ΟΤΑΝ ΟΙ ΕΛΛΗΝΕΣ ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΤΕΣ ΠΗΡΑΝ ΤΗΝ ΕΞΟΥΣΙΑ-3 (η εφημερίδα "Κομμουνιστής")

Ένα από τα πιο άγνωστα θέματα του ελληνικού κομμουνιστικού κινήματος υπήρξε η δράση των ελληνικών κομμουνιστικών οργανώσεων στη Σοβιετική Ένωση μέχρι το '37. H εφημερίδα "Κομμουνιστής" -και ο αντιστοιχος εκδοτικός οίκος- υπήρξε η μακροβιότερη εφημερίδα της ελληνικής σοβιετικής εθνότητας. Ήταν χώρος συνάντησης των πιο αριστερών (εντός του σοβιετικού πολιτικού συστήματος πάντα) ριζοσπαστικών ρευμάτων. Στον "Κομμουνιστή" εντάχθηκαν και Ελλαδίτες κομμουνιστές που κατέφυγαν στην ΕΣΣΔ για να γλυτώσουν τη δικτατορία του Μεταξά. Διατηρούσε σχέσεις με τον "Ριζοσπάστη".

       Ο εκδοτικός οίκος 'Κομμουνιστής', που ήταν, όπως είπαμε, ο μεγαλύτερος της Σοβιετικής Ένωσης, είχε το αποκλειστικό δικαίωμα έκδοσης των σχολικών εγχειριδίων για τα ελληνικά σχολεία. Το 70% περίπου των ελληνικών βιβλίων εκδίδονταν στο Ροστόβ επί του Ντον. Τα βιβλία διακινούνταν είτε κατευθείαν με παραγγελίες είτε μέσω βιβλιοπωλείων. Τα βασικά στελέχη των εκδόσεων 'Κομμουνιστής' αποτελούσαν μια μικρή ομάδα η οποία συνδεόταν με κοινές απόψεις για το γλωσσικό ζήτημα και το εκπαιδευτικό πρόβλημα του ελληνισμού της Σοβιετικής Ένωσης. Ο Σ. Αγγέλοφ αναφέρει ότι στον εκδοτικό οίκο ανήκαν νέοι άνθρωποι αφοσιωμένοι στην επανάσταση. Στόχος της ομάδας αυτής ήταν να γίνεται η ιδεολογική διαπαιδαγώγηση και η κομματική δουλειά στη μητρική γλώσσα των Ελλήνων της ΕΣΣΔ. Αρχισυντάκτης των εκδόσεων ήταν ο Xριστόφορος Κατσάλοφ (Kατσαλίδης). Στα βασικά στελέχη συγκαταλέγονταν οι: Κ. Τοπχαράς (Κανονίδης), Δ. Ν. Σαβόφ, Γ. Φουλίδης, Ι. Φωτιάδης, Γ. και Δ. Κανονίδης, Α. Κόκκινος (ψευδώνυμο του Α. Ερυθριάδη), Θ. Γρηγοριάδης, Πετρίδης κ.ά. Σύμβουλος για εκπαιδευτικά θέματα στην εκδοτική ομάδα του 'Κομμουνιστή' ήταν ο Ιoορδάνης  Ιορδανίδης, ο οποίος είχε καταφύγει στην Οδησσό κυνηγημένος για τις ιδέες του. Η πρόθεσή του ήταν να διδάξει στα ελληνικά σχολεία της Σοβιετικής Ένωσης.

 

       O A. Καρπόζηλος υποστήριζε ότι για έναν εκδοτικό οίκο της τάξεως του 'Κομμουνιστή' η εκδοτική παραγωγή ήταν αξιόλογη και ως προς τον αριθμό των βιβλίων και ως προς τη θεματολογία. Τα βιβλία για τη γλώσσα, τα αναγνωστικά και τα ανθολόγια γράφονταν από Έλληνες. Τα υπόλο­ιπα μαθήματα μεταφράζονταν από τα αντίστοιχα ρωσικά. Για κάθε σχολική έκδοση έχουμε αριθμό αντιτύπων που έφτανε από 5.000 μέχρι 8.500, ενώ για τις λογοτεχνικές και πολιτικές εκδόσεις ο αριθμός έφτανε στα 1.500 έως 2.000 αντίτυπα. Όσον αφορά στις τιμές των βιβλίων, τα φθηνότερα ήταν αυτά που προορίζονταν για μαζική χρήση, όπως το αλφαβητάριο για τους ενήλικες αναλφάβητους Κόκκινες Ακτίνες, που κόστιζε δεκαπέντε καπίκια. Το ακριβότερο ήταν η Χρηστομάθεια για την φιλολογία του 19ου αιώνα με τρία ρούβλια και είκοσι καπίκια. Παρατηρούμε ότι το ακριβότερο εκδόθηκε σε 800 αντίτυπα, ενώ το πρώτο σε 15.000.

