ΟΤΑΝ ΟΙ ΕΛΛΗΝΕΣ ΚΟΜΜΟΥΝΙΣΤΕΣ ΠΗΡΑΝ ΤΗΝ ΕΞΟΥΣΙΑ-8 (H ελληνική παιδεία)

από mahno-pontiac 17/02/2007 4:52 μμ.

Θεματικές:  Ιστορία - Θεωρία, 

Βαθμιαία η παραδοσιακή ελληνική εκπαίδευση των Ελλήνων της Ρωσίας, παραχώρησε τη θέση της σε μια σοβιετική εκπαίδευση με εθνική μορφή. Φορείς του μετασχηματισμού ήταν η νέα ελληνική μπολσεβικική διανόηση που αναπτύχθηκε μετά την επικράτηση της επανάστασης και τα Ελληνικά Τμήματα των διαφόρων Κομμουνιστικών Κομμάτων των σοβιετικών δημοκρατιών.

  Η προσαρμογή της ελληνικής παιδείας στο σοβιετικό περιβάλλον

 «Ένα από τα πιο άγνωστα θέματα του ελληνικού κομμουνιστικού κινήματος υπήρξε η δράση των ελληνικών κομμουνιστικών οργανώσεων στη Σοβιετική Ένωση μέχρι το '37....  Τη σοβιετική κυριαρχία επί των πολυάνθρωπων ελληνικών κοινοτήτων εξασφάλιζαν οι κομματικές οργανώσεις, οι οποίες μ' αυτόν τον τρόπο ασκούσαν την εξουσία και υλοποιούσαν και τις πιο τολμηρές πολιτιστικές μεταρρυθμίσεις (όπως η καθιέρωση της δημοτικής και του 20γράμματου αλφάβητου)... Τα θέματα αυτά παρέμειναν άγνωστη σελίδα της νεοελληνικής Ιστορίας, γιατί οι πρωταγωνιστές -παρότι σταλινικοί- έπεσαν θύματα της αντιμειονοτικής-ρατσιστικής πολιτικής του σταλινισμού και γιατί η ελλαδική ιστοριογραφία υπήρξε βαθύτατα εσωστρεφής. Ακόμα και σήμερα είναι ελάχιστοι οι ερευνητές αυτής της σκοτεινής εποχής.....»

       Η ελληνική παιδεία στο ρωσικό χώρο πριν από την Οκτωβριανή Επανάσταση βασιζόταν σ' ένα δίκτυο κοινοτικών σχολείων με δασκάλους εκπαιδευμένους είτε στην Τραπεζούντα είτε στην Κωνσταντινούπολη είτε στην Αθήνα. Παρόλες τις αντιξοότητες που δημιουργήθηκαν από τη μεγάλη διασπορά του ελληνικού πληθυσμού και την πανσλαβιστική στάση των ρωσικών αρχών, η ελληνική εκπαίδευση στη Ρωσία είχε να επιδείξει μεγάλες επιτυχίες. Τα ελληνικά σχολεία αποτελούσαν αναγκαιότητα, γιατί μεγάλο μέρος των Ελλήνων της Ρωσίας αγνοούσε τη ρωσική γλώσσα. Επίσημη γλώσσα της ελληνικής εκπαίδευσης ήταν η καθαρεύουσα. Η παράδοση αυτή, που εκπορευόταν από τα εκπαιδευτικά κέντρα του ελληνισμού, είχε αποτελέσει επιλογή των ίδιων και είχε θεσμοθετηθεί με απόφαση που πάρθηκε το 1917, στο "Πρώτο των εν Ρωσσία Ελλήνων Συνεδρίου εν Ταϊγανίω". Σύμφωνα με την απόφαση αυτή η διδασκαλία στα ελληνικά σχολεία θα γινόταν "εις την γενικώς παραδεδεγμένην καθαρεύουσαν εθνικήν γλώσσαν."

