Μία σύντομη κοινωνικοπολιτική ανάλυση σχετικά με την πανδημία του covid-19

Στα τέλη του προηγούμενου έτους, έρχονται οι πρώτες ειδήσεις από τη Γουχάν, μια επαρχιακή πόλη της Κίνας, για μια σειρά κρουσμάτων που έχουν συμπτώματα πνευμονίας. Αρχές Ιανουαρίου ταυτοποιείται ένα είδος κορωνοϊού ως υπεύθυνος με βασικά χαρακτηριστικά, την υψηλή μεταδοτικότητα αλλά και θνητότητα, κυρίως σε ευπαθείς ομάδες με επικείμενο χρόνιο νόσημα. Άμεσα φαίνεται, ότι ο συγκεκριμένος ιός δεν αποτελεί μόνο πρόβλημα της Κίνας αλλά σχεδόν όλου του πλανήτη.

post image

Στα τέλη του προηγούμενου έτους, έρχονται οι πρώτες ειδήσεις από τη Γουχάν, μια επαρχιακή πόλη της Κίνας, για μια σειρά κρουσμάτων που έχουν συμπτώματα πνευμονίας. Αρχές Ιανουαρίου ταυτοποιείται ένα είδος κορωνοϊού ως υπεύθυνος με βασικά χαρακτηριστικά, την υψηλή μεταδοτικότητα αλλά και θνητότητα, κυρίως σε ευπαθείς ομάδες με επικείμενο χρόνιο νόσημα. Άμεσα φαίνεται, ότι ο συγκεκριμένος ιός δεν αποτελεί μόνο πρόβλημα της Κίνας αλλά σχεδόν όλου του πλανήτη.

Μέσα σε αυτή τη πρωτόγνωρη συνθήκη, όπου ο παγκόσμιος οργανισμός υγείας κρούει τον κώδωνα κινδύνου, η ελληνική κυβέρνηση διαβεβαιώνει ότι είμαστε έτοιμοι να αντιμετωπίσουμε την κρίση, λέγοντας εξόφθαλμα ψέματα. Στην πραγματικότητα, το μόνο που κάνει είναι να ακολουθήσει, σε ένα γενικό lockdown, τις υπόλοιπες Ευρωπαϊκές χώρες. Μεταθέτει έτσι, κάθε κυβερνητική ευθύνη, για την εδώ και πολλά χρόνια διάλυση του δημόσιου συστήματος υγείας, στους πολίτες. Το ΕΣΥ διαλυμένο από τις περικοπές πολλών ετών, δεν είναι σε θέση να αντιμετωπίσει την οποιαδήποτε υγειονομική κρίση (υποστελεχωμένα νοσοκομεία με τεράστιες ελλείψεις σε προσωπικό, δομές υγείας που κλείνουν λόγω συνταξιοδότησης προσωπικού, ελλείψεις σε φάρμακα για όλες τις κατηγορίες ασθενών). Προωθούν έτσι, μέσω της υποβάθμισης του ΕΣΥ και της σύμπραξης ιδιωτικού και δημόσιου τομέα, την εκχώρηση της δημόσιας υγείας σε κερδοσκόπους ιδιώτες.

Απέναντι στις εκκλήσεις των γιατρών για άμεση ενίσχυση της δημόσιας υγείας, το κράτος απαντάει ότι πρόκειται για φαντασιοπληξίες επιτήδειων και αντιμετωπίζει την πρώτη οργανωμένη διαμαρτυρία γιατρών στον Ευαγγελισμό με αστυνομία. Σύμμαχος στην αποποίηση κάθε κυβερνητικής ευθύνης για την κατάσταση στην υγεία, μέσω της συστηματικής προπαγάνδας, είναι τα ΜΜΕ. Αποκρύπτουν συστηματικά τα προβλήματα των νοσοκομείων, παραπληροφορούν (μέσα από fake news) και υποσκάπτουν κάθε προσπάθεια αντικειμενικής ενημέρωσης των πολιτών. Τα αιτήματα των εργαζομένων των δομών υγείας μένουν στην αφάνεια και ενισχύεται το αίσθημα του φόβου από την κινδυνολογία και την καταστροφολογία.