 

       Στους αγοραστές των βιβλίων του 'Κομμουνιστή', εκτός από τους μεμονωμένους πολίτες, περιλαμβάνονταν και οι σχολικές βιβλιοθήκες, τα αναγνωστήρια των κολχόζ και οι αναλφάβητοι που συμμετείχαν σε κύκλους ομαδικής ανάγνωσης. Αρκετά βιβλία έκαναν περισσότερες από μία εκδόσεις. Στις εκλαϊκευμένες εκδόσεις του 'Κομμουνιστή' περιλαμβάνονταν βιβλία για την οικογενειακή υγιεινή και το αγροτικό νοικοκυριό. Τα περισσότερα απ' αυτά μεταφράστηκαν στην ποντιακή και κάποια στη δημοτική από τα ρωσικά, όπως και αρκετές από τις λογοτεχνικές εκδόσεις του 'Κομμουνιστή'. Υπήρχαν βεβαίως και αρκετές εκδόσεις πρωτότυπων ελληνικών έργων. Τις καλύτερες μεταφράσεις έκανε ο Φωτιάδης. Τα έργα που επιλέγονταν αναφέρονταν συνήθως στην επανάσταση, στην οικοδόμηση του σοσιαλισμού κ.λπ. Ο Θ. Γ. Γρηγοριάδης, προλογίζοντας το βιβλίο του Σ. Αγέλαστου Στροφή, ανέφερε ότι πρόκειται για ιστορίες όπου έπαιρνε μέρος ένας μεγάλος αριθμός εργατών, που οι ίδιοι υπέστησαν την καπιταλιστική εκμετάλλευση, καθώς επίσης και εργάτες που πήραν ενεργό μέρος στην επανάσταση, στην επανόρθωση και ανασυγκρότηση του εργοστασίου και καθημερινά αγωνίζονταν για το παραγωγικό και βιομηχανικό πλάνο του εργοστασίου τους.

 

       Οι εκδόσεις των μεταφρασμένων λογοτεχνικών έργων υπερτερούσαν σημαντικά των πρωτοτύπων. Την εξήγηση για την κατάσταση αυτή έδωσε ο Α. Κόκκινος με την επισήμανση ότι η γλώσσα τώρα άρχισε να καλλιεργείται και εμφανίστηκαν πλήθος νέα προβλήματα σχετικά με τη χρήση των λέξεων. Οι νέοι λογοτέχνες και ποιητές, βασικά μέλη του εκδοτικού οίκου 'Κομμουνιστής' οι περισσότεροι, κυκλοφόρησαν τις εργασίες τους σε συλλογικά έργα, όπως: Φιλολογικόν Σαβαχλαεμάν, Φιλολογικόν Συλλογή και Αλμανάχ Νέον Ζωή. Στο Φιλογικόν Σαβαχλαεμάν, που σημαίνει Φιλολογική Αυγή, δημοσιεύτηκαν τα εξής έργα: Χ. Κατσάλοφ, 'Για το καλλιτεχνικόν τη φιλολογίαν εμούν', Μ. Νεοχωρέτες, 'Το μαζικόν τεργατικόν η κριτική και η σημασίαθε σο παρακάτω εξάπλωμαν και δυνάμωμαν τη προλεταριακού φιλολογίαν εμούν', Α. Κόκκινος 'Το φιλολο­γικόν διαγωνισμανεμούν', Σ. Αγέλαστος 'Το παράπονον'. Περιλαμβάνονταν επίσης τα Ποιήματα των Δ. Εριστέα, Φ. Χ. Τσιλιγκιρίδη, Ν. Σ., και Τιρτέα. Στο ημερολόγιο με τον τίτλο Νέον Ζωή, δημοσιεύτηκαν έργα του Φ. Μυταφίδη, Γ. Κανονίδη, Κ. Καρβουνίδη, Α. Ριόνη, Α. Μικρού, Γ. Ανατολίτη, Α. Ξυνόπουλου και Α. Μεταξά. Οι δύο πεζογράφοι που αναδείχθηκαν μέσα από τις σελίδες του Κομμουνιστή είναι ο Σ. Αγέλαστος, συγγραφέας του διηγήματος 'Στροφή' και ο Α. Κόκκινος, συγγραφέας του 'Πριν και Υστερνά'. Πετυχημένοι ποιητές θεωρούνταν: ο Δάμων Εριστέας (ψευδώνυμο του Γ. Κανονίδη) με δύο ποιητικές συλλογές, Τα γράμματα τη θειάμ τη Σοφίας σον ανεψιόνατς τον αρχόντσογλη και Τοξαρέας, ο Φ. Ν. Τσιλιγκιρίδης με το Νέα τραγωδίας και ποιήματα και ο Ν. Στεφανίδης με το Ελέφθε­ρου κόπου δημιουργία.