 (Ο "Σπάρτακος" έπαιξε σημαντικό ρόλο για τη σοβιετοποίηση της ελληνικής εκπαίδευσης στη Νότια Ρωσία) 

       Οι περισσότεροι Έλληνες διανοούμενοι και εκπαιδευτικοί, κατά τη διάρκεια της επανάστασης, εμπνέονταν από τη Μεγάλη Ιδέα και ήταν στρατευμένοι στον αγώνα για την εθνική ολοκλήρωση, όπως και μεγάλο μέρος των Ελλήνων της Ρωσίας. Η τοποθέτησή τους αυτή έφερε την πλειοψηφία τους σε ιδεολογική σύγκρουση με τους μπολσεβίκους. Οι νέοι κυρίαρχοι κατηγορούσαν ότι γίνεται "... κάθε είδους προβοκάτζια, ενίοτε δε ανοιχτής αντεπαναστατικής προπαγάνδας εκ μέρους των Ελλήνων διανοουμένων." Θεωρούσαν ότι αυτό συνέβαινε γιατί είχε εξασφαλιστεί η ατιμωρησία, λόγω της χρήσης της ελληνικής γλώσσας, η οποία δεν ήταν δυνατόν να ελεγχθεί από τις τοπικές κομμουνιστικές οργανώσεις.

       Από τις πρώτες μέρες της κατάληψης της εξουσίας από τους μπολσεβίκους δημιουργήθηκε το Λαϊκό Επιτροπάτο για την Εκπαίδευση (δηλαδή το υπουργείο Παιδείας). Τα πρώτα διατάγματα της νέας σοβιετικής εξουσίας συντάχθηκαν με πρωτοβουλία του Β. Ι. Λένιν. Στις 5 Ιουνίου 1918 το Συμβούλιο των Λαϊκών Επιτρόπων ενέκρινε διάταγμα για τη μεταφορά των εκπαιδευτικών και μορφωτικών ιδρυμάτων όλων των τμημάτων κάτω από τη δικαιοδοσία του Λαϊκού Επιτρόπου για την Εκπαίδευση, βάζοντας μ' αυτό τον τρόπο τις βάσεις για τη δημιουργία του κρατικού συστήματος σοβιετικής εκπαίδευσης.

 (Αύγουστος '18. Λένιν και Κρούπσακγια αποχωρούν από το 10 Πανρωσικό Συνέδριο για την Παιδεία, που έβαλε τις βάσεις γιατη σοβιετική εκπαίδευση)

       Το 1-ο Ελληνικό Εργατοχωρικό Συνέδριο, που συνήλθε στις 10 Μαΐου του 1921 στο Κρασνοντάρ, ασχολήθηκε με την εκπαιδευτική πολιτική που θα έπρεπε να ακολουθηθεί. Αφού τόνιζε ότι οι Έλληνες εργαζόμενοι απελευθερώθηκαν από την οικονομική σκλαβιά και έχουν πλήρη ελευθερία για να αρχίσουν τη ζωή τους πάνω σε νέες αρχές, καλούσε σε κινητοποίηση όλους τους εκπαιδευτικούς, τους οποίους ονόμαζε "εργάτες εκπαιδεύσεως και μορφώσεως" ώστε: να διεξαχθεί αμείλικτος αγώνας κατά των αντεπαναστατικών στοιχείων, να δημιουργηθούν οι "ερυθροί δάσκαλοι", να καταδιωχθούν όσοι παραβαίνουν τους σοβιετικούς κανόνες και να μορφωθεί ο ελληνικός λαός. Οι εκκλήσεις προς "τους ελληνοεργατοχωρικούς και λοιπούς πολίτας της Ρωσίας... περί της κατεπειγούσης διοργανώσεως και διευθετήσεως των σχολείων" συνδυάστηκαν ιδεολογικά με τη νέα εθνική πολιτική, "... καθότι παρέχεται υπό της Σαβ. κυβερνήσεως απόλυτος ελευθερία ενεργείας και αυτοδιοικήσεως των πραγμάτων εις κάθε εθνότητα." Τονίστηκε η διαφορά με το προηγούμενο καθεστώς, εφόσον η σημερινή "αρχή δεν προσπαθεί να μας αλλάξει την εθνικότητα όπως το έκανε ο τσαρισμός" και επιπλέον το τσαρικό καθεστώς "έβαζε χίλια δυο εμπόδια" στην εκπαίδευση των μειονοτήτων. Οι κατευθυντήριες γραμμές της κυβερνητικής πολιτικής για την έκφραση του εθνικού ζητήματος στην εκπαίδευση ήταν η δημιουργία εθνικών σχολείων, όπως και η ανάπτυξη του ιδιαίτερου πολιτισμού με την έκδοση βιβλίων, εφημερίδων κ.λπ. στη μητρική γλώσσα της κάθε εθνότητας. Ο στόχος της εκπαίδευσης και του πολιτισμού έπρεπε να είναι "Σοσιαλιστικός στο περιεχόμενο και εθνικός στη μορφή, για να αναθρέφει τις μάζες με πνεύμα διεθνιστικό και να δυναμώνει τη δικτατορία του προλεταριάτου."