Οι ενέργειες του κράτους αποδεικνύονται από την πρώτη κιόλας στιγμή βαθιά ταξικές. Η κυβέρνηση δεν προέβη σε καμία επίταξη του ιδιωτικού τομέα, -αντιθέτως, έδωσε στους κλινικάρχες 30.000.000 ευρώ ως αποζημίωση για την προσφορά τους στην αντιμετώπιση της κρίσης- δεν έγινε καμία μόνιμη πρόσληψη (από τις 2.500 που αιτούνταν οι γιατροί), άνοιξαν ελάχιστες ΜΕΘ, ενώ χαρακτηριστικό είναι και το γεγονός ότι, παρόλο που στάλθηκαν τρείς επιστολές από τρία περιφερειακά πανεπιστήμια που ενημέρωναν ότι διαθέτουν πιστοποιημένα εργαστήρια για την ανίχνευση του ιού και ότι τα διαθέτουν δωρεάν, η κυβέρνηση δεν τις έλαβε υπόψη. Αντί όλων αυτών που θα έπρεπε να κάνει για τη βελτίωση της υγείας μέσα από την οικονομική ενίσχυση της, η κυβέρνηση καταφεύγει σε αυτό που ξέρει να κάνει καλά, την αύξηση της καταστολής. Προσλαμβάνει επιπλέον αστυνομικούς -πέρα από τους ειδικούς φρουρούς που πήρε πριν λίγο καιρό- ,γεμίζει τους δρόμους με περιπολικά, μηχανές ομάδας Δίας, πεζές περιπολίες, σηκώνει drones ελικόπτερα (ακόμα και F-16 πέταξαν πάνω από τα κεφάλια μας προς τόνωση του εθνικού φρονήματος την 25η Μαρτίου) ενώ αφήνει να αιωρείται και το ενδεχόμενο της παρουσίας στρατού στους δρόμους.

Για άλλη μία φορά, το κράτος μετατρέπει την υγειονομική κρίση σε ευκαιρία για τους λίγους. Επιλέγει να στηρίξει τα μεγάλα ιδιωτικά συμφέροντα εις βάρος των χαμηλών κοινωνικών στρωμάτων. Δίνει πακτωλό χρημάτων σε καναλάρχες, μεγαλοεργολάβους και εργοστασιάρχες, προκειμένου να τους αποζημιώσει ενόψει της κρίσης. Οι μεγαλύτεροι πολέμιοι του κρατικού παρεμβατισμού στρέφονται προς στο δημόσιο χρήμα για να επιβιώσουν και νέα κορονοσκάνδαλα βγαίνουν στην επιφάνεια (βλ. τηλεκατάρτιση επιστημόνων). Σε αυτό το περιβάλλον κοινωνικής και οικονομικής ασφυξίας, την κρίση διαφαίνεται πως θα πληρώσει η κοινωνική βάση. Δίνεται η δυνατότητα σε κάθε επιχείρηση, είτε έχει πληγεί είτε όχι, να μειώσει έως 50% τους μισθούς των εργαζομένων, με το πρόσχημα της μείωσης ωραρίου, το οποίο πιθανώς είναι αδήλωτο. Το νέο αυτό εργατικό νομικό πλαίσιο, μπορεί να χρησιμοποιηθεί από τον κάθε εργοδότη βάσει των συμφερόντων του. Οι εργαζόμενοι σε σούπερ μάρκετ, ταχυμεταφορές, τηλεφωνικές εταιρίες, αναγκάζονται να δουλεύουν εξαντλητικά ωράρια με απαράδεκτες συνθήκες, σε χώρους όπου πολλές φορές, δεν λαμβάνεται κανένα μέτρο προστασίας. Επιπλέον, σε αρκετές επιχειρήσεις προωθείται η εκ περιτροπής εργασία, η τηλεργασία, η εργασία από το σπίτι, δίνοντας τη δυνατότητα στους εργοδότες να παρεμβαίνουν σε όλο το φάσμα της καθημερινότητας του εργαζόμενου. Το πρώτο δεκαπενθήμερο του Μάρτη είχαμε 45.000 απολύσεις. Σήμερα ολόκληροι τομείς της οικονομικής δραστηριότητας, αερομεταφορές, τουρισμός, διασκέδαση, επισιτισμός, λιανικό εμπόριο κτλ, βρίσκονται στο χείλος της καταστροφής, προϊδεάζοντάς μας για χιλιάδες νέες χαμένες θέσεις εργασίας.

