Ποιος μπορεί να κάψει την κόλαση;

Όποιος-α θέλει να αναζητήσει ενόχους, ας τους ψάξει ανάμεσα σε όλους τους υπεύθυνους και συμμετέχοντες στην κατασκευή, επέκταση και λειτουργία της Μόριας όλα αυτά τα χρόνια. Στα υπουργεία, τους διεθνείς οργανισμούς, τους επιχειρηματίες και τις δεκάδες ΜΚΟ που ενεπλάκησαν στη ύπαρξη ενός σύγχρονου στρατοπέδου συγκέντρωσης όπως αυτό της Μόριας.

post image

Την Παρασκευή 11 Ιούνιου, στα Δικαστήρια της Χίου, θα διεξαχθεί η δίκη εναντίον των 4 από τους 6 έφηβους μετανάστες που κατηγορούνται για την φωτιά που κατέστρεψε το κολαστήριο της Μόριας τον Σεπτέμβριο του 2020. Στους 4, δεν αναγνωρίστηκε η ανηλικότητα τους, παρόλα τα έγγραφα που προσκόμισαν οι δικηγόροι τους, με αποτέλεσμα να μην εξεταστεί η υπόθεση από τα αρμόδια δικαστήρια και να παραπεμφθούν στο μικτό ορκωτό δικαστήριο της Χίου. Οι 2 αναγνωρισθέντες ανήλικοι, μετά από ακόμα μία δίκη παρωδία στο δικαστήριο ανηλίκων της Μυτιλήνης, καταδικάσθηκαν πρωτόδικα τον περασμένο Μάρτιο σε 5 χρόνια φυλάκιση με την κατηγορία του εμπρησμού.

Την Τρίτη 8 Σεπτεμβρίου, καπνοί άρχισαν να αναδύονται από διάφορες μεριές του κέντρου κράτησης της Μόριας. Φλόγες άρχισαν να αναπηδούν από διάφορα σημεία. Ήταν ξεκάθαρο ότι κάτι σοβαρό συνέβαινε. Δεκάδες αρχικά, εκατοντάδες στη συνέχεια, από τους εγκλωβισμένους της «Μόριας» άρχισαν να κατεβαίνουν στους δρόμους προς τη Μυτιλήνη, με τα πράγματα τους στοιβαγμένα σε σακούλες απορριμμάτων επαναλαμβάνοντας το ίδιο πράγμα. “Bye bye Moria”. Αυτό θα ήταν το τέλος της. Κανένας δεν ήθελε να σκεφτεί κάτι διαφορετικό. Η «Μόρια» είχε παρακρατήσει. Η Μόρια έπρεπε επιτέλους να καταστραφεί.

Η ιστορία κύκλους κάνει…

Ήταν το Νοέμβριο του 2009 όταν το κολαστήριο της Παγανής, κέντρο κράτησης μεταναστών στη Λέσβο από το 2003, έκλεινε τις πόρτες του για «ανακαίνιση». Αυτή έμελλε να είναι και η τελευταία φορά επίσημης λειτουργίας του πριν την ανακοίνωση του οριστικού του κλεισίματος. Διάφοροι επίσημοι και ανεπίσημοι φορείς (υπουργοί, νομάρχες, αντιπρόσωποι της αστυνομίας, διεθνείς οργανισμοί, κ.α.) διαλαλούσαν τότε τη δυσφορία τους για την ύπαρξη και τις απάνθρωπες συνθήκες του κέντρου αυτού, συγκρίνοντας το με την “κόλαση του Δάντη”. Όμως για ακόμη μία φορά δεν ήταν αυτοί που θα έδιναν τέλος σε ένα κέντρο κολαστήριο. Στις επαναλαμβανόμενες διαμαρτυρίες, εκτός και κυρίως εντός της “Παγανής”, που πραγματοποιούνταν επί σειρά μηνών οι απαντήσεις που δίνονταν δεν ήταν παρά κούφιες υποσχέσεις από τους υπεύθυνους φορείς, και κατευναστικές δηλώσεις και δράσεις από υπηρεσίες και ΜΚΟ. Η “Παγανή”, όμως, συνέχιζε να καταπίνει στα δωμάτια-αποθήκες της όλο και περισσότερους ανθρώπους. Η λύση ήταν ξεκάθαρη. Η “Παγανή” έπρεπε να καταστραφεί. Μία δυναμική εξέγερση οδήγησε εν τέλει στον εμπρησμό και την αχρήστευση του χώρου. Ήταν μόνο τότε που δόθηκε η εντολή για την οριστική της εκκένωση. Πολλοί δήλωσαν ανακουφισμένοι για το τέλος. Οι περισσότεροι δεν είχαν κάνει τίποτα για αυτό.