 (Απολυτήριο του Κ. Μακρίδη από το 1ο Ελληνικό επτατάξιο σχολείο του Σοχούμι το 1927. Πριν την υλοποίηση της εκπαιδευτικής μεταρρύθμισης)  

       Τα υπάρχοντα κοινοτικά ελληνικά σχολεία ένιωσαν άμεσα την αλλαγή με την κρατικοποίησή τους. Αποκαθηλώθηκαν οι μορφές των ηρώων του '21 και οι άλλες μορφές από την ιστορία της Ελλάδας. Στους τοίχους αναγράφτηκαν συνθήματα που εξυμνούσαν το νέο καθεστώς. Οι θρησκευτικές εικόνες αντικαταστάθηκαν από συνθήματα του τύπου: "Η θρησκεία είναι το αφιόνι του λαού." Οι εφημερίδες πρόβαλαν κάποιες χαρακτηριστικές περιπτώσεις σχολείων, όπως το Ελληνικό Σχολείο του Σοχούμι το οποίο αναπτύχθηκε πολύ μετά την Οκτωβριανή Επανάσταση. Είχε ιδρυθεί το 1905 και αναγνωρίστηκε το 1907. Συνέκριναν την αφομοιωτική πολιτική της προσοβιετικής περιόδου με τη σοβιετική. Έτσι λοιπόν τόνιζαν ότι τα περισσότερα μαθήματα στην πρώτη περίοδο, σε αντίθεση με τη δεύτερη, ήταν στη ρωσική γλώσσα, γιατί ο τσαρισμός προωθούσε τον εκρωσισμό και η ελληνική αστική τάξη δεν νοιαζόταν γι' αυτό.

       Στη σοβιετική περίοδο, όταν το σχολείο έγινε κρατικό, από τετρατάξιο μετατράπηκε σε δεκατάξιο και οι μαθητές του αυξάνονταν συνεχώς. Στο τέλος του 1922 λειτουργούσαν ελληνικά σχολεία στο Ροστόβ, στο Κρασνοντάρ, στο Νοβοροσίσκ, στο Γκρόζνι, στη Σεβαστούπολη κ.ά. Σε πολλά όμως μέρη που κατοικούσαν Έλληνες τα σχολεία παρέμειναν κλειστά.

 (1η Ομάδα του Ελληνικού Τμήματος της Παιδαγωγικής Ακαδημίας του Κρασνοντάρ)

       Η γραμμή του κόμματος ήταν "... και στο μικρότερο ακόμα χωριό πρέπει να διοργανωθούν εφοροεπιτροπαί και να αναλάβουν την διοργάνωση του οικονομικού μέρους των σχολείων." Η προσπάθεια για τη δημιουργία σχολείων υπαγορεύτηκε από την πίστη ότι η μόρφωση των ελληνοπαίδων και γενικά το ανέβασμα του μορφωτικού επιπέδου θα οδηγούσαν αναπόφευκτα στην υιοθέτηση της νέας ιδεολογίας και στην απόρριψη των παλιών δοξασιών. Κυριαρχούσε η πίστη ότι, μέσω της εκπαίδευσης, θα προσχωρούσε ο ελληνικός πληθυσμός στις σοσιαλιστικές απόψεις και επιπλέον θα δημιουργούταν νέα διανόηση, αφοσιωμένη στις επιταγές και τους στόχους του νέου καθεστώτος. Το σχολείο παρομοιαζόταν με "σιδηρουργείο", το οποίο έπρεπε να προετοιμάζει γερά στελέχη, ικανά να δημιουργήσουν τη κομμουνιστική κοινωνία. Γι' αυτό και υποστήριζε ότι το νέο σοβιετικό σχολείο είναι πολύ ανώτερο από το αστικό. Το κύριο βάρος αυτού του εγχειρήματος έπεφτε στους ώμους των δασκάλων, οι οποίοι έπρεπε να δώσουν κομμουνιστική ανατροφή στη νέα γενιά, χρησιμοποιώντας την επιστήμη και τις ιδέες των Μαρξ, Λένιν και Στάλιν. Έπρεπε, επιπλέον, να βοηθήσουν τη μορφωτική ανάπτυξη της ελληνικής κοινότητας.