 

       Οι διάφορες μορφές της τέχνης, καθώς και η εκπαίδευση, έπρεπε να εξυπηρετούν άμεσα το σοβιετικό κράτος, να έχουν διαπαιδαγωγητικό χαρακτήρα και να υποτάσσονται στην προσπάθεια μόρφωσης των εργατών και των αγροτών. Η μορφωτική επανάσταση ήταν μια από τις βασικές υποχρεώσεις του νέου συστήματος. Η επιτυχία της θα οδηγούσε στη δημιουργία της αταξικής κοινωνίας και στην πλήρη εξάλειψη των επιβιώσεων του καπιταλισμού. Η πολιτιστική δραστηριότητα αντιμετωπιζόταν ως πολιτικό καθήκον και ως αποτέλεσμα κομματικών οδηγιών, καθώς και ως υπόθεση των κομματικών οργανώσεων. Στόχοι της πολιτιστικής δημιουργίας και της μορφωτικής ανάπτυξης ήταν η ενδυνάμωση του αισθήματος της αγάπης προς τη σοσιαλιστική πατρίδα και η ανάπτυξη πνεύματος αυτοθυσίας για την υπεράσπισή της. Οι ιστορικές στιγμές που καθόρισαν τη σοβιετική ιστορία, όπως, για παράδειγμα η Οκτωβριανή Επανάσταση, έπρεπε να γίνουν πηγή καλλιτεχνικής έμπνευσης, καθώς επίσης και οι μεγάλοι στόχοι της σοβιετικής ηγεσίας, όπως η απόκρουση του φασισμού και η νίκη της παγκόσμιας σοσιαλιστικής επανάστασης.

 

       Η πλειοψηφία των νέων συγγραφέων και γενικά η πνευματική ηγεσία των Ελλήνων της Σοβιετικής Ένωσης, ήταν καθηγητές ή απόφοιτοι των ελληνικών παιδαγωγικών ακαδημιών ή Παιδ-Τέχνικουμ, όπως λέγονταν για συντομία. Η πνευματική παραγωγή των Ελλήνων λογοτεχνών υπάκουε στο κυρίαρχο ρεύμα του σοσιαλιστικού ρεαλισμού. Το έργο τους έπρεπε να είναι στρατευμένο στον αγώνα για την οικοδόμηση της νέας κοινωνίας. Ο Α. Κόκκινος διατύπωσε τη στάση αυτή σ' ένα κείμενο που δημοσίευσε στο Φιλολογικόν Σαβαχλαεμάν, όπου υποστήριζε ότι η φιλολογία ήταν μέσο επιτάχυνσης της σοσιαλιστικής οικοδόμησης. Υποστήριζε επίσης ότι ο συγγραφέας πρέπει να είναι επαναστάτης και κομματικός. Αυτή ήταν και η επίσημη κρατική άποψη.

 

       Οι καλλιτέχνες θεωρούνταν 'χτίστες του σοσιαλισμού', ικανοί να δημιουργήσουν την κομμουνιστική κοινωνία. Έπρεπε να διακρίνονται από συγκεκριμένες ιδιότητες, όπως από τη σοβιετική συνείδηση και την έμπρακτη αντίθεσή τους στις όποιες προσπάθειες των αντισοβιετικών κέντρων.(1) 

 

 Έπρεπε να είναι πολιτικά μορφωμένοι, έχοντας αφομοιώσει τη διδασκαλία των Μαρξ, Λένιν και Στάλιν, να τους διακρίνει το πνεύμα του 'σοβιετικού πατριωτισμού' και ειδικότερα η αγάπη προς τον Στάλιν. Έπρεπε να τους διακρίνει 'σταλινική συμπεριφορά' και να έχουν κομματική δραστηριότητα. Οι νέοι διανοούμενοι έπρεπε να προέρχονται από εργατικές και αγροτικές οικογένειες, οι οποίες επιπλέον να διαθέτουν λευκό πιστοποιητικό κοινωνικών φρονημάτων.

