοί επιστήμονες μιλάνε για συμμετοχική δημοκρατία την κατανοούν ως απλά ένα συμβουλευτικό συμπλήρωμα του κράτους, ενώ την άμεση δημοκρατία συχνά την κατανοούν απλά ως δημοψηφίσματα που διοργανώνει το κράτος. Οι λίγοι αντιφρονούντες ακαδημαϊκοί που τολμάνε να ασχοληθούν με το πραγματικό νόημα της δημοκρατίας δεν βρίσκουν ευκαιρίες να μιλήσουν στα καθεστωτικά μέσα ενημέρωσης. Ο ακαδημαϊκός Robert Dahl έγραφε το 1970 οτι η συμμετοχική δημοκρατία είναι κάτι ουτοπικό και αδύνατον, κι όμως οι Ζαπατίστας από το 1996 μέχρι σήμερα απέδειξαν οτι η συμμετοχική δημοκρατία μπορεί να πραγματοποιηθεί.

Φυσικά η πολιτική οργάνωση των Ζαπατίστας δεν είναι ακόμα τέλεια. Οι πολλές συνελεύσεις οδηγούν σε αργοπορία αποφάσεων. Σύμφωνα με ακαδημαϊκούς που μελέτησαν την οργάνωση των Ζαπατίστας, χρειάζονται μέχρι και έξι μήνες για να συμφωνήσουν οι 1,100 τοπικές συνελεύσεις σε μια κοινή απόφαση. Σίγουρα η διαδικασία θα μπορούσε να γίνει πιο γρήγορη με τη χρήση της τεχνολογίας, ή ίσως με υιοθέτηση κάποιων πρακτικών από το κίνημα των MST όπου εκεί στις συνελεύσεις υπάρχει ο κανόνας της σύντομης ολιγόλεπτης ομιλίας αντί για την δίχως όρια συζήτηση που γίνεται στους Ζαπατίστας. Επίσης ο στόχος των Ζαπατίστας για πλήρης συμμετοχή των γυναικών δεν έχει εκπληρωθεί καθώς οι εργασίες των γυναικών στα σπίτια οδηγούν σε μειωμένη συμμετοχή τους στις τοπικές συνελεύσεις όπου συνήθως μόνο το ένα τέταρτο των μελών είναι γυναίκες. Τέτοια προβλήματα όμως είναι αναμενόμενα όταν μια κοινωνία αλλάζει σε ένα εντελώς διαφορετικό πολιτικό σύστημα και σίγουρα θα επιλυθούν στη πορεία του χρόνου.

Πληροφορίες από:

http://trabal.org/texts/democracy.pdf

https://www.aljazeera.com/indepth/features/2014/01/are-mexico-zapatista-rebels-still-relevant-20141183731812643.html

https://listverse.com/2016/02/10/10-alternatives-to-conventional-liberal-democracy/

από άσχετος 04/08/2019 7:10 μμ.


Κάποιος έχει ξεκινήσει κουβέντα, αποκλειστικά και μόνο για εμπλουτισμό πληροφορίας και όχι για απόψεις/κριτικές, εδώ:

Συλλογική γνώση από την ζαπατιστική επαναστατική εμπειρία

https://athens.indymedia.org/post/1599405/

Προσθέστε περισσότερες πληροφορίες

To μέγιστο μέγεθος των αρχείων είναι 16ΜΒ. Επιτρέπονται όλες οι γνωστές καταλήξεις αρχείων εικόνας,ήχου, βίντεο. ΠΡΟΣΟΧΗ! Για να υπάρχει η δυνατότα embed ενός video πρέπει να είναι της μορφής mp4 ή ogg.

Νέο! Επιλέξτε ποιά εικόνα θα απεικονίζεται στην αρχή του σχόλιου.

Creative Commons License

Όλα τα περιεχόμενα αυτού του δικτυακού τόπου είναι ελεύθερα προς αντιγραφή, διανομή, προβολή και μεταποίηση, αρκεί να συνεχίσουν να διατίθενται, αυτά και τα παράγωγα έργα που πιθανώς προκύψουν, εξίσου ελεύθερα, υπό τους όρους της άδειας χρήσης Creative Commons Attribution-ShareAlike 4.0 International License