Αυτόνομες φάρμες: Μια πρώτη ματιά στην θεωρία πίσω από την πράξη

Μία σύντομη ανάλυση της θεωρίας πίσω από το εγχείρημα της Ένωσης Πράσινων Ελευθεριακών σχετικά με την δημιουργία αυτόνομων και αυτοδιαχειριζόμενων φαρμών.

post image

Η φλόγα της ελευθερίας καίει με ζωντάνια μέσα μας. Τί κι αν ο παλμός της αγωνιστικής δράσης χτυπά στα αστικά κέντρα, μακριά από μας; Εμείς σπέρνουμε τον σπόρο της αναρχίας σε ξεχασμένες γωνιές της επαρχίας και καλλιεργούμε νέες δυνατότητες.

Η Ένωση Πράσινων Ελευθεριακών γεννήθηκε την εποχή του κορωνοϊού, μια εποχή ανεργίας, οικονομικών δυσκολιών, περιορισμών ελευθερίας και αστυνομοκρατίας. Σε αυτούς τους χαλεπούς καιρούς, ταλαντευόμενοι μεταξύ κακοπληρωμένων δουλειών και υπερεκμετάλλευσης, γνωρίσαμε τυχαία τον Χ., έναν σύντροφο που, θέλοντας να δραπετεύσει από την μίζερη ζωή της καπιταλιστικής κοινωνίας, κατάφερε να χτίσει μόνος του και από το μηδέν μία αυτόνομη και βιώσιμη φάρμα στις ζούγκλες της Κόστα Ρίκα, παράγοντας ο ίδιος την τροφή και τον ηλεκτρισμό που χρειάζεται.

Νιώσαμε σαν περιπλανώμενοι νομάδες στην Έρημο που επιτέλους βλέπουν όαση στον ορίζοντα. Αρχίσαμε κι εμείς να κάνουμε σχέδια για αυτόνομες και αυτοδιαχειριζόμενες φάρμες σε χωράφια που ήταν παρατημένα από τις οικογένειές μας, και εξοπλισμένοι με τις ιδέες της μεταριστερής αναρχίας1 και της αυτονομίας φροντίσαμε να εκμεταλλευτούμε κάθε κοινωνική δυνατότητα που μπορεί να προσφέρει ένα τέτοιο έργο, μετατρέποντάς το σε ένα εγχείρημα όχι μόνο αυτονομίας, αλλά και αλληλεγγύης και προπαγάνδας της πράξης.

Αλληλεγγύη

Ένα από τα πρώτα πράγματα που σκεφτήκαμε είναι να συνεργαστούμε με συλλογικότητες που δραστηριοποιούνται στον τομέα της σίτισης, παρέχοντας μέρος της παραγωγής μας για το έργο τους. Έτσι λοιπόν οι αυτόνομες φάρμες μπορούν να εξυπηρετήσουν ως ζωτικά μέρη δικτύων αλληλεγγύης, στηρίζοντας πρόσφυγες και γενικότερα κόσμο που έχει ανάγκη. Οι πρόσφυγες ειδικά, οι οποίοι ζουν καθεστώς απαρτχάιντ όπως έχει αποδειχθεί για άλλη μια φορά από την αισχρή μεταχείρισή τους κατά την διάρκεια του εγκλεισμού, από τους μπάτσους, τους μπατσογιατρούς και τους μικροαστούς των νησιών, χρειάζονται άμεση στήριξη από ανθρώπους που κατανοούν την κατάσταση στην οποία βρίσκονται. Επιπλέον, η ολοένα αυξανόμενη ανεργία, μαζί με τον πληθωρισμό, φτωχοποιεί όλο και περισσότερο το εγχώριο πρεκαριάτο με αποτέλεσμα τα λεφτά να μην φτάνουν ούτε για τα βασικά.