 

       Τα πολιτιστικά δημιουργήματα των σοβιετικών καλλιτεχνών έπρεπε να τονίζουν την επικινδυνότητα του ταξικού εχθρού. Έπρεπε επίσης να αποκαλύπτουν τις διάφορες ιδεολογικές μορφές μέσω των οποίων αυτός προωθούνταν, όπως, για παράδειγμα, τη θρησκεία. Μέσω του πολιτισμού ο σοβιετικός πολίτης έπρεπε να διδάσκεται για τον αγώνα των μπολσεβίκων και για τη δράση των ηγετών του. Με τη δημιουργία τους οι διανοούμενοι έπρεπε να αποδεικνύουν την καλυτέρευση της ζωής μετά την επανάσταση, να συγκρίνουν την ποιότητα διαβίωσης μεταξύ των καπιταλιστικών χωρών και της Σοβιετικής Ένωσης και να αποδεικνύουν την ανωτερότητα της δεύτερης.

 

            Η πολιτιστική δημιουργία των καπιταλιστικών κρατών παρουσιαζόταν ως αντιδραστική και, κατά συνέπεια, ήταν απορριπτέα. Γι΄ αυτό οι σοβιετικοί διανοούμενοι έπρεπε να επιδιώκουν την ανάπτυξη της σοβιετικής πολιτιστικής παραγωγής. Επιπλέον οι Έλληνες διανοούμενοι έπρεπε να είναι ιδιαίτερα προσεκτικοί απέναντι στην ελλαδική φιλολογία. Έπρεπε να απορρίψουν τον πολιτισμό της αστικής 'μητέρας πατρίδας', όπως ειρωνικά αποκαλούσαν οι εφημερίδες την Ελλάδα, καθώς και το σχολαστικισμό που κυριαρχούσε στις αντιλήψεις των Ελλήνων της Ρωσίας πριν από την επικράτηση της επανάστασης.

 

       Στις αρχές του 1937, ο καθεστωτικός ελληνικός Τύπος θεωρούσε ότι το 80 έως 90% των νέων Ελλήνων διανοούμενων ήταν προϊόν της σοβιετικής εποχής, που ικανοποιούσε τα κοινωνικά και πολιτικά κριτήρια που έθετε το σύστημα. Έτσι, μέσα από το έργο των Ελλήνων συγγραφέων προβάλλεται η ζωή του Έλληνα εργάτη και του Έλληνα κολχόζνικου. Στο έργο τους αναφέρεται η Οκτωβριανή Επανάσταση, η εκβιομηχάνιση της χώρας, ο εμφύλιος πόλεμος. Η στράτευση της τέχνης θεωρείται καθήκον και υποχρέωση.

 

       Ο Α. Κόκκινος διατυπώνει τη βασική αρχή: 'Πρέπει να λέγομε πως είμαστε... ενάντια στην φιλολογία που φέρνει και παρουσιάζει την ψυχολογία χωριστά από τον ταξικό τον αγώνα και δεν έχει σχέση με την κοινωνικο-οικονομική πραγματικότητα.' Η αντίληψη αυτή για την τέχνη και τη λογοτεχνία οδήγησε σε μια απόλυτα φορμαλιστική θέση, η οποία βέβαια σχετιζόταν με τις κυρίαρχες, την εποχή αυτή, σταλινικές απόψεις: 'Η λογοτεχνία είναι ταξική και καθεμιά τάξη τη χειρίζεται για τα συμφέροντά της. Οι μπουρζουάδες συγγραφείς το περισσότερο στα θέματά τους αναφέρονται στην αγάπη, περιγράφουν τις ομορφιές της φύσης, της γυναίκας... σέρνουν τον αναγνώστη μακριά από τον ταξικό τον αγώνα, τον κάνουν να γλυκοσκέφτεται και να αναστενάζει.'

 