Έντεκα χρόνια μετά, καμία δεκαριά χιλιόμετρα βορειοανατολικά της “Παγανής”, η ιστορία έκανε τον κύκλο της. Ένα νέο κέντρο κράτησης. Μία νέα κόλαση. Χιλιάδες μικροί και μεγάλοι άνθρωποι σε συνθήκες εξαθλίωσης και απανθρωποποίησης. Δεκάδες νέες εκθέσεις και δηλώσεις αποτροπιασμού. Εκατοντάδες χρωματιστά γιλέκα να προσπαθούν να ωραιοποιήσουν αυτό που φτιάχτηκε για να είναι φρικτό. Εκατοντάδες αστυνομικά γιλέκα να καταστέλλουν όσους τολμούν να διεκδικούν το παραμικρό δίκαιο. Εκατοντάδες “απλοί υπάλληλοι υπηρεσιών” να αποφασίζουν με ένα «ναι» ή ένα «όχι» για το μέλλον όσων μπόρεσαν να διασχίσουν την “πρώτη γραμμή”. Δεκάδες διαμαρτυρίες που δεν εισακούονται. Μία νέα μεγάλη φωτιά, που ήρθε να βάλει ένα προσωρινό τέλος στην ίδια ιστορία.

Η κόλαση της Μόριας

Τον Σεπτέμβριο, το κέντρο κράτησης μεταναστών της Μόριας ολοκλήρωνε 7 χρόνια ζωής. Ξεκινώντας το 2013, με ένα σχεδιασμό για την κράτηση 180 ατόμων έφτασε στο αποκορύφωμά του την άνοιξη του 2020, να στοιβάζονται πάνω από 20.000 μετανάστ(ρι)ες. Η επιλογή του ελληνικού κράτους να οδηγήσει τις μεταναστευτικές ροές από τα χερσαία σύνορα του Έβρου στα πολύ πιο επικίνδυνα περάσματα του ανατολικού Αιγαίου ήρθε να μετατρέψει τα 5 νησιά (Λέσβος, Χίος, Σάμος, Κως και Λέρος) στα πεδία άσκησης της θανατοπολιτικής των συνόρων. Μία βασική πολιτική στόχευση πίσω από τη λειτουργία των κέντρων αυτών ήταν, μέσω της φήμης τους, να μετατραπούν σε χώρους αποτροπής νέων αφίξεων. Όσοι κατόρθωναν να διαφύγουν τον πνιγμό, παρά τις σάπιες βάρκες που στοιβάζονταν και τις επιχειρήσεις αποτροπής και επαναπροώθησης που πραγματοποιούνταν από τις ναυτικές δυνάμεις των δύο χωρών και των διεθνών οργανισμών, θα γινόντουσαν οι ζωντανοί-νεκροί φορείς του μηνύματος της Ευρώπης και της Ελλάδας. Η ζωή που επιφυλάσσει ο “δυτικός κόσμος” στους πληθυσμούς που θα βρεθούν να μετακινούνται στην επικράτειά του, είναι ο κόσμος της εκμετάλλευσης, του ρατσισμού και του θανάτου. Και αυτό ήταν ξεκάθαρα αποτυπωμένο σε κάθε γωνιά της «Μόριας» αλλά και των υπολοίπων κέντρων. Κάπως έτσι η «Μόρια» απέκτησε την παγκόσμια φήμη της.

