«Πέτα, πολέμα με καρδιά»... - Πώς γράφτηκε ο Υμνος του ΕΛΑΣ

«Εμπρός ΕΛΑΣ για την Ελλάδα / το δίκιο και τη λευτεριά, / σ' ακροβουνό και σε κοιλάδα / πέτα, πολέμα με καρδιά»... Ποιος (από την «από εδώ» ή από την «από εκεί» πλευρά) δεν έχει τραγουδήσει ή ακούσει τους στίχους αυτούς του Υμνου του ΕΛΑΣ, του Ελληνικού Λαϊκού Απελευθερωτικού Στρατού - της μεγαλύτερης αντιστασιακής οργάνωσης της Κατοχής; Λίγοι όμως θα γνωρίζουν πώς γράφτηκε το πιο γνωστό και δημοφιλές αυτό τραγούδι πριν από 60 και κάτι (για την ακρίβεια τον Μάρτιο του 1944), δύο χρόνια μετά την ίδρυση του ΕΛΑΣ με επικεφαλής τον Αρη Βελουχιώτη. http://athens.indymedia.org/local/webcast/uploads/metafiles/o_ymnos_toy_elasuddzmk.mp3

post image

«Εμπρός ΕΛΑΣ για την Ελλάδα / το δίκιο και τη λευτεριά, / σ' ακροβουνό και σε κοιλάδα / πέτα, πολέμα με καρδιά»... Ποιος (από την «από εδώ» ή από την «από εκεί» πλευρά) δεν έχει τραγουδήσει ή ακούσει τους στίχους αυτούς του Υμνου του ΕΛΑΣ, του Ελληνικού Λαϊκού Απελευθερωτικού Στρατού - της μεγαλύτερης αντιστασιακής οργάνωσης της Κατοχής; Λίγοι όμως θα γνωρίζουν πώς γράφτηκε το πιο γνωστό και δημοφιλές αυτό τραγούδι πριν από 60 και κάτι (για την ακρίβεια τον Μάρτιο του 1944), δύο χρόνια μετά την ίδρυση του ΕΛΑΣ με επικεφαλής τον Αρη Βελουχιώτη. Το έργο της δημιουργίας του ανέλαβαν δύο κυρίες της λογοτεχνίας μας - οργανωμένες στην Αντίσταση: Η Ελλη Αλεξίου και η Σοφία Μαυροειδή - Παπαδάκη (έχουν φύγει και οι δύο από τη ζωή) - και αφηγήθηκαν το πώς σ' ένα αφιέρωμα του περιοδικού «Τετράδιο», πριν από 30 χρόνια, αμέσως μετά την πτώση της δικτατορίας το 1974, οπότε τα αντιστασιακά τραγούδια κυριαρχούσαν στις μπουάτ της Πλάκας και τις φοιτητοπαρέες. Πεζογράφος η Ελλη Αλεξίου, ποιήτρια κυρίως η Σοφία Μαυροειδή - Παπαδάκη, και, επιπλέον, δασκάλες και οι δύο. Κι ας πούμε απ' την αρχή ότι η πρώτη μετέφερε την εντολή της γραφής του Υμνου στη δεύτερη, παρουσία ενός άνδρα, που δεν ήταν άλλος από τον συνθέτη του Υμνου Νίκο Τσάκωνα. Και ιδού πώς αφηγείται η Ελλη Αλεξίου: «Τον Μάρτιο του 1944, ένα απόγευμα, ήρθε στο σπίτι μου στην Καλλιθέα ένας άγνωστος που μου έφερε η Βούλα Δαμιανάκου (σ.σ. η γνωστή συγγραφέας και αγωνίστρια). Μου είπε ότι ερχόταν από το βουνό κι έφερνε εντολή σε μένα, που είχα την ευθύνη τριών ομάδων λογοτεχνών του ΕΑΜ, να γραφτεί απ' τους ποιητές τους εαμικούς ένας Υμνος για τον ΕΛΑΣ. Μου είπε όμως ότι ο Υμνος έπρεπε να είναι έτοιμος σε πέντε μέρες, που θα έφευγε πάλι για πίσω». Ο άγνωστος εκείνος, που δεν αποκάλυψε ποιος είναι, ήταν, έμαθαν αργότερα, ο συνθέτης - αγωνιστής Νίκος Τσάκωνας. Η Ελλη Αλεξίου σκέφτηκε ότι η πιο κατάλληλη να γράψει τον Υμνο ήταν η φίλη, συνάδελφος, συναγωνίστρια και, επιπλέον, γειτόνισσά της, Σοφία Μαυροειδή - Παπαδάκη. Την επισκέφθηκε, λοιπόν, με τον άγνωστο, άκουσε εκείνη τι ήθελαν και στρώθηκε αμέσως στη γραφή. Την επομένη οι δύο γυναίκες συναντιούνται και κατευθύνονται στην πλατεία Συντάγματος. Κι εκεί «ενώ οι Γερμανοί κυκλοφορούσαν στη λιακάδα, η Σοφία απάγγελνε στο αυτί μου τον Υμνο. Τον άκουα στην αρχή ήρεμα, αλλά όταν φτάσαμε πια στην οδό Σταδίου, εγώ έκλαψα». Ο Υμνος δόθηκε στον άγνωστο που επανήλθε κι έφυγε στο βουνό. Οι ίδιες τον άκουσαν στην απελευθέρωση, σε μια διαδήλωση στην Ομόνοια, από μια τετραμελή μπάντα που τον έπαιζε σ' ένα μπαλκόνι. Και καθώς κοίταζαν προς το μπαλκόνι «αυτός που ήταν επικεφαλής και διεύθυνε την ορχήστρα άρχισε να ρίχνει κάτι χαρτάκια. Εσπευσα να πάρω ένα από εκείνα τα χαρτάκια. Προς μεγάλη μου έκπληξη βλέπω ότι ήταν ο Υμνος που μου είχε απαγγείλει η Σοφία». Ας δούμε τι είπε και η ποιήτρια του Υμνου: «Σ' εκείνη την έξαψη, που μ' έκανε να συνθέσω αυτό το τραγούδι μέσα σε μια νύχτα, έχω την εντύπωση πως πολύ είχε συντελέσει η γύρω πραγματικότητα». Ο Υμνος περιελήφθη στο ποιητικό βιβλίο της Μαυροειδή - Παπαδάκη «Της Νιότης και της Λευτεριάς», που κυκλοφόρησε το 1946 απ' τις εκδόσεις «Νέα βιβλία», με ξυλογραφίες του Α . Τάσσου και τιμήθηκε με το Βραβείο Εθνικής Αντίστασης. Στην εισήγηση που έκανε για τη βράβευση ο Μάρκος Αυγέρης εξαίρει ιδιαίτερα τον «Υμνο του ΕΛΑΣ», «που αγαπήθηκε τόσο απ' τον λαό και κατά κάποιον τρόπο δικαιώθηκε κιόλας από τη ζωή...». ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΓΚΙΩΝΗΣ ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ - 18/09/2004 http://athens.indymedia.org/local/webcast/uploads/metafiles/o_ymnos_toy_elasuddzmk.mp3