       Στις εκδόσεις του 'Κομμουνιστή' συναντούμε πλήθος βιβλίων παιδικής φιλολογίας, τα οποία στη συντριπτική τους πλειοψηφία ήταν γραμμένα στη δημοτική. Από το είδος των παιδικών βιβλίων παραθέτουμε ενδεικτικά μερικούς τίτλους μαζί με τους συγγραφείς τους: Bαρεϊσκαγια Τάνια η επαναστάτρια, Ντορόνιν Ο Παυλάκης Μορζόφ (ποίημα), Ίλιν 100.000 γιατί και Μαύρο πάνω στο άσπρο, Κάσια Μπουντιονάκια, Ε. Κέϊ κ.α. Το μυστικό της απεργίας, Τ. Λόντον Η διήγηση για τον Κις, Ν. Νικίτιτς Κιμπίτκα-σκολείο, Πετρόφσκαγια Παιδάκια και θεριουδάκια, Πλαβίλσικοφ Κάρολος Δαρβίνος, Σάλτικοφ-Σέντριν Διηγήματα. Ο Μίσας, ο Βάνιας κ.ά., Λ. Τολστόι Διηγήματα για τα ζώα, Τσαρούσιν Ο Βάσκας, ο Βόφκας και η κουνελίνα, Σόλοχοφ Το προρίβ της μπριγάδας (Απ' την Οργωμένη χέρσο), Κ. Τσουκόβσκι Η ηλιόλουστη και τέλος Στεπένσκι Ο πετούμενον Ινβίτ στην ποντιακή.

 

       Από την αρχαία ελληνική φιλολογία κυκλοφόρησαν: Όμηρος (αποσπάσματα απ' την Ιλιάδα και την Οδύσσεια), Ησίοδος (αποσπάσματα από το έργο Έργα και Ημέρες), Σαπφώ, Πίνδαρος, Αλκαίος, Ανακρέων, Αρχίλοχος, Αίσωπος (μύθοι), Αισχύλος, Ευριπίδης, Αριστοφάνης, Θεόκριτος. Από τους νέους Έλληνες λογοτέχνες κυκλοφορούν: Σολωμός, Βαλαωρίτης, Μαρκοράς, Λασκαράτος, Παπαδιαμάντης, Ροΐδης, Νιρβάνας, Πολέμης, Παλαμάς, Κρυστάλλης, Παπαντωνίου, Μιτσάκης, Μαβίλης, Εφταλιώτης, Δροσίνης, Καρκαβίτσας, Χατζόπουλος, Ξενόπουλος, Ταγκόπουλος, Γκόλφης, Μελάς, Παρορίτης, Νικολαΐδης, Βάρναλης, Κατηφόρης, Τεύκρος Ανθίας, Σκίπης, κ.α.

 

       Σε μια εκτίμηση της λογοτεχνικής δραστηριότητας των Ελλήνων της Σοβιετικής Ένωσης, που έκανε η εφημερίδα Κόκκινος Καπνάς, διακήρυσσε ότι δημιουργήθηκε μια σοβαρή φιλολογία εθνικής μειονότητας, καθοδηγούμενη από το κομμουνιστικό κόμμα. Οι επιτυχίες μας σ' όλα τα μέτωπα της φιλολογίας είναι τεράστιες: Υποστήριζε ότι στην ποίηση έχουν εμφανιστεί οι: Δ. Εριστέας με το έργο Τα τοξαρέας κ.ά., ο Μαρμαρινός με το Η μάζα νικάει κ.ά., ο Κοστοπράφ με τον Λάμπρος κ.ά., Ο Ριόνης με τον Ο Κόλιας κ.ά. και πολλοί άλλοι νεότεροι ποιητές. Στη διηγηματογραφία: ο Α. Κόκκινος, ο Θ. Κανονίδης, ο Αγέλαστος, ο Γ. Χωρετιάνος κ.ά. Στη δραματουργία, ο Θ. Κανονίδης με το έργο Για το κολχόζ. Στην κριτική ο Αγέλαστος, ο Κόκκινος, ο Ριόνης κ.ά. Στη μετάφραση ο Γιάννης Φωτιάδης, ο Φωτεινός, ο Μυταφίδης. Καλούσε τους νέους λογοτέχνες να μελετούν με προσοχή τον 'πρώτο επαναστατικό συγγραφέα', Γιώργο Φωτιάδη.

 