Πέρα όμως από την σίτιση, οι αυτόνομες φάρμες μπορούν να βοηθήσουν και με άλλους τρόπους ανθρώπους που έχουν ανάγκη, παρέχοντας δωρεάν στέγη και εργασία. Γνωρίζουμε πολύ καλά και από πρώτο χέρι τι εστί να κοιμάται κανείς στα παγκάκια ή να δουλεύει κανείς στην εστίαση κατά τους καλοκαιρινούς μήνες. Δεκάωρα και δωδεκάωρα με μισά ένσημα, ρεπό ούτε κατά διάνοια και μαλακισμένα αφεντικά πάνω από το κεφάλι του εργαζόμενου να ουρλιάζουν για το παραμικρό. Οι αυτόνομες φάρμες μπορούν να προσφέρουν εισόδημα σε όποιο άτομο θέλει να εργαστεί και να προσφέρει, δίχως να βιώνει και να υπομένει την εκμετάλλευση των αφεντικών. Η δουλειά εδώ γίνεται ισόνομα και χωρίς εξαναγκασμούς.

Αεικαλλιέργεια (περμακουλτούρα)

Μία φάρμα χρειάζεται σωστό σχεδιασμό και κατάλληλη προετοιμασία για επιτυχημένες και αποδοτικές καλλιέργειες. Αυτό που επιλέξαμε εμείς να κάνουμε είναι να πειραματιστούμε με πρακτικές της αεικαλλιέργειας αντί για τις παραδοσιακές πρακτικές της γεωργίας. Οι λόγοι γι’ αυτό είναι τόσο ιδεολογικοί όσο και υλικοί: η ανακάλυψη της γεωργίας κατά την νεολιθική περίοδο γέννησε την πατριαρχία, την ιδιοκτησία και τις θεσμοθετημένες ιεραρχίες. Υπήρξε ο καθοριστικός παράγοντας στον εκπολιτισμό, την εξημέρωση των ανθρώπων και στον διαχωρισμό τους από την φύση.

Η χρήση χημικών και γενετικά τροποποιημένων σπόρων για αύξηση της αποδοτικότητας έχουν κάνει την σύγχρονη γεωργία καταστροφική για το περιβάλλον. Η κυρίαρχη χρήση γεωργικών μεθόδων γενικά είναι υπεύθυνη, μεταξύ άλλων, για την συνεχιζόμενη πτώση της ποιότητας της αγροτικής γης, για την μαζική διάβρωση του εδάφους, για την απώλεια της βιοποικιλότητας και για την αποδάσωση· έχει διαλύσει ολόκληρα οικοσυστήματα προκειμένου να καλυφθούν οι ανάγκες παραγωγής με τα αποτελέσματα να είναι οι μετατροπές δασικών εκτάσεων σε βοσκοτόπια, και σε συνδυασμό με τις επεκτάσεις πολεοδομικών σχεδίων, τα δάση και οι ζούγκλες μετατρέπονται σε προάστια.

Η αεικαλλιέργεια είναι ένα σύνολο πρακτικών που αναπτύχθηκε ως βιώσιμη εναλλακτική στην γεωργία, μιμούμενη τους ίδιους τους τρόπους της φύσης και των μη-πολιτισμένων λαών που για χιλιετίες καλλιεργούν την τροφή τους με πρακτικές που είναι εναρμονισμένες με το περιβάλλον, συνδυάζοντας έτσι αρχαίες τεχνικές με σύγχρονη τεχνογνωσία.

Κάποιες από τις πρακτικές με τις οποίες αρχίσαμε να πειραματιζόμαστε είναι μέθοδοι καλλιέργειας χωρίς σκάψιμο και όργωμα, όπως η μέθοδος των λαζάνιων, που δεν διαταράσσουν την δομή και το μικροβιακό οικοσύστημα του εδάφους και επομένως την γονιμότητά του, μέθοδοι κάθετης καλλιέργειας, ιδανικοί για αποδοτικές σοδειές σε μικρούς χώρους, μέθοδοι συντροφικής φύτευσης και βρώσιμων δασών, που αυξάνουν την ανάπτυξη και αποδοτικότητα των φυτών ενώ καταστέλουν την εξάπλωση των ζιζανίων και απωθούν ανεπιθύμητα έντομα χωρίς την χρήση χημικών, κ.ά.

Δεν χρησιμοποιούμε γενικά καθόλου χημικά παρά μόνο φυσικούς τρόπους ραντίσματος (π.χ. από χυμό τσουκνίδας), ενώ αποφεύγουμε γενετικά τροποποιημένους σπόρους και προτιμούμε να μαζεύουμε σπόρους από τα βουνά των περιοχών μας.

