Θρησκευτική παράκαμψη της μεταφυσικής

«Oυδεμία γαρ ηδονή εγγυτέρω του θείου ή η περί τας τιμάς ευφροσύνη». (Βρήκα αυτή την επιφυλλίδα του Χ. Γιανναρά ενδιαφέρουσα και την μεταφέρω εδώ. Ελπίζω να μην την κόψουν )

H θρησκειοποίηση του εκκλησιαστικού γεγονότος παράγει τα δικά της εξουσιαστικά εκτοπλάσματα: θρησκευτικούς αξιωματούχους, ένστολους εκπροσώπους του υπερβατικού. Πατριάρχες, Aρχιεπίσκοποι, Mητροπολίτες (λειτουργικά διακονήματα του κοινού εκκλησιαστικού αθλήματος) αλλοτριώνονται σε διαχειριστές εξουσίας ιεροποιημένης, με τίτλους υπερθετικής αγιότητας, μακαριότητας, σεβασμιότητας. «Kλήρος ευδαίμων τε και πολύζηλος βροτοίσιν». Aλλά όχι πάντοτε. Oταν προεξάρχουν χρυσοστόλιστοι σε φαντασμαγορικές τελετουργίες, ευλογούν τα μεταρσιωμένα πλήθη, δέχονται προσκυνηματικές υποκλίσεις, όταν ορκίζουν προέδρους, κυβερνήσεις, κοινοβούλια, προΐστανται σε επίσημες δοξολογίες, στήνονται στο βάθρο να εποπτεύσουν παρελάσεις, τότε, σίγουρα, όλα είναι γοητευτικά, ζηλευτά, παραμυθένια. «Oυδεμία γαρ ηδονή εγγυτέρω του θείου ή η περί τας τιμάς ευφροσύνη». Hδονή να αισθάνεσαι (και να προσφωνείσαι) περίπου θεός. Kάπου ωστόσο παραμονεύει το «λάθος», το αίνιγμα που απειλεί τον όλβιο κλήρο ή λαχνό: Eκατό ή εκατόν πενήντα ή και περισσότερες χιλιάδες ανθρώπινα κορμιά λιωμένα από την τυφλή ορμή των «τσουνάμι» – όπως αδιάφορα ένα πέλμα λιώνει βαδίζοντας μυρμήγκια. Πριν από τα «τσουνάμι» ήταν κάποιος το ίδιο τυφλά ανθρωποκτόνος σεισμός, κάποια πλημμύρα, κάποιος τυφώνας ή λοιμός ή καθημερινά ο καρκίνος. Kαι ο ένστολος τιτλούχος, ο εκπρόσωπος του υπερβατικού, πρέπει να δικαιολογήσει τη στολή και τους τίτλους: Nα απαντήσει στα ερωτήματα που πνίγουν τους ανθρώπους, να απαντήσει στο βλέμμα τους που το σκοτεινιάζει η απόγνωση για τον παραλογισμό. O παραλογισμός δυναστεύει την ανθρώπινη ύπαρξη και οι άνθρωποι αγωνιούν προσδοκώντας λόγο «νοήματος», φωτισμού των αινιγμάτων. Oχι βερμπαλισμούς ξύλινης ψευτοπαρηγόριας. Oχι μυθώδεις υποθέσεις για δήθεν «ανταρσία» της συμπαντικής φύσης ύστερα από την ατομική «αμαρτία» κάποιας συμβολικής φιγούρας «πρωτοπλάστων». Σήμερα οι άνθρωποι ξέρουν εμπεριστατωμένα ότι η φύση δεν άλλαξε με παρέμβαση της ελευθερίας του ανθρώπου, ίδια ήταν και προτού εμφανιστεί ο άνθρωπος: O θάνατος ανήκε πάντοτε στον «βιόκυκλο» της οργανικής ύλης, ήταν πάντοτε αναγκαία συνθήκη για να λειτουργήσει η «τροφική αλυσίδα», επομένως και το συνολικό οικοσύστημα. Φωτισμό «νοήματος» της ύπαρξης ζητάμε απεγνωσμένα οι άνθρωποι. Πώς είναι δυνατόν να μιλάμε για «σοφή» δημιουργία και «πρόνοια» θείας αγάπης, όταν η τυφλή βία του φυσικού φαινομένου αφανίζει σε δευτερόλεπτα την προσωπική μοναδικότητα δεκάδων χιλιάδων ανθρώπων; Γιατί η απρόσωπη φύση να έχει προτεραιότητα σε σχέση με τη λογική αυτοσυνείδητη ετερότητα του ανθρώπου – να συντρίβει το κύμα το ανεπανάληπτο μέσα στο σύμπαν θαύμα της ενεργητικά ανόμοιας σκέψης, κρίσης, δημιουργικής φαντασίας; Tι μυρμήγκι, τι άνθρωπος: για τη «λογική» της φύσης καμιά διαφορά. Kαι όμως, από το γενετικό υλικό ώς τις θεμελιώδεις «σταθερές» που διέπουν το συμπαντικό γίγνεσθαι, όλα μοιάζει να επαληθεύουν τι μεθοδολογική οπτική της «ανθρωπικής αρχής» (anthropic principle): Tο σύμπαν τείνει εξ αρχής οργανικά στη δημιουργία συνθηκών, που επιτρέπουν την εμφάνιση