       Εκτός από λογοτεχνικά έργα, ο 'Κομμουνιστής' είχε και πολιτικές εκδόσεις. Αυτές περιελάμβαναν τις αποφάσεις του κομμουνιστικού κόμματος, τα πενταετή προγράμματα, τους στόχους της κυβέρνησης, τις ομιλίες των κυβερνητικών στελεχών κ.λπ. Τυπώθηκαν επίσης σε εγχειρίδια τα θεωρητικά έργα των κλασικών του μαρξισμού-λενινισμού. Το Τι να κάνουμε; του Β. Ι. Λένιν εκδόθηκε με τον τίτλο Ντο να εφτάμε. Σε μια ανακοίνωση στον Τύπο δημοσιεύτηκε ότι οι ελληνικές εκδόσεις 'Κομμουνιστής' είχαν εκδώσει βιβλία 'μαζικής πολιτικής φιλολογίας, καλλιτεχνικής λογοτεχνίας, παιδικής φιλολογίας, φιλολογίας για την αγροτική οικονομία, καθώς και διάφορα ποικίλα διδακτικά βιβλία.' Η δήλωση αυτή ήταν στερεότυπη και επαναλαμβανόταν όποτε υπήρχαν νέες εκδόσεις. Σε μια τέτοια δήλωση αναφερόταν ότι είχαν εκδοθεί δεκατρία πολιτικά και ιδεολογικά βιβλία, εκ των οποίων τα πέντε είχαν συγγραφέα τον Στάλιν. Τα τέσσερα από αυτά είναι: Ο λόγος του στην 1η σύσκεψη των σταχανοβιτών, Ο λόγος του στη σύσκεψη των κομπαϊνέρων, Ο λόγος του στους ακαδημαϊκούς του ΕΑΚΣ, και Για τη δουλειά στο χωριό. Τα πρώτα τρία βιβλία του Στάλιν ήταν γραμμένα στη δημοτική και τα δύο στην ποντιακή. Από τα υπόλοιπα έργα τα δύο ήταν του Μόλοτοφ, στην ποντιακή, τα εξής: Η έκθεσή του για τη δουλειά της κυβέρνησης στο VII συνέδριο της Κομιντέρνας, Η απόφαση της ΧVΙΙ κομματικής συνδιάσκεψης. Αναφέρεται επίσης του βιβλίο Γ. Δημητρόφ Η έκθεσή του και η απόφαση του VII συνεδρίου της Κομιντέρνας στη δημοτική του Πέτρου κ.ά., Οι λόγοι τους στο VII συνέδριο της Κομιντέρνας στη δημοτική, του Ανδριώτη Το στρατιωτικό-φασιστικό πραξικόπημα του Βενιζέλου στη Ελλάδα στη δημοτική, του Γιάκοβλεφ Για το πρότυπο καταστατικό του αγροτικού αρτελιού στη δημοτική.

 

       Είκοσι δύο ήταν οι μεταφραστές και ο αριθμός των έργων που είχαν μεταφράσει κυμαίνονταν από ένα, όπως ο Μουράτοφ, ο Θεοχαρίδης και ο Σεβέρης, έως δεκαέξι, όπως ο Θ. Γρηγοριάδης. Οι μεταφραστές ήταν οι: Θ. Γρηγοριάδης, Α. Δημητρίου, Α. Ερυθριάδης (με ψευδ. Α. Κόκκινος), Γ. Εσπερίδης, Τ. Εφρεμάντης, Δ. Θεοφανίδης, Τ. Γ. Θεοχαρίδης, Γ. Κανονίδης, Δ. Κανονίδης, Κ. Κανονίδης, Ν. Καπνάς, Ι. Ρ. Καρασσαβίδης, Φ. Κοζλόφ, Λευκόπουλος, Μ. Μυταφίδης, Σ. Κ. Μουράτοφ, Α. Πρίνος, Β. Σεβέρης, Τ. Ι. Τοπαλίδης, Κ. Τοπχαράς, Γ. Φωτιάδης και Γ. Φουλίδης. Αρκετοί από αυτούς ήταν λογοτέχνες ή ποιητές. Στη 'φιλολογία για την αγροτική οικονομία' έντονη παρουσία είχε ο Σελεσκερίδης, ο οποίος έγραφε στην ποντιακή. Μερικοί τίτλοι έργων του είναι: Το νοικοκυριόν τη καπνοπαραγωγού, Η τεχνική και η οργάνωση τη φυτέματι τη καπνού, Η περιποίηση τη καπνού σο χωράφ, Η συγκομιδή και το ξερίεμαν τη καπνού.

 

       Όλες αυτές οι εκδόσεις παρουσιάστηκαν σε καταλόγους δημοσιευμένους στις ελληνικές εφημερίδες της Σοβιετικής Ένωσης. Οι εκδόσεις χωρίζονται θεματολογικά σε λογοτεχνία, παιδική φιλολογία, φιλολογικές συλλογές, μαζικο-πολιτική φιλολογία κ.ά. To 1933 o 'Koμυνιςτις' εξέδωσε Κατάλογο Βιβλίων. Ήταν, όπως αναγράφει, 'Κατάλογος-Παραγγελία Ρωμαίικης φιλολογίας, έκδοσις τη ρωμαίικου εκδοτικού 'Κομμουνιστής'.' Στο τέλος, απευθυνόμενος 'Σόλια τα ρωμαίικα σκολιά, σόλια τα ρωμαίικα κολχόζια', τα καλούσε να παραγγείλουν την ποσότητα των βιβλίων που ήθελαν.