Εικόνες:

από φλήτ το ψεκαστικόν 19/09/2004 12:15 πμ.


Γκαζώνουμε τώρα: Εμπρός Ε.Λ.Α.Σ. για την Ελλάδα Με τον ντουφέκι μου στον ώμο σε πόλεις, κάμπους και βουνά, της λευτεριάς ανοίγω δρόμο τον στρώνω βάγια και περνά. Εμπρός Ε.Λ.Α.Σ. για την Ελλάδα το δίκιο και τη λευτεριά, στ' ακρόβουνο και στην κοιλάδα πέτα, πολέμα με καρδιά. Ενα τραγούδι είν' η πνοή σου καθώς στη μάχη ροβολάς, κι αντιλαλούν απ' τη φωνή σου πλαγιές και κάμποι: ΕΛΑΣ-ΕΛΑΣ! Με χίλια ονόματα μια χάρη, ακρίτας είτ' αρματολός, αντάρτης, κλέφτης, παλληκάρι πάντα είμ' ο ίδιος ο λαός. Παντού η πατρίδα μ' έχει στείλει φρουρό μαζί κι εκδικητή κι απ' την πνοή μου θ' ανατείλει καινούργια λεύτερη ζωή. Αλί του που θα μ' απειλήσει με τη σκλαβιά και την ντροπή το θάνατο έχω καταργήσει, δεν ξέρω φόβος τι θα πει. Με το ντουφέκι μου στον ώμο, θα λάμψει η μέρα, δεν αργεί της λευτεριάς ν' ανοίξω δρόμο, για να διαβώ σ' όλη τη γη. http://athens.indymedia.org/local/webcast/uploads/panos_tzavelas-o_aris_kanei_polemo.zip http://athens.indymedia.org/local/webcast/uploads/antartiki_kompania-o_ymnos_tou_eam.zip http://athens.indymedia.org/local/webcast/uploads/metafiles/panos_tzavelas-st__armata.mp3 http://athens.indymedia.org/local/webcast/uploads/metafiles/xylourhs_nikos-pote_tha_kanei__xasteria.mp3 http://athens.indymedia.org/local/webcast/uploads/metafiles/ymnos_tou_elan.mp3 http://athens.indymedia.org/local/webcast/uploads/metafiles/tzavelas___mantzopoulos_-_o_frourarxos_thw_kastorias.mp3 http://athens.indymedia.org/local/webcast/uploads/metafiles/panos_tzavelas_-_stous_kapetanaious_tou_elas.mp3

από αεθνιστής 19/09/2004 1:41 πμ.