Ένα μείγμα αλληλοδιαπλεκόμενων εξουσιών και κατασταλτικών μηχανισμών εγκαθιδρύθηκε. Στρατιωτικο-αστυνομικά σώματα, πολιτικές υπηρεσίες, διεθνείς φορείς, μικρότεροι αλλά και μεγαλύτεροι επιχειρηματικοί κύκλοι, αλλά και εθελοντές και στελέχη του λεγόμενου “επαγγελματικού ανθρωπισμού” αποτελούν το απαιτούμενο προσωπικό για την υποτίμηση και πειθάρχηση των μεταναστ(ρι)ών. Η αβεβαιότητα για την εξέλιξη των αιτημάτων ασύλου τους, ο φόβος της απέλασης, ο εγκλωβισμός στα νησιά και στις άθλιες συνθήκες των κέντρων κράτησης, η βίαιη καθημερινή αντιμετώπισή τους από τις αστυνομικές δυνάμεις και ο αποκλεισμός και περιθωριοποίησή τους από τις τοπικές κοινωνίες αποτελούν τα βασικά συστατικά της διαδικασίας αυτής. Μίας διαδικασίας που όμως δεν κατάφερε όλα αυτά τα χρόνια να τρομάξει και να πειθαρχήσει τους πάντες. Δεκάδες διαμαρτυρίες, ειρηνικές, συμβολικές αλλά και δυναμικές γεννήθηκαν μέσα στο κολαστήριο της «Μόριας». Εκατοντάδες μετανάστ(ρι)ες βρέθηκαν μέσα στις δικαστικές αίθουσες σε “δίκες παρωδία” να απολογούνται για το προφανές. Η Μόρια και οι μηχανισμοί της έπρεπε να καταστραφούν.

Έτσι και το βράδυ της 8ης Σεπτεμβρίου, η οργή ξέσπασε για ακόμα μία φορά. Σε μία ήδη επιβαρυμένη και ασφυκτική συνθήκη ήρθε να προστεθεί η “κρίσης της πανδημίας του Covid 19” εντείνοντας την εξαθλίωση και τους περιορισμούς των μεταναστ(ρι)ων. Ιδιαίτερα αυστηρά περιοριστικά μέτρα, αναντίστοιχα με τον υπόλοιπο ντόπιο πληθυσμό, επιβλήθηκαν. Μέσα στα κέντρα κανένα ουσιαστικό μέτρο υγιεινής προστασίας δεν λαμβάνονταν, εκθέτοντάς όλους και όλες άμεσα στον κίνδυνο μετάδοσης του ιού. Νέα διοικητικά μέτρα και περιορισμοί της πρόσβασής τους σε επιδόματα και στέγαση, ήρθαν να εντείνουν την εξαθλίωση και την επισφάλεια στην οποία βρίσκονταν παγιδευμένοι-ες. Η είδηση της ολικής απαγόρευσης εξόδου από το κέντρο κράτησης της Μόριας και η απομόνωση 35 επιβεβαιωμένων κρουσμάτων και δεκάδων επαφών τους σε χώρο καραντίνας, χωρίς ουσιαστική υγειονομική περίθαλψη, ήταν το εφαλτήριο για το οριστικό τέλος του μεγαλύτερου στρατοπέδου κράτησης μεταναστών της Ευρώπης.

Τρεις μέρες χρειάστηκαν για την ολοκληρωτική ισοπέδωση του. Τρεις μέρες για να αντιληφθούν οι διαχειριστές του ότι δεν είχαν να διαφυλάξουν τίποτα πια από το στρατόπεδο αυτό. Τρεις μέρες για να αρχίσουν να εκφράζουν την “αναγκαστική” πλέον ανακούφισή τους για το τέλος της κόλασης αυτής, εν αναμονή μίας καινούριας. Λίγες μέρες για να ξεκινήσει ένας νέος σχεδιασμός, για ένα νέο κέντρο, με ένα καινούριο όνομα. Ένα κέντρο που θα φέρει τη λήθη της “Μόριας”. Μία ευκαιρία για ένα νέο κύκλο κερδοσκοπίας, εκμετάλλευσης και υποτίμησης εις βάρος των μεταναστών. Οι ευθύνες για την ύπαρξη της κόλαση της Μόριας θα θαφτούν κάτω από τις στάχτες της.

Μετά τη Μόρια, τι;