Ο συστηματικά αντικοινωνικός ρόλος του κράτους εν μέσω κορωνοϊού επεκτείνεται σε όλα τα ευάλωτα κοινωνικά πεδία. Η προσπάθεια να κλείσουν τις φοιτητικές εστίες, πετάγοντας έξω τους φοιτητές/ιες (εργαζόμενοι- μετανάστες κ.λπ.) έπεσε στο κενό μετά τις αντιδράσεις των εστιακών φοιτητών. Πόσο υποκριτικό είναι το κράτος, όταν ενώ ζητάει από τους φοιτητές να εγκαταλείψουν τις εστίες τους προς συμμόρφωση στην τήρηση των μέτρων, συγχρόνως κωφεύει στις κινητοποιήσεις των κρατουμένων για αποσυμφόρηση των φυλακών και απαντάει με εκδικητικές μεταγωγές αγωνιστών και πολιτικών κρατουμένων που πρωτοστάτησαν στις κινητοποιήσεις; Κατόπιν όλων αυτών, το 1ο ύποπτο θανάσιμο κρούσμα του ιού μέσα στις φυλακές είναι πραγματικότητα. Η Αζιζέλ Ντενίρογλου που αντιμετώπιζε καρδιακά προβλήματα, πεθαίνει στο θάλαμό της, στις γυναικείες φυλακές Θήβας αβοήθητη, ενώ οι συγκρατούμενές της εκλιπαρούσαν για βοήθεια. Η απανθρωπιά του κράτους παίρνει εφιαλτικές διαστάσεις στο τομέα του προσφυγικού-μεταναστευτικού. Χιλιάδες άνθρωποι παραμένουν εγκλωβισμένοι σε camps, με άθλιες συνθήκες υγιεινής, στοιβαγμένοι ο ένας πάνω στον άλλον, χωρίς ίχνος υγειονομικής περίθαλψης και κανένα μέτρο προστασίας. Χαρακτηριστικό της βαρβαρότητας αυτής, είναι η κατάσταση που επικράτησε στη Μυτιλήνη, όπου οι πρόσφυγες υποχρεώθηκαν σε καραντίνα 14 ημερών, ακριβώς στο σημείο όπου εντοπίστηκαν. Μέχρι πριν λίγες μέρες, πάνω από 130 άνθρωποι εξαναγκάστηκαν να μείνουν στη μέση του πουθενά, χωρίς κανένα στοιχείο προφύλαξης από τις δυσμενείς καιρικές συνθήκες.

Θα μπορούσαμε να πούμε, πως κύριο μέλημα του ελληνικού αλλά και παγκόσμιου συστήματος καπιταλιστικής διακυβέρνησης είναι η διάσωση της παγκόσμιας οικονομίας μέσω της απρόσκοπτης κίνησης του κεφαλαίου, που είναι και ο θεμέλιος λίθος της παγκοσμιοποιημένης αγοράς. Κι ενώ η πανδημία του κορωνοϊού έδειξε με τον πλέον καταφανή τρόπο ότι η παγκόσμια οικονομία υπέστη μια δεύτερη μεγάλη κρίση μέσα σε μία δεκαετία, τα αίτια αυτής συζητιούνται πολύ λίγο. Καλύτερα, θα λέγαμε ότι τα πραγματικά αίτια προσπαθούν να κρυφτούν και αποδίδονται σε παγκολίνους και νυχτερίδες.

η σημασία της ανθρώπινης παρέμβασης στα οικοσυστήματα

Αναζητώντας τα δομικά αίτια της εμφάνισης και διάδοσής του, είμαστε σε θέση να διακρίνουμε ότι ο ιός Covid-19 (και κάθε αντίστοιχος ιός) δεν αποτελεί ένα μεμονωμένο συμβάν ούτε είναι ζήτημα του κινέζικου πολιτισμού. Η ολοένα αυξανόμενη εμφάνιση τέτοιων ιών συνδέεται με την σχέση της οικονομικής δραστηριότητας των ανθρώπων με το φυσικό περιβάλλον. Η υπερεκμετάλλευση του παγκόσμιου φυσικού οικοσυστήματος έχει τέτοια ένταση που η εξάπλωση νέων ζωονοσογόνων ασθενειών στον ανθρώπινο πληθυσμό είναι αναπόφευκτη.