       Οι πρώτοι δάσκαλοι ήταν αυτοί της προηγούμενης περιόδου. Ο μικρός όμως αριθμός τους δεν επαρκούσε για τις ταχύτατα αυξανόμενες ανάγκες. Επιπλέον οι νέες αρχές έβλεπαν με δυσπιστία τους παλαιούς δασκάλους, θεωρώντας ότι είναι επηρεασμένοι από την εθνικιστική ιδεολογία. Ειδικά την πρώτη περίοδο, μετά την κατάληψη της νότιας Ρωσίας από τους μπολσεβίκους, η επίθεση κατά των Ελλήνων εκπαιδευτικών ήταν εξαιρετικά έντονη. Εξαιρούσαν φυσικά όσους είχαν λάβει μέρος στις επαναστατικές διεργασίες και εμφορούνταν από σοσιαλιστικές ιδέες. Χαρακτηριστικό ήταν ένα άρθρο του διευθυντή του Σπάρτακου με τίτλο "Ζαντάρμες" (δηλαδή χωροφύλακες) και υπότιτλο "Δεν έγινα δάσκαλος και γλύτωσα από τη μεγαλύτερη μαύρη κηλίδα στη ζωή μου". Ο Σακαρέλλος κατηγορούσε την πλειοψηφία των διανοουμένων ότι διακατέχονταν από αισχρές προλήψεις, ότι ήταν χωροφύλακες των συμφερόντων των εκμεταλλευτών, ότι προωθούσαν συνειδητά την ιδεολογία της καταπίεσης και ότι συναναστρέφονταν τη "μαύρη στρατιά των παπάδων." Στο τέλος του άρθρου απευθύνθηκε στους διανοούμενους και προ παντός στους δασκάλους με τα εξής συνθήματα: "Κάτω οι ζαντάρμες του καπιταλισμού" και "Κάτω το φαρμακερό φίδι, ο συνεργάτης της παπαδοκρατίας." Οι συντηρητικοί δάσκαλοι χαρακτηρίστηκαν "παράσιτα" και "τσιράκια του κεφάλαιου". Μια ιδέα της "αντεπαναστατικής συμπεριφοράς" τους ήταν η αρνητική στάση τους απέναντι στις κομμουνιστικές απόψεις και στην καλλιέργεια του φόβου γι' αυτή στους χωρικούς. Επίσης οι δάσκαλοι καλλιεργούσαν την αποστροφή προς το σοβιετικό σχολείο, εξαιτίας της απόρριψης απ' αυτό των θρησκευτικών. Καλούνταν οι εργάτες και οι κομμουνιστικές οργανώσεις να καταδιώξουν την αντεπαναστατική προπαγάνδα των συντηρητικών εκπαιδευτικών. Το αντίδοτο στην κατάσταση αυτή, σύμφωνα με το Σπάρτακο, ήταν να ανοίξουν σχολεία, λέσχες και θέατρα, ώστε με τη μόρφωση να απορριφθούν οι επικίνδυνες απόψεις.

 (Το εξώφυλλο του προγράμμα- τος σπουδών του δημοτικού σχολείου, από τον εκδοτικό οίκο "Κομμουνιστής")

