ΟΤΑΝ ΟΙ ΕΛΛΗΝΕΣ ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΤΕΣ ΠΗΡΑΝ ΤΗΝ ΕΞΟΥΣΙΑ-6 (ελληνο-σοβιετικός πληθυσμός)

Ένα από τα πιο άγνωστα θέματα του ελληνικού κομμουνιστικού κινήματος υπήρξε η δράση των ελληνικών κομμουνιστικών οργανώσεων στη Σοβιετική Ένωση μέχρι το '37. Και παρέμεινε άγνωστη σελίδα, γιατί οι πρωταγωνιστές -παρότι σταλινικοί- έπεσαν θύματα της αντιμειονοτικής ρατσιστικής πολιτικής του σταλινισμού. Και σήμερα, οι ελάχιστοι ερευνητές αυτής της σκοτεινής εποχής, λειτουργούν -κυριολεκτικά- ως αρχαιολόγοι.

Ο ελληνο-σοβιετικός πληθυσμός

Ένα από τα πιο άγνωστα θέματα του ελληνικού κομμουνιστικού κινήματος υπήρξε η δράση των ελληνικών κομμουνιστικών οργανώσεων στη Σοβιετική Ένωση μέχρι το '37. Τη σοβιετική κυριαρχία επί των πολυάνθρωπων ελληνικών  κοινοτήτων εξασφάλιζαν οι κομματικές οργανώσεις, οι οποίες μ' αυτόν τον τρόπο ασκούσαν την εξουσία και υλοποιούσαν και τις πιο τολμηρές πολιτιστικές μεταρρυθμίσεις (όπως η καθιέρωση της δημοτικής και του 20γράμματου αλφάβητου)... Τα θέματα αυτά παρέμειναν άγνωστη σελίδα της νεοελληνικής Ιστορίας, γιατί οι πρωταγωνιστές -παρότι σταλινικοί- έπεσαν θύματα της αντιμειονοτικής-ρατσιστικής πολιτικής του σταλινισμού και γιατί η ελλαδική ιστοριογραφία υπήρξε βαθύτατα εσωστρεφής. Ακόμα και σήμερα είναι ελάχιστοι οι ερευνητές αυτής της σκοτεινής εποχής.....  

Στο ποστ αυτό, παρουσιάζουμε το προφίλ του πολύμορφου αυτού πληθυσμού των 400.000 περίπου ατόμων, που θα συγκροτήσει την ελληνική σοβιετική εθνότητα.   

 

           Οι Έλληνες που παρέμειναν στη Σοβιετική Ένωση αποτελούσαν μια από τις 160 περίπου εθνικές ομάδες που συγκροτούσαν το πολυεθνικό μόρφωμα. Μπορούν να υπολογιστούν σε 300.000 - 440.000 άτομα περίπου, από τους οποίους το 80% ήταν αγρότες. Απ' αυτούς το ένα τρίτο περίπου είχε την ελληνική υπηκοότητα. Η ελληνική εθνότητα χαρακτηριζόταν από τη μεγάλη διασπορά στο χώρο της ΕΣΣΔ και από τη μη επαρκή γνώση της ρωσικής γλώσσας. Μια πιο μετριοπαθής εκτίμηση ανεβάζει τους Έλληνες σε 250.000, από τους οποίους οι 160.000 ήταν ποντιόφωνοι. Η εκτίμηση αυτή περί 250.000 ατόμων, την οποία αποδεχόταν και η ελληνική εφημερίδα του Καυκάσου Κόκκινος Καπνάς (Κόκινος Καπνας), είναι μάλλον ανακριβής, γιατί όσους μιλούσαν τη μαριουπολιτική διάλεκτο, τους τουρκόφωνους και ταταρόφωνους Έλληνες, τους υπολογίζει μόλις σε 90-100.000. Το 1925 οι σοβιετικοί θα ισχυριστούν ότι μόνο οι Έλληνες υπήκοοι που διάβηκαν στα εδάφη της Σοβιετικής Ένωσης ανέρχονταν σε 300.000 άτομα. Σε μια αναφορά του σοβιετικού πρέσβη στην Αθήνα υπάρχει η εκτίμηση περί 200.000 Ελλήνων υπηκόων. Η εκτίμηση περί 250.000 βασιζόταν στη σοβιετική απογραφή της 17ης Δεκεμβρίου 1926. Η απογραφή διαπίστωνε ότι στη Σοβιετική Ένωση ζούσαν περισσότεροι από 200.000 Έλληνες, οι οποίοι στην πλειοψηφία τους ήταν αγρότες, κτηνοτρόφοι και έμποροι. Η απογραφή αυτή έδινε τους εξής αριθμούς των Ελλήνων: περιοχή Μαριούπολης 64.238, επαρχία Οδησσού 3.487, άλλες περιοχές της Ουκρανίας 68.545. Για την Υπερκαυκασία δινόταν ο αριθμός των 57.935 ατόμων, ενώ ο αριθμός των Ελλήνων, που ζούσαν σε άλλες περιοχές, θεωρήθηκε ασήμαντος. Η απογραφή αυτή χαρακτηρίζεται από πολλά μεθοδολογικά λάθη. Παράδειγμα αποτελεί η καταμέτρηση του ελληνικού πληθυσμού της Αμπχαζίας. Ο ελληνικός πληθυσμός της πόλης του Σοχούμι, κατά την απογραφή που έγινε στη Γεωργία την 30η Νοεμβρίου 1922, υπολογίστηκε σε περισσότερο από 28% του συνόλου.