Εγώ δεν έχω τραγουδήσει ή ακούσει τους στίχους αυτούς.

από diethnistis 19/09/2004 3:57 πμ.


An den tous exeis akousei i tragoudisei malon asxetos eisai i eksipnakias aethnistis kata Sinaspismo meria (i mipos me to Bisti kai tous eksixronistes?) Aei xasoy

από αεθνιστής 19/09/2004 9:49 πμ.


Δεν είμαι ούτε με το Συνασπισμό, ούτε με τον Μπίστη. Αλλά και να ήμουν, τι σημασία έχει; Αυτός που έβαλε το δημοσίευμα παραπάνω θεωρεί δεδομένο ότι όλοι ξέρουν τους στίχους αυτούς, αλλά αυτό είναι λάθος και εγώ έκρινα χρήσιμο να του το πω. Μάλλον οι περισσότεροι που είναι σήμερα τριάντα και κάτω, για να μην πω περισσότερο, δεν τους έχουν ακούσει, ενώ αυτοί που τους έχουν τραγουδήσει κιόλας θα πρέπει να είναι ελάχιστοι. Δεν λέω αν κάνουν σωστά ή λάθος, απλώς λέω ότι δεν τους ξέρουν.

από καρπόζηλος 19/09/2004 1:08 μμ.


δημοσιεύτηκε και στο αμερική και στας ευρώπας προκαλώντας σάλο.Το κεφάλι είναι γυναίκας αντάρτισας του ΔΣΕ.Όταν ζήτησε εξηγήσεις κάποιος αμερικάνος διπλωμάτης ο τότε υπουργός του καθεστώτος (υπουργός δικαιοσύνης αν θυμάμαι καλά) Μελάς του απάντησε: "it's an old balkan tradition"

από PAVLOF 21/09/2004 1:26 πμ.


AKOMA EKEI EISTE?PATE SE KANA NEKROTAFEIO DEINOSAURWN NA ANAPAU8EITE RE NOUMERA MAZU ME TON YMNO TOU ELAS KAI THS KA8E KATINAS

από σ 21/09/2004 10:34 μμ.


Ο Βασίλης Ρώτας ποίου ύμνου την μουσική ή τους στίχους έγραψε του ΕΑΜ ή του ΕΛΑΣ; Αν ζούσε αυτός ο Βάρναλης και ο Αυγέρης θα τρέματε ΜπίστοΔαμανάκηδες....

από ARXI(D)EPANASTATHS 21/09/2004 11:40 μμ.


PAVLOF!!!!DIKIO EXEI TO PALOYKARI!MA NA MILATE GIA TON YMNO TOY KA8E ELAS KAI THS KA8E KATINAS BRE SEIS?DEN NTREPESTE?AISXOS!

από Lio 04/11/2004 4:25 μμ.


Oraio to arthro auto alla tha ithela na pw kati pou de kserw an tha exei idiaiterh simasia.Loipon mou fanhke poli agrio an oxi asximo to oti sto tragoudi "pote tha kanei ksasteria" pou kata ta alla mou aresei iparxoun ta ekshs logia:"na kanw manes dixws gious ginaikes dixws antres na kanw kai mwra paidia...klp.."Eseis ti lete?den einai ligaki agrio?telospantwn..Kata ta alla opws proeipa endiaferon to arthro!

Προσθέστε περισσότερες πληροφορίες

To μέγιστο μέγεθος των αρχείων είναι 16ΜΒ. Επιτρέπονται όλες οι γνωστές καταλήξεις αρχείων εικόνας,ήχου, βίντεο. ΠΡΟΣΟΧΗ! Για να υπάρχει η δυνατότα embed ενός video πρέπει να είναι της μορφής mp4 ή ogg.

Νέο! Επιλέξτε ποιά εικόνα θα απεικονίζεται στην αρχή του σχόλιου.

Creative Commons License

Όλα τα περιεχόμενα αυτού του δικτυακού τόπου είναι ελεύθερα προς αντιγραφή, διανομή, προβολή και μεταποίηση, αρκεί να συνεχίσουν να διατίθενται, αυτά και τα παράγωγα έργα που πιθανώς προκύψουν, εξίσου ελεύθερα, υπό τους όρους της άδειας χρήσης Creative Commons Attribution-ShareAlike 4.0 International License