Εντατικές παραμένουν οι συζητήσεις για την εύρεση χώρου για την κατασκευή του νέου κέντρου κράτησης. Η φαινομενική άρνηση των Λέσβιων όπως αυτή εκφράστηκε την άνοιξη του 2020 απέναντι στην κατασκευή του, αποδείχτηκε πολύ πρόσκαιρη και φθηνά ανταλλάξιμη. Το ζητούμενο πλέον είναι ο νέος χώρος να βρίσκεται όσο πιο μακριά γίνεται από τον αστικό ιστό και τις κατοικημένες περιοχές. Ο λόγος δεν είναι μόνο ο ρατσισμός που έχει διαχυθεί και ριζώσει για τα καλά ανάμεσα στο μεγαλύτερο κομμάτι της τοπικής κοινωνίας. Ο κόσμος θέλει να ξεχάσει, όπως ξέχασε την “Παγανή” και τα υπόλοιπα κέντρα κράτησης. Η παρουσία των μεταναστ(ρι)ών ανάμεσα στους μόνιμους κατοίκους έρχεται να τους υπενθυμίζει τη συνέργειά τους στα καθημερινά εγκλήματα που διεξάγονται στα σύνορα. Τους θυμίζει όσα έχουν δει, όσα γνωρίζουν και δεν μίλησαν για αυτά. Τους πνιγμένους που ξεβράζονταν στις παραλίες τους, Τους νεκρούς στις καμένες σκηνές και κοντέινερ της Μόριας. Τους μαχαιρωμένους μετανάστες που γέμιζαν θαλάμους στο νοσοκομείο της πόλης. Τις εξαθλιωμένες μωρομάνες που έψαχναν λίγη σκιά στα πάρκα της πόλης. Αλλά και τον «πατριώτη» γείτονα που έτρεξε να γίνει οδηγός στη ΜΚΟ. Τον συγχωριανό που «δεν είναι ρατσιστής αλλά…» και νοίκιαζε το σπίτι-ρημάδι που είχε από τον πρόσφυγα παππού του σε μετανάστες, ΜΚΟ και μπάτσους. Τον παλιό συμμαθητή που «δεν γουστάρει έτσι όπως έγινε το νησί» αλλά είναι επιχειρηματίας και έτρεξε να μαζέψει κάτι χιλιάδες ευρώ μέσα από τις συμβάσεις κατασκευής, συντήρησης και λειτουργίας των κέντρων κράτησης. Κανένας δεν δικαιούται να πει στο μέλλον “δεν γνώριζα”.

Η εικόνα του “Νησιού της Αλληλεγγύης” που τόσο χρησιμοποιήθηκε τα πρώτα χρόνια για να συγκαλύψει τα εγκλήματα που διαπράττονταν πάνω στα σώματα των μεταναστ(ρι)ών δεν είναι πλέον απαραίτητη. Στη νέα συνθήκη η Λέσβος αποκτάει την εικόνα ενός προκεχωρημένου φυλακίου. Τα σύνορα γίνονται αδιάτρητα. Οι πολεμικές μηχανές είναι ζεστές. Η κυβερνητική ρητορική αλλά και πρακτική μπορεί να γίνεται καθημερινά πιο ρατσιστική και ξενοφοβική χωρίς να βρίσκει ιδιαίτερη αντίσταση. Ευρύτερα κοινωνικά κομμάτια πλέον συντάσσονται μαζί της. Η καταστολή και το κυνηγητό μεταναστ(ρι)ών και αλληλέγγυων γίνεται πλέον εναλλάξ και σε συνέργεια μεταξύ των ένστολων φρουρών και των πολιτοφυλακών “αγανακτισμένων κατοίκων”. Ακόμα και επίσημες δομές φιλοξενίας που παρείχαν τη δυνατότητα για αξιοπρεπέστερες συνθήκες διαβίωσης στους εγκλωβισμένους μετανάστες θεωρούνται πλέον περιττές. Το νέο μοντέλο δεν έχει ανάγκη κανέναν εξωραϊσμό.

Και όμως εξεγείρονται! αλλιώς (Όταν ο Agamben πήγαινε κουβά…)