Το 1923 με την απογραφή των αγροτικών περιοχών υπολογίζεται ότι το 13% του συνόλου της υπαίθρου ήταν Έλληνες. Με την απογραφή του 1926 το συνολικό ποσοστό των Ελλήνων στην περιοχή εμφανίζεται 7%, δηλαδή υπάρχει μείωση μεγαλύτερη του 50%, ενώ δεν εμφανίζεται την ίδια περίοδο μετανάστευση που να δικαιολογεί τη μείωση. Η σύγχυση μεγαλώνει, γιατί η ίδια απογραφή δίνει ποσοστό ελληνοφώνων στην ίδια περιοχή που ξεπερνά κατά πολύ το ποσοστό των Ελλήνων, που έδωσαν οι απογραφές του '22 και του '23. Αν λάβουμε υπ’ όψιν ότι ένα μέρος των παλαιοτέρων Ελλήνων κατοίκων ήταν ρωσόφωνοι, καταλήγουμε στο συμπέρασμα ότι η απογραφή του 1926, τουλάχιστον για την περιοχή αυτή της Υπερκαυκασίας, έδινε τελικό αριθμό Ελλήνων που μπορεί να περιλαμβάνει το ένα τρίτο μόνο του πραγματικού αριθμού.

 [Για τα 10 χρόνια από το θάνατο του Λένιν (σε 20γράμματο αλφάβητο) Από την ελληνοσοβιατική εφημερίδα "Κόκινος Καπνας"]

Τα υποσύνολα του πληθυσμού

Ο Ν. Iωαννίδης στο έργο Greki v Abhazii (Έλληνες της Αμπχαζίας) σχολιάζει ως εξής τις απογραφικές αντινομίες: "Αυτό το μπέρδεμα σχετικά με τον αριθμό των Ελλήνων, συνεχίζεται δυστυχώς και κατόπιν, πράγμα που μας υποχρεώνει να απευθυνόμαστε με κάποια έλλειψη εμπιστοσύνης σε όλα τα στοιχεία που αφορούν στον αριθμό των Ελλήνων".

           Σύμφωνα με την επικρατούσα άποψη, οι Έλληνες της Σοβιετικής Ένωσης διακρίνονταν σε Πόντιους ή Ρωμιούς του Πόντου, Μαριουπολίτες και Ανατολίτες. Η διάκριση συνεχιζόταν και σε περισσότερα υποσύνολα. Για παράδειγμα, στην ποντιακή ομάδα του πληθυσμού υπήρχε διάκριση μεταξύ των Καρσιωτών (των προερχόμενων από το Καρς του Καυκάσου) και των Τραπεζούντιων (των προερχόμενων από το μικρασιατικό Πόντο). H διάκριση και η σύγκρουση των δύο αυτών τμημάτων της ποντιακής ομάδας του ελληνικού πληθυσμού οφειλόταν στη διαφορετική οικονομική και ιδεολογική τους θέση. Αν η προηγούμενη διαφοροποίηση των ποντιακών πληθυσμών βασιζόταν στο διαφορετικό τόπο καταγωγής υπήρχε και άλλη διάκριση που βασιζόταν στο χρόνο εγκατάστασής τους στη Σοβιετική Ένωση.