Μία επαρκής περιγραφή της αεικαλλιέργειας είναι πέρα από τους σκοπούς αυτού του άρθρου, αλλά στο μέλλον θα μιλάμε συχνά, και πιο αναλυτικά, για αυτή μέσα από τις χειροπιαστές μας εμπειρίες.

Ενεργειακή αυτονομία

Δεν μπορούμε φυσικά να μιλάμε για αυτάρκεια χωρίς αυτή να καλύπτει και το ενεργειακό κομμάτι. Και σε αυτό το θέμα πειραματιζόμαστε με λύσεις που θα θέλαμε να δούμε να εφαρμόζονται έναντι της κοροϊδίας της «πράσινης» ανάπτυξης.

Είναι γνωστό τοις πάσι πλέον ότι τα ορυκτά καύσιμα είναι, εκτός από πηγή ιμπεριαλισμού, και καταστροφικά για το περιβάλλον και οι ρύποι τους ευθύνονται για την κλιματική αλλαγή. Η απεξάρτησή μας από τους υδρογονάνθρακες είναι αναγκαία, αλλά η μετάβαση στις ΑΠΕ (ανανεώσιμες πηγές ενέργειας) και γενικά στις λεγόμενες πράσινες τεχνολογίες έχει και αυτή σοβαρότατες συνέπειες στο περιβάλλον, συμβάλλοντας στην αποδάσωση και απειλώντας την βιοποικιλότητα και τα οικοσυστήματα, ζητήματα εξ ίσου σοβαρά με αυτά της κλιματικής αλλαγής, οπότε δεν έχουμε να επιλέξουμε εδώ ανάμεσα σε ποιο είναι το «λιγότερο κακό».

Το παραμύθι της «πράσινης» ανάπτυξης δεν το έχαψαν όλοι, ειδικά όσοι είδαν πως ρημάζεται η φύση του τόπου τους από εγκαταστάσεις τεράστιων αιολικών πάρκων και φωτοβολταϊκών σταθμών. Οι διαμαρτυρίες κατά της «πράσινης» ανάπτυξης είναι τόσο έντονες – και στην χώρα αλλά και στο εξωτερικό – που αρκετές φορές οδήγησαν σε ξύλο από μπάτσους και μαζικές συλλήψεις.

Από την άλλη, τα ίδια τα κράτη που μιλούν για τον κίνδυνο της κλιματικής αλλαγής περιμένουν πως και πως να λιώσουν οι πόλοι για να ανοίξουν νέες ναυτικές εμπορικές διαδρομές, όπως επίσης και να μπορέσουν να εκμεταλλευτούν τα πολικά πετρελαϊκά κοιτάσματα, ενώ οι πραγματικοί λόγοι πίσω από την «πράσινη» ανάπτυξη δεν είναι περιβαλλοντικοί, αλλά κερδοσκοπικοί και γεωπολιτικοί· η ΕΕ, για παράδειγμα, προσπαθεί να απεξαρτηθεί ενεργειακά από το ρωσικό φυσικό αέριο.

Όσοι λοιπόν είμαστε ταυτόχρονα κατά των ορυκτών καυσίμων και της «πράσινης» ανάπτυξης, καλούμαστε να βρούμε εναλλακτικές λύσεις.

Κάποιες από τις λύσεις που προτείνουμε εμείς είναι η ενεργειακή αυτονομία (τόσο σε κοινοτικό όσο και σε ατομικό επίπεδο) και η απανάπτυξη. Δεν χρειάζεται για παράδειγμα να αποψιλώνονται τεράστιες δασικές εκτάσεις ή να δεσμεύεται και να τσιμεντώνεται καλλιεργήσιμη γη για φωτοβολταϊκούς σταθμούς, αν ο καθένας μπορεί να έχει ηλιακούς πίνακες στην στέγη του.

Γι αυτό ψάξαμε και βρήκαμε τρόπους για να γλιτώσουμε την κρατική ενεργειακή τροφοδότηση. Προμηθευτήκαμε ηλιακούς πίνακες, κάνουμε σχέδια για DIY ανεμογεννήτριες και πειραματιζόμαστε με την παραγωγή βιοαερίου.