 

       Η περίοδος της μεγάλης εκδοτικής ακμής βρίσκεται μεταξύ των ετών 1929-1933. Την περίοδο αυτή ο μέσος όρος αντιτύπων κάθε έκδοσης κυμαινόταν από 6.000 έως 8.000. Το 1936 οι εκδόσεις μεταφέρθηκαν στην Κρίμσκαγια, την πρωτεύουσα της Ελληνικής Περιοχής. Παρατηρήθηκε από τότε μείωση του τιράζ των εκδιδόμενων έργων, κάτι που οφειλόταν στην εξέλιξη του γλωσσικού ζητήματος. Μια από τις σημαντικές δραστηριότητες του εκδοτικού οίκου 'Κομμουνιστής' ήταν η έκδοση της ομώνυμης εφημερίδας. Η έκδοση είχε αρχίσει το 1921 ως τετρασέλιδη εβδομαδιαία εφημερίδα, με έδρα το Ροστόβ επί του Ντον. Καθιερώθηκε ως το επίσημο όργανο της 'Επιτροπής της περιοχής Αζοφικής και Μαύρης Θάλασσας' του Κομμουνιστικού Κόμματος. Η εφημερίδα αυτή, που θεωρήθηκε ότι αποτελούσε τη συνέχεια της εφημερίδας Σπάρτακος, είχε, στις μέρες της ακμής της, τη μεγαλύτερη κυκλοφορία απ' όλες τις ελληνικές εφημερίδες της Σοβιετικής Ένωσης. H εφημερίδα χρησιμοποιούσε τις τοπικές ελληνικές διαλέκτους, συγκεκριμένα τα ποντιακά, και αποδεχόταν τη γλωσσική μεταρρύθμιση. Υπήρξε η βασική εστία συσπείρωσης της ποντιιστικής ομάδας, δηλαδή όσων υποστήριζαν ότι η επίσημη ελληνική γλώσσα στη Σοβιετική Ένωση δε θα έπρεπε να είναι η δημοτική, αλλά τα ποντιακά. Η κυκλοφορία της, κατ' αρχάς, ξεπερνούσε τα 3.500 φύλλα. Αρχισυντάκτης του Κομμουνιστή (Κομυνιςτι) ήταν ο πρώην δημοδιδάσκαλος Π. Πιαστόπουλος. Η εφημερίδα διατηρούσε σχέσεις με αριστερά ελληνικά έντυπα της Ελλάδας και του εξωτερικού.

 

       Ο Κομμουνιστής, ως μεγαλύτερη και εμπειρότερη εφημερίδα, θεωρούσε ότι είχε αυξημένη ευθύνη, εφόσον αγωνίστηκε για την έκδοση ελληνικών εφημερίδων και γι' αυτό έπρεπε να έχει μια συνολική εποπτεία του ελληνικού Τύπου της Σοβιετικής Ένωσης. Για το λόγο αυτό οργάνωνε επιθεωρήσεις των νεότερων για να διαπιστώσει την καλή τους λειτουργία. Ο Κομμουνιστής εξέφραζε έντονα το πνεύμα κηδεμονίας, δηλώνοντας ότι ήταν υποχρεωμένος να βοηθήσει τις νέες εφημερίδες, ώστε να λυθούν από κοινού όλα τα προβλήματα. Αυτό δημιουργούσε μεγάλη ένταση στις μεταξύ τους σχέσεις, εφόσον υπήρχε η υπόνοια ότι ο έλεγχος δε σχετιζόταν μόνο με την καλή λειτουργία, αλλά ήταν τρόπος πολιτικής πίεσης. Οι πολιτικές σχέσεις των εφημερίδων καθορίζονταν από τη θέση που έπαιρναν στα ζητήματα που δίχαζαν την ηγεσία των ελληνικών κοινοτήτων, κυρίως όσον αφορούσε στις απόψεις για το γλωσσικό ζήτημα. Ο Κομμουνιστής εξέφραζε τις απόψεις των οπαδών της καθιέρωσης των ποντιακών ως επίσημης ελληνικής γλώσσας (ποντιιστές), ενώ ο Κόκκινος Καπνάς και ο Κολεχτιβιστής είχαν ταχθεί με τους δημοτικιστές.