           Ντόπιοι και πρόσφυγες 

         Υπήρχαν οι ντόπιοι και οι πρόσφυγες. Ντόπιοι θεωρούνταν όσοι είχαν μετακινηθεί από το μικρασιατικό Πόντο κατά τον 19ο αιώνα και μέχρι τον Α' Παγκόσμιο Πόλεμο, ενώ πρόσφυγες όσοι είχαν εγκαταλείψει την πατρίδα τους την αμέσως επόμενη περίοδο, κατά τη διάρκεια του ρωσοτουρκικού και του ελληνοτουρκικού πολέμου. Οι ντόπιοι ήταν πιο ευπροσάρμοστοι στο σοβιετικό σύστημα, είχαν μεγαλύτερα ποσοστά πολιτικά ενεργοποιημένου πληθυσμού και κολεκτιβοποιημένων αγροτών. Αντίθετα οι πρόσφυγες ζούσαν με την ελπίδα να φύγουν για την Ελλάδα, την οποία θεωρούσαν μητέρα-πατρίδα. Οι κομμουνιστικές εφημερίδες της Σοβιετικής Ένωσης παρουσίαζαν ότι διακατέχονταν από συντηρητική κοινωνική συμπεριφορά, πατριωτισμό και θρησκευτική πίστη. Οι πρόσφυγες ήταν σε μεγάλο βαθμό Έλληνες υπήκοοι. Για όσους ήθελαν να αποκτήσουν σοβιετική υπηκοότητα, οι αρχές απαιτούσαν εκτός από την αίτηση και δημόσια δήλωση νομιμοφροσύνης του τύπου "Υποσχόμαστε να 'μαστε τίμιοι πολίτες της Ένωσης ΣΣΔ και να τηρήσουμε τους νόμους της". Σύμφωνα με κάποια στοιχεία που δημοσιεύτηκαν σε επίσημες αναφορές και σε έντυπα εκείνης της περιόδου, μπορούμε να υποθέσουμε ότι η μέση αγροτική ελληνική οικογένεια ήταν πενταμελής.           Οι όροι που χρησιμοποιούσαν τα διάφορα ελληνικά έντυπα, για να προσδιορίσουν τον ελληνικό πληθυσμό, ήταν: "Ελινες" (Έλληνες), "Ρομιι" (Ρωμιοί) και "Γρεκι" (Γραικοί). Οι λέξεις "Έλληνας", "Ρωμιός" και "Γραικός" είχαν την ίδια σημασία. Οι διαφορές των Ελλήνων της ΕΣΣΔ από τους Έλληνες της Ελλάδας αντιμετωπίζονταν ως φυσική εξέλιξη που συνέβη με το πέρασμα των αιώνων. Η θέση όμως όλων ήταν ότι οι Έλληνες της Ελλάδας ήταν φυσικοί αδελφοί, ήταν "η ρίζα-μας". Το αίσθημα αυτό διατυπωνόταν με ακόμα μεγαλύτερη άνεση, όταν οι "εξω­σο­βιετικοί’ Έλληνες ήταν κομμουνιστές ή έκαναν κινήσεις εναρμονισμένες με τις σοβιετικές επιλογές, όπως για παράδειγμα η συμμετοχή τους στον ισπανικό εμφύλιο πόλεμο στο πλευρό των δημοκρατικών. Η διάκριση των εντός από τους εκτός των ορίων της Σοβιετικής Ένωσης Ελλήνων γινόταν με τη χρήση των όρων "Έλληνες της ΕΣΣΔ" ή "Έλληνες του εσωτερικού" για όσους κατοικούσαν εντός των σοβιετικών συνόρων ή "ελληνική εθνικότητα της Σοβ. Ένωσης" και "Έλληνες του εξωτερικού". Σε χρήση βρίσκονταν και οι εκφράσεις "ρωμαίικη εθνικότητα" και "ρωμαίικες μάζες της ΕΣΣΔ". Επίσης χρησιμοποιήθηκε ο όρος Κατωμερίτες για τους Έλληνες της Ελλάδας.