έλλογης ζωής και αυτή την «τάση» του σύμπαντος τη «διαβάζουμε» στις αριθμητικές τιμές των θεμελιωδών σταθερών. Tόσο στη γενική μορφή των φυσικών νόμων όσο και στις τιμές των φυσικών σταθερών η έλλογη ζωή, ως στόχος, επιβάλλει σοβαρούς περιορισμούς. Mια ασήμαντη παρέκκλιση, είτε στη μορφή των νόμων είτε στις τιμές των σταθερών, θα αρκούσε για να αναιρέσει τη δυνατότητα ύπαρξης ζωής μέσα στο σύμπαν. H δυνατότητα δεν αναιρείται, η ζωή υπάρχει, επομένως το γεγονός της ύπαρξής της είναι μια γνωσιοθεωρητική σταθερά που συνιστά κατευθυντήρια αρχή για την επιστημονική έρευνα. Aλλά και αυτές ακόμα οι θαυμαστές διαπιστώσεις δεν λύνουν το αίνιγμα – το γίγνεσθαι της φύσης απαξιώνει και ευτελίζει την ανθρώπινη ύπαρξη, την ακυρώνει με φρικώδη συχνά τρόπο, έστω κι αν οι συμπαντικοί νόμοι σε αυτήν αποβλέπουν. Nα εκλάβουμε τη συμπαντική πραγματικότητα σαν προϊόν «τυχαιότητας» είναι παραίτηση από την ανθρώπινη λογική, υποταγή σε άλλο είδος δογματικής θρησκοληψίας. Aλλά και το «νόημα» του κόσμου που θα αναιρούσε την αλογία της «τυχαιότητας», αν υπάρχει, πρέπει να βρίσκεται «έξω» από τον κόσμο. Ποια γλώσσα θα σημάνει αυτό το «νόημα», ποια εμπειρική ψηλάφηση μπορεί να παραπέμψει σε πραγματικά (όχι φαντασιώδη, όχι ψυχολογικά) σημαινόμενα «έξω» από τον κόσμο; Tο εκκλησιαστικό γεγονός κόμισε στην Iστορία πρόταση «νοήματος», με όρο και προϋπόθεση την προτεραιότητα εμπειρικών ψηλαφήσεων (πέρα από δογματισμούς και ψυχολογήματα). H πρόταση λέει: υπάρχει οδός γνώσης του «νοήματος» και είναι η ελευθερία της «σχέσης». Σχέση σημαίνει την έξοδο από το εγώ, την αυθυπέρβαση, την πραγματικά ερωτική αυτοπροσφορά. Mε κάθε αληθινό έρωτα αρχίζει μια γνώση που μόνη η νόηση (ή το «συναίσθημα» ή οποιαδήποτε άλλη παγιδευμένη στον ατομοκεντρισμό ικανότητα) δεν μπορεί να εξασφαλίσει. Tο γνωστικό αποτέλεσμα της σχέσης είναι συνάρτηση της αυτοπαραίτησης και η αυτοπαραίτηση της αγάπης. Σε μια διαδρομή είκοσι αιώνων, οι έμπειροι της σχέσης βεβαιώνουν ότι υπάρχει «κατέναντι» αιτιώδης των πάντων έρως, έρως μανικός, που συγκροτεί και προνοεί και κατευθύνει το υπαρκτικό γεγονός. «Kαι στρουθίον εν (ένα ασήμαντο σπουργίτι) ουκ έστιν επιλελησμένον ενώπιον του Θεού». Ψευτοπαρηγόριες; Iσως, αρκεί να το πιστοποιήσουμε εμπειρικά, να ελέγξουμε τις γνωστικές δυνατότητες της ερωτικής σχέσης. Πάντως αυτό που και με μόνη την κριτική μας σκέψη μπορούμε να βεβαιώσουμε συγκεφαλαιώνεται στο δίλημμα: Ή «και αι τρίχες της κεφαλής ημών εισίν αριθμημέναι» ή η ύπαρξή μας και ο κόσμος είναι σκέτος παραλογισμός, τα «τσουνάμι» συνέπεια «λογική» της φρικώδους αλογίας. Tο παράπονο από Πατριάρχες, Aρχιεπισκόπους, Mητροπολίτες, ένστολους εκπροσώπους της θρησκειοποιημένης Xριστιανοσύνης είναι ότι, με τις προπαγανδιστικές τους «βεβαιότητες», τις ψυχολογικές «πεποιθήσεις», τα αφελή δογματικά a priori κλείνουν τον δρόμο στην αναζήτηση της γνώσης που ενδεχομένως προσπορίζει η σχέση – ούτε οι ίδιοι «εισέρχονται» ούτε άλλους «αφίεσαν εισελθείν». Yπάρχουν οι έμπειροι του εκκλησιαστικού γεγονότος και η γλώσσα τους είναι συναρπαστική – πρβλ. Iσαάκ του Σύρου «Tα ευρεθέντα ασκητικά». Eκεί η ρεαλιστική πιστοποίηση του παραλόγου εκβάλλει σε μιαν ειρηναία αποδοχή που πατάει κάπου γερά. Πάντως όχι σε συλλογισμούς, ούτε σε ψευδαισθητικά «βάθη εσωτερικότητας».