 

       Ο Κομμουνιστής διατηρούσε στενές σχέσεις με το Ριζοσπάστη. Εκτός από προβολή του ρόλου της ελλαδικής εφημερίδας, προωθούσε τις πωλήσεις της στους Έλληνες της Σοβιετικής Ένωσης. Απόδειξη των στενών, αλλά και θερμών, σχέσεων ήταν η διοργάνωση κοινών αγώνων σοσιαλιστικής άμιλλας. Η σύνταξη του Κομμουνιστή διακήρυσσε ότι οι σχέσεις αυτές θα δυνάμωναν τον αγώνα εναντίον του 'ελληνικού σοσιαλ-φασισμού, στο δεξιό κίνδυνο και στις συμφιλιωτικές τάσεις ανάμεσα στις γραμμές του ελληνικού Κομμουνιστικού Κόμματος.'

 

------------

(1)   Ενδιαφέρον έχουν οι τίτλοι συγκεκριμένων άρθρων για τους «εχθρούς  του λαού»:

-'Τυφεκι ςτα λιςαζμενα ςκιλια', εφημ. Κόκινος Καπνας, αριθ. 5, 31 Ιανουαρίου 1937, σ. 1, -'Να εκςολοθρεφτυνε για παντα τα πςοφιμια', εφημ. Κόκινος Καπνας, αριθ. 5, 31 Ιανουαρίου 1937, κ.ά.)

 

 

ΠΡΟΗΓΟΥΜΕΝΑ ΔΗΜΟΣΙΕΎΜΑΤΑ:

 

1) http://athens.indymedia.org/front.php3?lang=el&article_id=618691

    2) http://athens.indymedia.org/front.php3?lang=el&article_id=620646


Το 20γράμματο αλφάβητο καθιερώθηκε το 1926 για τους σοβιετικούς Έλληνες (περίπου 400.000 άτομα) σε συνδιάσκεψη Ελλήνων εκπαιδευτικών στην ΕΣΣΔ.

Η αντικατάσταση του 24γράμματου με το 20γράμματο ήταν ένα από τα μέτρα της γλωσσικής μεταρρύθμισης.

Καταργήθηκαν:

-τα γράμματα της αλφαβήτου που δεν προφέρονται: 'η', 'ω' 

-οι δίφθογγοι,

-το 'σ' στη μικρογράμματη γραφή

-τα διπλά γράμματα 'ξ' και 'ψ'.

Το 'υ' καθιερώθηκε στη θέση του 'ου'

Επίσης εισήχθη το μονοτονικό σύστημα.

.

από . 19/12/2006 11:52 πμ.


.

Εικόνες:


  Ο Κ. Τοπχαράς υπήρξε βασικό στέλεχος στην ομάδα 'Κομμουνιστής' και βασικός θεωρητικός εκφραστής της αριστερής ομάδας, που στο γλωσσικό ζήτημα επέδίωκε τον παραμερισμό της δημοτικής από τις τοπικες ελληνικές διαλέκτους. Κατηγορήθηκε από ορθόδοξους κομματικούς για 'αριστερή παρέκκλιση στο γλωσσικό ζήτημα'.  

Εικόνες:


  Στα κομματικά αρχεία του ΚΚΕ πρέπει να υπάρχουν όλα αυτά τα στοιχεία για τις σχέσεις του κόμματος με τις ελληνικές σοβιετικές κομμουνιστικές οργανώσεις και του ελλαδικούς κομμουνιστές που είχαν καταφύγει εκεί για πολλούς λόγους -και πριν ακόμα από τη δικτατορία Μεταξά.

Η πρόσβαση στα αρχεία αυτά θα επιτρέψει να αποκαλυφθεί πλήρως το βάθος των σχέσεων και οι λεπτομέρειες της δράσης των Ελλήνων κομμουνιστών στη Σοβιετική Ένωση.  

Να σημειωθεί ότι οι σοβιετικοί Έλληνες κομμουνιστές ήταν κοντύτερα στη σοβιετική ηγεσία και στη Κομιντέρν και είχαν χρησιμοποιηθεί για τον απόλυτο έλεγχο του ελλαδικού Κόμματος...

Το αίτημα πρέπει να είναι:

 να ανοίξει το ΚΚΕ τα αρχεία του στους ερευνητές!

Προσθέστε περισσότερες πληροφορίες

Creative Commons License

Όλα τα περιεχόμενα αυτού του δικτυακού τόπου είναι ελεύθερα προς αντιγραφή, διανομή, προβολή και μεταποίηση, αρκεί να συνεχίσουν να διατίθενται, αυτά και τα παράγωγα έργα που πιθανώς προκύψουν, εξίσου ελεύθερα, υπό τους όρους της άδειας χρήσης Creative Commons Attribution-ShareAlike 4.0 International License