            Σημαντικά κέντρα 

         Σημαντικά κέντρα των Ελλήνων βρίσκονταν στην περιοχή του Κουμπάν, γύρω από την κωμόπολη Κρίμσκαγια και στην περιοχή της Μαριούπολης. Ο χώρος των Μαριουπολιτών, οι οποίοι ανέρχονταν σε 150.000, απλωνόταν σε μια απόσταση 200 χιλιομέτρων γύρω από τη Μαριούπολη. Τα χωριά με αμιγή ελληνικό πληθυσμό στην περιφέρεια της Μαριούπολης είχαν 45-50 χιλιάδες κατοίκους. Κατά τη διάρκεια των επίσημων τελετών, όπως ο γιορτασμός της Πρωτομαγιάς, οι Έλληνες της περιοχής παρέλαυναν ως εθνική ομάδα με τις δικές τους σημαίες. Γενικά στα ελληνικά χωριά γιορταζόταν με μεγαλοπρέπεια η Πρωτομαγιά. Έλληνες κατοικούσαν και στην Κριμαία. Στο Κερτς της ανατολικής Κριμαίας ζούσαν 2.000 Έλληνες σε σύνολο 35-40 χιλιάδων. Στο Κερτς υπήρχε και το μοναδικό δεκατάξιο σχολείο, με αποτέλεσμα να πηγαίνουν εκεί μαθητές απ' όλη την Κριμαία και από την Αζοφομαυροθαλασσίτικη περιφέρεια. Σε όλη τη χερσόνησο της Κριμαίας ζούσαν 20.000 Έλληνες. Κατοικούσαν στις πόλεις της Γιάλτα, της Σεβαστούπολης, της Ευπατόριας, της Συμφερούπολης και του Κερτς, καθώς και στις περιφέρειες των πόλεων αυτών. Στον Καύκασο τα σημαντικά κέντρα των Ελλήνων βρίσκονταν στην κεντρική Γεωργία, στην Αμπχαζία και στην περιοχή του Βατούμι.

           Η εφημερίδα Κόκκινος Καπνάς παρουσίαζε συστηματικά τις ελληνικές κοινότητες και τις μεταβολές που σημειώθηκαν στις συνθήκες ζωής, ως αποτέλεσμα της σοβιετοποίησης. Έτσι λοιπόν η ζωή άλλαξε και στις ελληνικές κοινότητες της Γεωργίας. Οι μισοχαλασμένες καλύβες αντικαταστάθηκαν από δίπατα κτίρια. Στην Τσιατούρα, που είχε ορυχεία μαγγανίου, η κατάσταση άλλαξε τελείως μετά την επανάσταση. Ενώ στην τσαρική περίοδο χρησιμοποιούνταν βοϊδάμαξες και καροτσάκια για τη μεταφορά μεταλλεύματος, τώρα χρησιμοποιούνταν εναέρια βαγονάκια. Οι Έλληνες της Τσιατούρας ήταν χτίστες, μηχανικοί, αρτοποιοί, υπάλληλοι και αρκετοί βιοτέχνες. Στην πόλη υπήρχε Ελληνική Εργατική Λέσχη, όπου σύχναζαν οι Έλληνες κάτοικοι. Στη λέσχη δίνονταν θεατρικές παραστάσεις και γίνονταν πολιτικά μαθήματα. Στην Κουταΐδα ιδρύθηκε Ρωμαίικη Σέκσια, με στόχο να βοηθήσει τις χήρες και τα ορφανά και να διοργανώσει παράλληλα τη μορφωτική δουλειά μεταξύ των Ελλήνων της πόλης. Η εφημερίδα παρουσίαζε με θερμά λόγια το χωριό Βίτιζοφ, το οποίο βρισκόταν βόρεια της Ανάπας, γιατί εκεί η αντιθρησκευτική πάλη βρήκε ευνοϊκό έδαφος στον πληθυσμό. Η εφημερίδα περιέγραφε με μεγαλύτερη ακρίβεια τις ελληνικές εγκαταστάσεις στην Αμπχαζία. Σε 90 χωριά και πόλεις της περιοχής υπήρχαν Έλληνες, ενώ λίγο νοτιότερα, στην Ατζαρία, οι Έλληνες συναντιόνταν σε 11 χωριά και πόλεις. Ο Κόκκινος Καπνάς θεωρούσε ότι οι κοινότητες του Καυκάσου παρέμεναν προσκολλημένες στις παλιές συνήθειες σε μεγαλύτερο βαθμό από τις κοινότητες των υπόλοιπων εθνοτήτων. Τα ελληνικά χωριά της Αμπχαζίας γιόρταζαν με μεγαλοπρέπεια τις μεγάλες σοβιετικές επετείους, όπως την Ημέρα της Επανάστασης, την Πρωτομαγιά κ.λπ και τις διάφορες  σοβιετικές γιορτές, όπως η Ημέρα της Γυναίκας, η Ημέρα του Σοβιετικού Στρατού κ.λπ. (Μια από τις πρώτες ελληνικές κομμουνιστικές εφημερίδες της Ρωσίας. Εκδιδόταν την περίοδο 1920-1922 στο Νοβοροσίσκ)