Χαρακτηριστικό όμως σημείο των εξεγερτικών γεγονότων του εμπρησμού της «Μόριας» ήταν και η αντιμετώπισή τους από δεξιά αλλά και αλληλέγγυα κομμάτια. Στα μυαλά μίας μεγάλης πλειοψηφίας οι μετανάστες αποτελούν άβουλα παθητικά υποκείμενα, έρμαια των σχεδιασμών κρατών και χειραγωγών. Για κάποιους η αγανάκτηση των μεταναστών δεν φάνταζε αρκετή για να κάψει τη «Μόρια», έτσι εμφανίστηκαν «βολικά» σενάρια για τούρκους πράκτορες, ΜΚΟ ή αλληλέγγυων για τους μεν, και ελλήνων ακροδεξιών ή αγανακτισμένων ντόπιων για τους δε. Όμως οι εξεγέρσεις των μεταναστών απέναντι στην συνεχή υποτίμηση των ζωών τους, ήταν και είναι η βασική απάντηση που οφείλουν να δώσουν. Απέναντι στην παθητικότητα και ματαίωση που τους επιβάλλεται εξακολουθούν να φέρουν αντιστάσεις. Στα καθημερινά αδιέξοδα που τους ορθώνονται καταφέρνουν και δημιουργούν τα δικά τους περάσματα, ακόμα και όταν αυτό σημαίνει ότι πρέπει διαλύσουν τα κλουβιά που τους παρείχαν αντί στέγης. Καταστρέφοντας τα ίδια τα έγγραφα για τα οποία στήνονται καθημερινά σε ουρές έξω από τις υπηρεσίες για να αποκτήσουν. Αρνούμενοι να φάνε από το ελάχιστο και άθλιο φαγητό που τους παρέχεται. Βάζοντας σε κίνδυνο τη σωματική τους ακεραιότητα αλλά και τα μηδαμινά ψήγματα ελευθερίας που εξακολουθούν να φέρουν.

Και αυτό είναι κάτι που πρέπει οπωσδήποτε να αποκρυφτεί. Γιατί αυτό αποτελεί και το μεγαλύτερο κίνδυνο της εξουσίας. Η εμπέδωση μεταξύ των καταπιεσμένων των δυνάμεων που εξακολουθούν να φέρουν. Ακολουθώντας πιστά το δόγμα της αντιεξέγερσης, οι αρχές προσπαθούν να αποκρύψουν τη γενικευμένη συμμετοχή στην εξέγερση που έλαβε μέρος τις μέρες αυτές. Προσπαθούν να πείσουν ότι η πυρκαγιά ήταν αποτέλεσμα κάποιων ύποπτων ατόμων, κάποιων πυρομανών μεταναστών, κάποιων “εγκληματικών στοιχείων”. Ο ίδιος ο υπουργός δικαιοσύνης Μ. Χρυσοχοΐδης, ήρθε να προλάβει και να προκαταβάλει την δικαστική εξουσία ανακοινώνοντας στο κοινό τη σύλληψη των “εμπρηστών” της Μόριας. Έξι άτομα, όλοι τους ανήλικοι, επιλέχθηκαν να αποτελέσουν τους αποδιοπομπαίους τράγους, για την ικανοποίηση του ακροδεξιού και ρατσιστικού όχλου που είδε την πλέον εμβληματική του δομή να καταστρέφεται από ένα πλήθος οργισμένων μεταναστών. Έξι άτομα που πετάχτηκαν μέσα σε συνθήκες πανδημίας, στις υπερκορεσμένες ελληνικές φυλακές, αντιμέτωποι με πολλαπλές κατηγορίες.

Η δίκη που θα ακολουθήσει δεν μπορεί να μας προϊδεάζει για τίποτα διαφορετικό από τις δεκάδες που έχουν προηγηθεί όλα αυτά τα χρόνια απέναντι σε μετανάστ(ρι)ες που διώκονται για διαμαρτυρίες στα κέντρα κράτησης. Δίκες που οι ίδιοι οι κατηγορούμενοι αποτελούν απλώς διακοσμητικά στοιχεία της διαδικασίας. Δίκες που διεξάγονται σε γλώσσες που οι ίδιοι δεν καταλαβαίνουν. Με μάρτυρες κατηγορίας τους ίδιους τους ανθρωποφύλακες, Με τα τεκμήρια αθωότητας καταργημένα λόγω ράτσας και φυλής. Καταδικαστικές αποφάσεις που φαίνονται ειλημμένες πριν από την έναρξη των δικαστικών διαδικασιών.

Ποιος μπορεί να κάψει την κόλαση;

Δεν είμαστε σε θέση να γνωρίζουμε πως ξεκίνησαν οι πρώτες εστίες. Για το μόνο που είμαστε σίγουροι είναι ότι το βράδυ της 8ης Σεπτεμβρίου ένα μεγάλο διάχυτο και πολυεθνικό πλήθος από τους έγκλειστους της «Μόριας» συμμετείχε σε μία εξέγερση με σκοπό την ισοπέδωση του κολαστηρίου τους. Σε αυτήν τους την αποφασιστικότητα μας βρίσκουν δίπλα τους. Και δεν αναζητούμε αθώους ή ένοχους για τον εμπρησμό της Μόριας. Η «Μόρια» αποτελούσε την κόλαση για χιλιάδες ψυχές αλλά και το μήνυμα προς χιλιάδες ακόμα για το τι τους επιφυλάσσει η άφιξή τους στην Ευρώπη. Και ακριβώς για αυτούς του λόγους έπρεπε να καταστραφεί. Για τον οριστικό τερματισμό της, αλλά και για τον συμβολισμό που απέκτησε ο εμπρησμός της για τα δεκάδες υπόλοιπα κολαστήρια που εξακολουθούν να λειτουργούν και να κατασκευάζονται.