Όσο για το νερό, φροντίζουμε να το προμηθευόμαστε κυρίως από κοντινά ποτάμια και πηγές, ή συλλέγουμε βρόχινο νερό, το οποίο φιλτράρεται πρώτα με χρήση σίτας και έπειτα με βράσιμο.

Συμπεράσματα / Προπαγάνδα της πράξης

Όλα τα προαναφερθέντα μας απέδειξαν κάτι που ήδη γνωρίζαμε πριν καλά καλά ξεκινήσουμε τις πρώτες εργασίες: οι αυτόνομες και αυτοδιαχειριζόμενες φάρμες είναι ένα ρεαλιστικό εγχείρημα. Ένα εγχείρημα που μπορεί να προσφέρει, να δώσει δουλειά σε κόσμο, να προπαγανδίσει τις ιδέες μας στην συντηρητικοκρατούμενη επαρχία (σε συνδυασμό με πιο παραδοσιακές μεθόδους προπαγάνδισης, όπως π.χ. δημιουργία ελευθεριακών βιβλιοθηκών, αφισοκολλήσεις, παρεμβάσεις με τρικάκια, κ.ά.), αλλά και να αμφισβητήσει το κυρίαρχο νεοφιλελεύθερο παραμύθι που λέει ότι κανένας άλλος τρόπος ζωής δεν είναι εφικτός πέρα από τον καπιταλιστικό.

Οι ιδέες διασπείρονται σαν ιός (pun intented) όταν ο κόσμος τις βλέπει να γίνονται πράξη. Έτσι εμπνευστήκαμε από τον σύντροφο Χ. και έτσι εμπνεύσαμε και εμείς συντρόφους από την Ελλάδα και το εξωτερικό. Πέρσι τον Μάρτιο ξεκίνησε το πρώτο εγχείρημα στην Κόστα Ρίκα και πλέον έχουν γίνει τρία, σε λίγο καιρό θα γίνουν τέσσερα, ενώ χαρήκαμε ιδιαίτερα όταν μάθαμε πως η κατάληψη Libertatia στην Θεσσαλονίκη έχει φτιάξει κήπο στην αυλή της και το Συντονιστικό Αλληλεγγύης Αττικής σε συνεργασία με τον Βοτανικό Κήπο Πετρούπολης προχώρησαν στην ανάπτυξη ενός κήπου εντός θερμοκηπίου με στόχο την αυτονομία στην τροφή.

Φυσικά, δεν έχουν όλα την δυνατότητα να χτίσουν τις δικές τους αυτόνομες φάρμες, αλλά μέρη του εγχειρήματος μπορούν να αναπαραχθούν σε διάφορους χώρους, με διάφορους τρόπους. Για παράδειγμα, ορισμένοι αναρχικοί από το Ηνωμένο Βασίλειο που εμπνεύστηκαν από το έργο μας, παρόλο που δεν έχουν ούτε χωράφια, ούτε λεφτά για να αγοράσουν από την πανάκριβη Βρετανική γη, σκέφτονται να κάνουν ό,τι περνάει από το χέρι τους σε χώρους καταλήψεων. Ακόμη κι αν πρόκειται για πολύ μικρούς χώρους, έχουμε γράψει και σε παλαιότερο άρθρο μας με τίτλο “Base building here and now: how to start any project in your region” πως σε τέτοιες περιπτώσεις μπορεί κανείς να κάνει χρήση της κάθετης αεικαλλιέργειας φτιάχνοντας σιδερένιες βάσεις σαν ράφια και τοποθετώντας γλάστρες σε κάθε ένα από αυτά. Αν υπάρχει ταράτσα ακόμα καλύτερα.

Είμαστε της λογικής όποιο ψάχνει βρίσκει. Τρόποι υπάρχουν πολλοί, το ζήτημα είναι να τους ανακαλύψουμε και να τους κάνουμε πράξη. Ζούμε σε δύσκολους καιρούς και το μοναδικό πράγμα που έχουμε είναι το ένα το άλλο.

Και όταν η κλιματική αλλαγή αρχίζει να δείχνει περισσότερο τα δόντια της, οι καιροί θα γίνουν ακόμη δυσκολότεροι. Και τελικά, φανερώνοντας ολόκληρο το πρόσωπό της, θα σηκώσει αμμοθύελλες απ’ άκρη σ’ άκρη στην Έρημο που δημιούργησε ο πολιτισμός στην επεκτατική του μανία· μαζικές μεταναστεύσεις, ένταση των αναταραχών, μείωση της τροφικής παραγωγής, αύξηση των ασθενειών, και πολλά άλλα.