Η νέα ελίτ

           Η ελληνική κοινωνία της Σοβιετικής Ένωσης, μετά την αναχώρηση την περίοδο 1919-1922 για την Ελλάδα ενός σημαντικού μέρους του πληθυσμού της, βρέθηκε απογυμνωμένη από την παραδοσιακή πνευματική ηγεσία της. Η νέα ελίτ των διανοουμένων, που δημιουργήθηκε στις μετεπαναστατικές συνθήκες, προσπάθησε να συνδυάσει την αναγκαιότητα για "μόρφωση του λαού" με την ιδεολογία που κυριαρχούσε τότε. Η διανόηση αυτή, που ως αφετηρία της είχε τους: Σκληρό, Πασαλίδη, Φωτιάδη κ.ά., προσπάθησε να διατυπώσει μια μπολσεβικική ερμηνεία των ελληνικών πολιτιστικών και πολιτικών πραγμάτων.  

Τα μεγάλα προβλήματα που είχε να αντιμετωπίσει οφείλονταν στη μικρή γνώση της ρωσικής γλώσσας, την εθνιστική ιδεολογία και τη μεγάλη επίδραση της θρησκείας στον ελληνικό πληθυσμό. Η περίοδος αυτή χαρακτηρίστηκε από την προσπάθεια των Ελλήνων διανοουμένων για τη συγκρότηση μιας ελληνικής σοβιετικής εκπαίδευσης και ενός, ανεξάρτητου από την Ελλάδα, ελληνικού σοβιετικού πολιτισμού.

Τα προβλήματα συζητιούνταν σε συνέδρια Ελλήνων διανοουμένων. Αρχικά το επίκεντρο της όλης προσπάθειας βρισκόταν στη νότια Ρωσία, στην κοιλάδα του Κουμπάν, περιοχή της πόλης Κρασνοντάρ. Η όλη προσπάθεια αναπτύχθηκε στα πλαίσια της εθνικής πολιτικής του νέου συστήματος και της οργάνωσης των Ελλήνων σε ιδιαίτερα τμήματα μέσα στο  Κόμμα.

----------------------------------------------------------------------------------

πώς διαβάζουμε κείμενα σε 20γράμματο αλφάβητο:

Το 20γράμματο αλφάβητο καθιερώθηκε για τους σοβιετικούς Έλληνες (περίπου 400.000 άτομα) σε συνδιάσκεψη Ελλήνων εκπαιδευτικών στην ΕΣΣΔ το 1926.