Η επιθετική εξάπλωση της καπιταλιστικής εκβιομηχάνισης χρειάζεται περισσότερες πρώτες ύλες, μεγαλύτερες πόλεις, αποδασώσεις, περισσότερους δρόμους. Οι επενδύσεις αυτές προϋποθέτουν την καταστροφή οικοσυστημάτων, δηλαδή του φυσικού περιβάλλοντος και των οργανισμών που ζουν σε αυτό. Η καπιταλιστικά οργανωμένη αγροτική παραγωγή οδηγεί έμμεσα στην ανάδυση νέων ασθενειών, απελευθερώνοντας νέους παθογόνους παράγοντες που προηγουμένως βρίσκονταν περιθωριοποιημένοι σε ένα φυσικό οικολογικό σύστημα. Το αποτέλεσμα είναι, ότι πολλοί από αυτούς τους παθογόνους παράγοντες εξελίσσονται σε μολυσματικούς και λοιμογόνους για τον ανθρώπινο πληθυσμό στον οποίο μεταπηδούν. Η υπεραστικοποίηση μέσα από τις μέγα-πόλεις, το καπιταλιστικό αγροτοβιομηχανικό μοντέλο και η καπιταλιστική συσσώρευση δημιουργούν το ιδανικό περιβάλλον διαμέσου του οποίου οι ιοί ανακύπτουν και παράγονται ολοένα και πιο ολέθριες μάστιγες. Εξετάζοντας, σε παγκόσμιο επίπεδο, τις παραγωγικές δραστηριότητες των κρατών πάνω στο εκάστοτε φυσικό περιβάλλον είναι φανερό, πως η επίθεση που του έχουν εξαπολύσει οδηγεί στον ολοκληρωτικό αφανισμό του. Σε αντίθεση με τις κραυγές των νεοφιλελεύθερων για αυτορυθμιζόμενα οικονομικά συστήματα, θεωρίες που καταρρέουν στην πράξη, μας γίνεται για άλλη μία φορά ξεκάθαρο ότι αν κάτι αυτορυθμίζεται αυτό είναι το φυσικό περιβάλλον, όπου σε μία άνιση μάχη με τον άνθρωπο προσπαθεί να επιβιώσει. Και όσο ο άνθρωπος προσπαθεί να διαιωνιστεί μέσα από την καταστροφή και τη λεηλασία της φύσης τόσο πιο συχνά θα έρχεται αντιμέτωπος με ιούς, πλημμύρες , ερημοποιήσεις και κάθε είδους αλλαγή στο παγκόσμιο οικοσύστημα. Φυσικές μεταβολές και αναπροσαρμογές, τις οποίες με τεράστιο τίμημα κάθε φορά θα καλείται να διαχειριστεί προκειμένου να επιβιώσει.

οι επιπτώσεις της πανδημίας του covid-19 και η στάση μας απέναντι στην νέα καθημερινότητα

Οι επιπτώσεις της πανδημίας αυτής, με πρόσχημα την ασφάλεια και την υγεία του πολίτη, είναι εμφανείς. Περιλαμβάνουν την "αναγκαστική" μείωση της ελευθερίας, την εντεινόμενη καταστολή και την μοχλευμένη μετατόπιση του βάρους της ευθύνης από την πολιτεία στον πολίτη (πράγμα σύνηθες στις καπιταλιστικές κρίσεις, ώστε τα κοινωνικά σύνολα να αφομοιώνουν τα οικονομικά μέτρα και τις μεταρρυθμίσεις ευκολότερα, εφόσον και τα ίδια θεωρείται ότι έχουν μερίδιο ευθύνης).