Σε αυτό το ζοφερό μέλλον, η αυτο-οργάνωση, η τροφική και ενεργειακή αυτονομία, η αεικαλλιέργεια, οι οργανωτικές μέθοδοι της εξεγερσιακής αναρχίας2, θα είναι όλα ζωτικής σημασίας για την διαβίωσή μας αλλά και αναπόσπαστο κομμάτι των ευρύτερων αγώνων μας. Άλλωστε η οποιαδήποτε σύγκρουση με το σύστημα είναι καταδικασμένη χωρίς τις απαραίτητες δομές. Μπορεί από τις ταραχές του 2008 μέχρι πρόσφατα οι διαδηλώσεις και το ξύλο με τους μπάτσους να έφεραν πότε-πότε κάποιες νίκες, αλλά τα περισσότερα συντρόφια μας πιάστηκαν αργότερα από τους μπάτσους ένα-ένα.

Η δημιουργία δομών όπως οι αυτόνομες φάρμες, δίνουν την ευκαιρία σε εμάς και τα συντρόφια μας να οργανωθούμε σε κοινότητες, να γνωρίσουμε το ένα το άλλο, να συνεργαστούμε, να ανταλλάξουμε γνώσεις και να εκπαιδευτούμε για τις επικείμενες εξεγέρσεις. Ο στρατός των Ζαπατίστα δεν κέρδισε εναντίον του Μεξικανικού κράτους απλώς επειδή πολέμησε καλύτερα, αλλά και χάρη στην φοβερή του οργάνωση και δημιουργία δομών.

Παραπομπές:

1Με τον όρο ‘μεταριστερή αναρχία’ αναφερόμαστε συλλογικά στην εξεγερσιακή, την πράσινη και την αντιπολιτισμική αναρχία, χάριν συντομίας. Αυτός θα είναι ο συνήθως τρόπος με τον οποίο θα χρησιμοποιούμε αυτόν τον όρο και σε άλλα κείμενά μας.

2Το πως σχετίζεται η εξεγερσιακή αναρχία με τις αυτόνομες φάρμες δεν αναλύθηκε σε αυτό το κείμενο γιατί θεωρούμε ότι τέτοιο θέμα αρμόζει σε αυτοτελές άρθρο και επειδή ετοιμάζουμε την μετάφραση του άρθρου του Alexander Dunlap, “The Direction of Ecological Insurrections” το οποίο επιχειρεί να συνθέσει την φιλοσοφία του Fukuoka (ο οποίος αποτέλεσε σημαντικότατη επιρροή στο αεικαλλιεργητικό κίνημα) με τις ιδέες της εξεγερσιακής αναρχίας, χτίζοντας την λεγόμενη ‘εξεγερσιακή πολιτική οικολογία’, μία από τις κυριότερες θεωρητικές επιρροές μας.

Πηγή: prasinoieleutheriakoi.wordpress.com/2021/06/23/αυτόνομες-φάρμες-μια-πρώτη-ματιά-στην/

Εικόνες:

Προσθέστε περισσότερες πληροφορίες

To μέγιστο μέγεθος των αρχείων είναι 16ΜΒ. Επιτρέπονται όλες οι γνωστές καταλήξεις αρχείων εικόνας,ήχου, βίντεο. ΠΡΟΣΟΧΗ! Για να υπάρχει η δυνατότα embed ενός video πρέπει να είναι της μορφής mp4 ή ogg.

Νέο! Επιλέξτε ποιά εικόνα θα απεικονίζεται στην αρχή του σχόλιου.

Creative Commons License

Όλα τα περιεχόμενα αυτού του δικτυακού τόπου είναι ελεύθερα προς αντιγραφή, διανομή, προβολή και μεταποίηση, αρκεί να συνεχίσουν να διατίθενται, αυτά και τα παράγωγα έργα που πιθανώς προκύψουν, εξίσου ελεύθερα, υπό τους όρους της άδειας χρήσης Creative Commons Attribution-ShareAlike 4.0 International License