Η αντικατάσταση του 24γράμματου με το 20γράμματο ήταν ένα από τα μέτρα της γλωσσικής μεταρρύθμισης.

Καταργήθηκαν:

-τα γράμματα της αλφαβήτου που δεν προφέρονται: 'η', 'ω'

-οι δίφθογγοι,

-το 'σ' στη μικρογράμματη γραφή και στη θέση του εισήχθη το "ς",

-τα διπλά γράμματα 'ξ' και 'ψ'.

Το 'υ' καθιερώθηκε στη θέση του 'ου'

Επίσης εισήχθη το μονοτονικό σύστημα. Στη λήγουσα δεν έμπαινε τόνος...

------------------------------------------------------------------ 

 

Προηγούμενα

 1) http://athens.indymedia.org/front.php3?lang=el&article_id=618691

    2) http://athens.indymedia.org/front.php3?lang=el&article_id=620646

     3) http://athens.indymedia.org/front.php3?lang=el&article_id=624246

     4) http://athens.indymedia.org/front.php3?lang=el&article_id=630462

    5) http://athens.indymedia.org/front.php3?lang=el&article_id=633904

από ό.π. 21/01/2007 7:58 μμ.


  Στο χάρτη αυτό φαίνονται οι περιοχές, στα σοβιετικά παράλια του Εύξεινου Πόντου, που κατοικούσε η ελληνοσοβιετική εθνότητα κατά την περίοδο του μεσοπολέμου.

Εικόνες:

από ό.π. 21/01/2007 8:17 μμ.


  Η σειρά αυτή με τα μικρά κειμενάκια για τους σοβιετικούς έλληνες το μεσοπόλεμο, αναδημοσιεύεται (από τώρα) και στο:

 "Πόντος και Αριστερά"

από ΣταλινικόςΠουΜασουλάειΤοΠόδιΤου 23/01/2007 9:17 πμ.


Σταλινικοί εσφαγιάσθησαν υπό των Σταλινικών και τώρα οι αντιΣταλινικοί κλαίνε με μαύρο δάκρυ!

Μαχνοβλάκα, αντί να κάθεσαι να μετράς πόσοι Σταλινικοί υπήρξαν θύματα των Σταλινικών (φαίνεται ο Στάλιν θα είχε εξολοθρεύσει οοολους τους άλλους και άρχισε να τρώει τους δικούς του από κεκτημένη ταχύτητα...), πήγαινε να ανάψεις κανένα κεράκι στον ιμπεριαλισμό που κατάφερε να τη βγάλει καθαρή κι έτσι τώρα μπορείς  να μας ζαλίζεις τ' αρχίδια με τους καημένους τους Σταλινικούς που σκοτώθηκαν από τους Σταλινικούς λίγο πριν πραγματώσουν μια υπέροχη αυτόνομη Σταλινική δημοκρατία......

από μαλακοσταλινικός 23/01/2007 4:57 μμ.


  Δεν γουστάρεις να βλέπεις αυτή την πλευρά ε! βρωμοσταλίνα....

από από ζητήματα Ιστορίας. 24/01/2007 11:19 πμ.


  Φαίνεται παρανοϊκό ότι η ιστορική γνώση βιώνεται ως απειλή από κάποιους. 

Μήπως τελικά κάποιοι μας θέλουν λοβοτομημενους σ' όλα τα επίπεδα;

Μπορεί. Είναι, όπως φαίνεται, μια διαδικασία ισοπέδωσης και εξαφάνισης των ταυτοτήτων των λαών, που προωθείται από τον "αναπτυγμένο" καπιταλισμό και τα ιμπεριαλιστικά κέντρα....

 

 

Προσθέστε περισσότερες πληροφορίες

Creative Commons License

Όλα τα περιεχόμενα αυτού του δικτυακού τόπου είναι ελεύθερα προς αντιγραφή, διανομή, προβολή και μεταποίηση, αρκεί να συνεχίσουν να διατίθενται, αυτά και τα παράγωγα έργα που πιθανώς προκύψουν, εξίσου ελεύθερα, υπό τους όρους της άδειας χρήσης Creative Commons Attribution-ShareAlike 4.0 International License