Όσον αφορά τον ψυχολογικό τομέα, καθ’ όλη τη διάρκεια των περιοριστικών μέτρων, αυξήθηκε η αποξένωση, το άγχος και η ανασφάλεια. Η έλλειψη κοινωνικοποίησης και άμεσης επικοινωνίας, όσο απαραίτητα κι αν θεωρήσουμε πως ήταν τα μέτρα, επηρέασαν και θα επηρεάσουν ακόμα περισσότερο την ψυχική μας υγεία. Η νέα πραγματικότητα που διαμορφώνεται στο κοινωνικό γίγνεσθαι τη δυστοπική αυτή περίοδο και σε συνδυασμό με την οικονομική εξαθλίωση θα επηρεάσει αρνητικά την ψυχοσύνθεση των ανθρώπων. Αξίζει να σημειωθεί, επίσης, η κατακόρυφη αύξηση των περιστατικών έμφυλης και ενδοοικογενειακής βίας.

Όλη αυτήν την κατάσταση εξαίρεσης που επιφέρει εκμηδένιση της ταξικής αντίστασης, εκμεταλλεύεται το κράτος για επιπλέον κρατικά ξεπουλήματα κι αυθαιρεσίες, όπως το νέο περιβαλλοντικό νομοσχέδιο που αλλάζει πλήρως την νομοθεσία για τις προστατευόμενες περιοχές και για τις προϋποθέσεις δόμησης. Οι μακροπρόθεσμες επιπτώσεις έχουν ήδη αρχίσει να διακρίνονται σε παγκόσμιο επίπεδο. Η ύφεση της αγοράς και η αύξηση της ανεργίας θα επιφέρουν φαινόμενο ντόμινο στην οικονομία, όπως μόνιμες μειώσεις μισθών, κλείσιμο μικρομεσαίων επιχειρήσεων και αύξηση του καπιταλιστικού μονοπωλίου. Τα έκτακτα μέτρα ήδη προοικονομούν, με την ενίσχυση των προνομίων των επιχειρήσεων και την ταυτόχρονη υποβάθμιση του εργαζομένου, ότι οι κατώτερες τάξεις θα κληθούν να πληρώσουν το αντίτιμο της ερχόμενης κρίσης (όπως και στην κρίση του 2009).

Ας μην προσλαμβάνουμε, όμως, ως δεδομένες καταστάσεις που δεν έχουν ακόμη κριθεί. Δεν θα λογαριαστούμε μετά (ή καλύτερα: δεν θα λογαριαστούμε μόνο μετά). Οι κοινωνικές σχέσεις που έρχονται να εγκατασταθούν στις ζωές μας βρίσκονται ακόμη υπό διαμόρφωση και είναι στο χέρι μας να μην εγκλωβιστούμε στις αποπνικτικές συνθήκες, αλλά να αντισταθούμε και να συσπειρώσουμε την αλληλεγγύη μας στο τώρα. Ανασυγκροτούμε την κριτική μας σκέψη λοιπόν, απορρίπτουμε το κρατικό αφήγημα της ατομικής ευθύνης, περιγράφουμε με τα δικά μας αναλυτικά εργαλεία τη συνθήκη που βιώνουμε, οργωνόμαστε και συμμετέχουμε στους κοινωνικούς αγώνες. Ενισχύουμε το αίσθημα της κοινότητας στις γειτονιές μας, επικοινωνούμε συλλογικά, ερχόμαστε αντιμέτωποι/ες με τα αδιέξοδά μας και αναζητούμε νέους τρόπους και απαντήσεις στις αναγκαιότητες που έχουν κάνει να αναδυθούν αυτές οι απρόσμενες συνθήκες.

Αλληλεγγύη

Αυτοοργάνωση

Εικόνες:

Προσθέστε περισσότερες πληροφορίες

To μέγιστο μέγεθος των αρχείων είναι 16ΜΒ. Επιτρέπονται όλες οι γνωστές καταλήξεις αρχείων εικόνας,ήχου, βίντεο. ΠΡΟΣΟΧΗ! Για να υπάρχει η δυνατότα embed ενός video πρέπει να είναι της μορφής mp4 ή ogg.

Νέο! Επιλέξτε ποιά εικόνα θα απεικονίζεται στην αρχή του σχόλιου.

Creative Commons License

Όλα τα περιεχόμενα αυτού του δικτυακού τόπου είναι ελεύθερα προς αντιγραφή, διανομή, προβολή και μεταποίηση, αρκεί να συνεχίσουν να διατίθενται, αυτά και τα παράγωγα έργα που πιθανώς προκύψουν, εξίσου ελεύθερα, υπό τους όρους της άδειας χρήσης Creative Commons Attribution-ShareAlike 4.0 International License