από αμπελοφιλοσοφο 11/01/2005 1:24 πμ.


Η ουσια ολης αυτης της δηθεν "προοδευτικης" αμπελοφιλοσοφιας για 'ερωτικη σχεση' και πρασινα αλογα ειναι η παρακατω φραση: Nα εκλάβουμε τη συμπαντική πραγματικότητα σαν προϊόν «τυχαιότητας» είναι παραίτηση από την ανθρώπινη λογική, υποταγή σε άλλο είδος δογματικής θρησκοληψίας. Aλλά και το «νόημα» του κόσμου που θα αναιρούσε την αλογία της «τυχαιότητας», αν υπάρχει, πρέπει να βρίσκεται «έξω» από τον κόσμο Ετσι, ο μπουρδολογος Γιανναρας, αντιστρεφοντας καθε λογικη, μας φωτιζει οτι ειναι παραιτηση απο τη λογικη το να μην εκλαβουμε το συμπαν οτι ειναι προιον μιας μεταφυσικης δυναμης και λογικης!

από θάνατος στο φασισμό 11/01/2005 2:05 πμ.


Ενδιαφέρον το ελεεινό φασιστόμουρο Γιανναράς ε; Επειδή τι μυρμήγκι, τι άνθρωπος, να πιστεύετε και να μη ερευνάτε αλλά να αναζητάτΕ το "πρόσωπο". Ουστ από δω φασισταριά του κιαρατά, γαμώ το Θεό και την Παναγιά σας καργιόληδες. Γιά πες μας, ήτανε ο Γιανναράς χουντάρας; Είναι ένα ακροδεξιό ξέπλυμα; Έγραφε ότι το Άουσβιτς ήτανε τίποτα μπροστά σε αυΤά που κάνουν οι "Εβραίοι"; ΠΙΣΣΑ ΚΑΙ ΠΟΥΠΟΥΛΑ ΣΤΟΥΣ ΦΑΣΙΣΤΕΣ

από XistenZ 11/01/2005 2:10 πμ.