       Αυτή η κατάσταση και η έλλειψη έμπιστων εκπαιδευτικών οδήγησε στην υιοθέτηση της πολιτικής των ολιγόμηνων διδακτικών σεμιναρίων για τους απόφοιτους ακόμα και των 4-τάξιων σχολείων, ώστε να επιστρέψουν στα σχολεία ως δάσκαλοι κατώτερης μόρφωσης και βαθμίδας. Υπήρχε περίπτωση που έγιναν δεκτοί στα σεμινάρια αυτά και απόφοιτοι της 3ης τάξης. Οι υποψήφιοι δάσκαλοι ελέγχονταν εξονυχιστικά για τη σοβιετική τους ιδεολογία. Εάν διαπιστωνόταν οτιδήποτε το ύποπτο που αφορούσε στο παρελθόν τους ή στον οικογενειακό τους κύκλο αποβάλλονταν οριστικά. Το 1933 διώχθηκαν από τα σεμινάρια, για πολιτικούς λόγους, τρία άτομα. Στη θέση τους ήρθαν πέντε, τα οποία χρίστηκαν δάσκαλοι με επιμόρφωση μόλις δεκαοκτώ ημερών. Ο έλεγχος της κοινω­νικής συμπεριφοράς των δασκάλων διαρκούσε καθόλη τη διάρκεια της θητείας τους. Εάν διαπιστωνόταν "αντισοβιετική στάση", απολύονταν από τη θέση τους. Τέτοιο παράδειγμα ήταν η Α. Τσελικίδου, δασκάλα στο ελληνικό σχολείο του Σουλίου, η οποία κατηγορήθηκε ότι βάφτιζε παιδιά χωρικών και καλλιεργούσε θρησκευτικές απόψεις στους μαθητές της, με αποτέλεσμα την άμεση απόλυσή της.

      Εκτός από τα μαθήματα, στο σχολείο άρχισαν να οργανώνονται ελληνικά παιδαγωγικά μαθήματα από τις κομμουνιστικές οργανώσεις, με τη βοήθεια διαφόρων πολιτιστικών φορέων. Για παράδειγμα, η Ελληνική Εργατική Λέσχη Νοβοροσίσκ βοηθούσε οικονομικά τα μαθήματα, οργανώνοντας παραστάσεις προς όφελος των σπουδαστών. Για την εξάλειψη του αναλφαβητισμού ιδρύθηκαν ειδικά σχολεία για αγράμματους και άλλα για ολιγογράμματους. Για την εκπαίδευση των γυναικών ιδρύθηκαν επίσης σχολεία κοπτικής-ραπτικής.

       Στα ελληνικά σχολεία άρχισε να διδάσκεται η δημοτική καθώς και η κομμουνιστική κοσμοθεωρία. Δημιουργήθηκε έτσι μια ιδιότυπη σύγκρουση των εθνικιστικών αισθημάτων του ελληνικού πληθυσμού με τις κυρίαρχες απόψεις. Το άμεσο αποτέλεσμα ήταν η εμφάνιση πλήθους ανεπίσημων σχολείων, τα οποία ο καθεστωτικός Τύπος αποκαλούσε "κρυφά σχολεία" που "σαν μανιτάρια ύστερα από βροχή φάνηκαν στα τελευταία χρόνια σχεδόν σε κάθε γωνιά της πόλεώς μας." Ερμηνεύοντας ταξικά το φαινόμενο, υποστήριζε ότι τα σχολεία αυτά λειτουργούσαν για τα παιδιά των αστών. Υποστήριζε επίσης ότι η απομάκρυνση των παιδιών αυτών από τα κρατικά σχολεία γινόταν "για να μη μολυνθούν από το μικρόβιον του κομμουνισμού" και για να μην συγχρωτίζονται με τα προσφυγόπουλα.

       Η τάση αυτή ήταν τόσο έντονη που σατιρίζεται από τον Δ. Εριστέα με τους παρακάτω στίχους:

            ... Εις την σχολήν που μαλλιαρόν

            ιδίωμα λαλείται

            τους τρυφερούς υμών βλαστούς

            μην στέλλεται πολίται.

            Στα πλημμυρούντα την ψυχήν,

            τον νουν και την κοιλίαν,

            αισθήματά σας, έλληνες,

            σας εξορκίζω ο τάλας

            υποχρεώσεις έχοντες

            στο έθνος μας μεγάλας

            φεύγετε τους επιβλαβείς

            δασκάλους και δασκάλας,

            την γλώσσαν των προγόνων μας

            φυλάττοντες την θείαν.