Όποιος-α θέλει να αναζητήσει ενόχους, ας τους ψάξει ανάμεσα σε όλους τους υπεύθυνους και συμμετέχοντες στην κατασκευή, επέκταση και λειτουργία της Μόριας όλα αυτά τα χρόνια. Στα υπουργεία, τους διεθνείς οργανισμούς, τους επιχειρηματίες και τις δεκάδες ΜΚΟ που ενεπλάκησαν στη ύπαρξη ενός σύγχρονου στρατοπέδου συγκέντρωσης όπως αυτό της Μόριας. Όποιος επικαλείται τον κίνδυνο για τη ζωή των μεταναστ(ρι)ών από τον εμπρησμό του στρατοπέδου της Μόριας, ας κοιτάξει στα μάτια τους φίλους και συγγενείς των 26, επίσημα καταγεγραμμένων, νεκρών στο σύγχρονο αυτό στρατόπεδο συγκέντρωσης. Στους δεκάδες τραυματίες των καθημερινών ατυχημάτων και βιαιοπραγιών. Στους εκατοντάδες ψυχολογικά σακατεμένους που παρέμεναν στις ουρές καθημερινά, αβέβαιοι για το τι θα τους ξημερώσει. Στις δεκάδες γυναίκες που βίωσαν την σεξουαλική βία όντας απροστάτευτες σε μία κανιβαλιστική συνθήκη. Στα εκατοντάδες ανήλικα που έπρεπε επίσης να παραμένουν μέσα σε αυτή τη συνθήκη γιατί “δεν υπήρχαν εναλλακτικοί χώροι για τη φιλοξενία τους”.

Γνωρίζουμε ότι το πιο πιθανόν είναι πως μία νέα «Μόρια» θα έρθει να αντικαταστήσει την προηγούμενη. Όπως η «Μόρια» είχε αντικαταστήσει την «Παγανή». Η ικανοποίηση για την καταστροφή της όμως συνεχίζει και υπάρχει κυρίαρχη ανάμεσα σε όσους έζησαν την κόλαση αυτή. Στους/ις μετανάστ(ρι)ες που παραμένουν εγκλωβισμένοι στο νησί αλλά και σε όσους/ες μπόρεσαν να φύγουν. Σε όσους και όσες έδωσαν τους δικούς τους παράλληλους αγώνες για το κλείσιμο και την καταστροφή της. Κοντά στους/ις μετανάστ(ρι)ες φωνάζουμε και εμείς “Bye bye Moria”. Και συνεχίζουμε να αγωνιζόμαστε μέχρι και την καταστροφή και του τελευταίου κέντρου κράτησης.

Παύση όλων των διώξεων για την καταστροφή της Μόριας

Άμεση απελευθέρωση των 6 διωκόμενων μεταναστών

Κανένα κέντρο κράτησης, ποτέ και πουθενά

Εικόνες:

Προσθέστε περισσότερες πληροφορίες

To μέγιστο μέγεθος των αρχείων είναι 16ΜΒ. Επιτρέπονται όλες οι γνωστές καταλήξεις αρχείων εικόνας,ήχου, βίντεο. ΠΡΟΣΟΧΗ! Για να υπάρχει η δυνατότα embed ενός video πρέπει να είναι της μορφής mp4 ή ogg.

Νέο! Επιλέξτε ποιά εικόνα θα απεικονίζεται στην αρχή του σχόλιου.

Creative Commons License

Όλα τα περιεχόμενα αυτού του δικτυακού τόπου είναι ελεύθερα προς αντιγραφή, διανομή, προβολή και μεταποίηση, αρκεί να συνεχίσουν να διατίθενται, αυτά και τα παράγωγα έργα που πιθανώς προκύψουν, εξίσου ελεύθερα, υπό τους όρους της άδειας χρήσης Creative Commons Attribution-ShareAlike 4.0 International License