Δημοσιεύω τη μεγάλη αυτή θεωρία σε πρώτη παγκόσμια αποκλειστηκότητα στο αθηναϊκό indymedia. Ανήκει σε ένα κοντινό μου άνθρωπο, αλλά αφού δεν τη δημοσιεύει αυτός... Για όσους δεν γνωρίζουν η μελίγκρα είναι ένα πολύ μικρό ζουζούνι-παράσιτο(κατά τους γεωργούς) που απαντάται στα δέντρα (εσπεριδοειδή κυρίως) και σχηματίζει μια κολλώδη ουσία που είναι βλαβερή για τα δέντρα. Λοιπόν. Σύμφωνα με τη θεωρία αυτή, ο άνθρωπος στο σύμπαν είναι το ανάλογο μιας ομάδας μελιγκρών, πάνω σε ένα κουκούτσι, πάνω σε ένα κλαδί, πάνω σε ένα δέντρο, μέσα σε ένα χωράφι σε ολόκληρο τον κάμπο της Θεσσαλίας. Ε, λοιπόν δεν θα το πιστέψετε αλλά η μελίγκρα πιστεύει οτι ο κάμπος, το χωράφι, όλα τα δέντρα, όλα τα κλαδιά και το συγκεκριμένο κουκούτσι φτιάχτηκαν με μοναδικό σκοπό τη δημιουργία της μελίγκρας. Σαν να μην έφτανε αυτό, οι πράσινες μελίγκρες πολεμούν με μίσος τις μπλε μελίγκρες για να επικρατήσουν πάνω στο κουκούτσι, καταστρέφοντας παράλληλα τον καρπό. Ελπίζω μόνο να μην μας ανακαλύψει σύντομα κανένα άλλο πιο εξελιγμένο είδος (βλ. γεωργός) και μας ψεκάσει για να σώσει το κουκούτσι. Υ.Γ.(δικό μου) Περιττό να σας πω οτι τόσο οι πράσινες μελίγκρες, όσο και οι μπλε, πιστεύουν οτι έχουν φτιαχτεί κατ εικόνα και κατ ομοίωση αυτού που φύτεψε το δέντρο.

από Πλάτωνας 11/01/2005 3:17 μμ.


Ο εν λόγω κατέλαβε χωρίς προσόντα έδρα της Φιλοσοφίας αν και μπουρδολόγος θεολόγος. Έφτυσε εκεί που έγλυφε, στον σταύλο της "Ζωής" με το "Καταφύγιο Ιδεών" του και παριστάνει τον προοδευτικό υποστηρίζοντας τους Σέρβους χασάπηδες, κολακεύοντας τον Χοντρόδουλο και γράφοντας ακατάληπτες ασυναρτησίες επί παντός επιστητού.

Εγώ ΘΑΝΑΤΕ απλά διάβασα στην Καθημερινή μια επιφυλλίδα, μου φάνηκε ενδιαφέρουσα φιλοσοφικά και την κατέθεσα - ή νόμισα - σε ένα ελεύθερο - ή νόμισα; - φόρουμ ιδεών... Προς συζήτηση... Προσωπικά δεν τον ξέρω τον Χ.Γ. Ούτε τα περί χούντας και φασισμού ξέρω, βρήκα κάτι, μου φάνηκε ενδιαφέρον και το κατέθεσα... Να με έχετε υπ' όψιν σας προς τι ω ΘΑΝΑΤΕ; Προς κρεμάλα ίσως; Πάντως εγώ προσωπικά φασίστας δεν είμαι, υπάρχει περίπτωση να γλιτώσω απ' το μένος σας;

O σχολιασμός έχει απενεργοποιηθεί.

Creative Commons License

Όλα τα περιεχόμενα αυτού του δικτυακού τόπου είναι ελεύθερα προς αντιγραφή, διανομή, προβολή και μεταποίηση, αρκεί να συνεχίσουν να διατίθενται, αυτά και τα παράγωγα έργα που πιθανώς προκύψουν, εξίσου ελεύθερα, υπό τους όρους της άδειας χρήσης Creative Commons Attribution-ShareAlike 4.0 International License