       Το φαινόμενο της εμφάνισης "κρυφών σχολείων" καταγγέλθηκε με σφοδρότητα από τους κομματικούς, ενώ χρησιμοποιήθηκαν βαριές εκφράσεις κατά των διδασκόντων σ' αυτά. Τελικά κλήθηκαν οι αρμόδιοι φορείς να επέμβουν κατασταλτικά. H τάση του ελληνικού πληθυσμού να απομακρύνει τα παιδιά του από τα κρατικά σχολεία, από το φόβο ότι αυτά θα "γίν'ταν κομμουνίστ", θα παραμείνει έντονη τα πρώτα χρόνια μετά τη σοβιετοποίηση. Η έλλειψη εμπιστοσύνης των Ελλήνων στη νέα τάξη πραγμάτων αποτυπώνεται εντονότατα στα κείμενα της περιόδου αυτής. Οι υπεύθυνοι έσπευδαν να διαβεβαιώσουν τον ελληνικό πληθυσμό ότι στόχος των σχολείων δεν ήταν η προετοιμασία κομμουνιστών, αλλά η καλλιέργεια των ελληνόπουλων με τέτοιο τρόπο, ώστε να διαμορφωθούν ως άνθρωποι "κοινωνικοί, μορφωμένοι εγκυκλοπαιδικά, επιστήμονες, ειδικοποιημένοι" που θα μπορούν "να ωφελήσουν την κοινωνία ως μέλη και τον εαυτό τους ως άτομα." Απ' ό,τι φαίνεται ο φόβος του πληθυσμού ήταν τέτοιος, ώστε οι υπεύθυνοι αναγκάζονταν να διαβεβαιώσουν ότι δε διδάσκεται ούτε ο Μαρξ ούτε η κομμουνιστική κοσμοθεωρία.

       Ένα χρόνο μετά τις καταγγελίες κατά των "κρυφών σχολείων" και των "αντεπαναστατών δασκάλων" στο Νοβοροσίσκ, διοργανώθηκε κρατικό σχολείο με την υποστήριξη των Ελλήνων της πόλης. Εκλέχτηκε "εφορο­επιτροπή", το προεδρείο της οποίας κατάρτισε τον κατάλογο των διδασκάλων και αναζήτησε πόρους. Οργανώθηκαν έρανοι "υπέρ της σχολής" και προσφέρθηκαν αρκετά μεγάλα ποσά από όλους τους Έλληνες, "πλην ελαχίστων εξαιρέσεων μιζέριας." Το ποσό που συγκεντρώθηκε εξασφάλισε για δύο μήνες την απρόσκοπτη λειτουργία του σχολείου. Για την οικονομική υποστήριξη προγραμματίστηκαν επίσης ελληνικές παραστάσεις.

 (Ο Λένιν στο βήμα του συνεδρίου για την παιδεία)

       Ένα μεγάλο ζήτημα που εμφανίστηκε την περίοδο αυτή ήταν η έλλειψη ελληνικών βιβλίων. Για την καθυστέρηση ελέγχθηκε, όσον αφορά στη νότια Ρωσία, το τμήμα του υπουργείου Παιδείας του Κρασνοντάρ, το οποίο θα έπρεπε να είχε ασχοληθεί με το θέμα αυτό ένα χρόνο πριν. Η λύση που επιλέχτηκε, για την αντιμετώπιση της έλλειψης αυτής, ήταν να αποταθούν με αιτήσεις τους όλα τα σχολεία στο σχολείο του Νοβοροσίσκ, αναφέροντας τον αριθμό και το είδος των βιβλίων που είχαν ανάγκη και κατόπιν να παραγγελθούν στην Κωνσταντινούπολη ή στην Αθήνα.

-------------------------------------------------

πώς διαβάζουμε κείμενα σε 20γράμματο αλφάβητο:

Το 20γράμματο αλφάβητο καθιερώθηκε για τους σοβιετικούς Έλληνες (περίπου 400.000 άτομα) σε συνδιάσκεψη Ελλήνων εκπαιδευτικών στην ΕΣΣΔ το 1926.

Η αντικατάσταση του 24γράμματου με το 20γράμματο ήταν ένα από τα μέτρα της γλωσσικής μεταρρύθμισης.

Καταργήθηκαν:

-τα γράμματα της αλφαβήτου που δεν προφέρονται: ‘η’, ‘ω’

-οι δίφθογγοι,

-το ‘σ’ στη μικρογράμματη γραφή και στη θέση του εισήχθη το “ς”,

-τα διπλά γράμματα ‘ξ’ και ‘ψ’.

Το ‘υ’ καθιερώθηκε στη θέση του ‘ου’

Επίσης εισήχθη το μονοτονικό σύστημα. Στη λήγουσα δεν έμπαινε τόνος…

Προηγούμενα:

1) http://athens.indymedia.org/front.php3?lang=el&article_id=618691

2) http://athens.indymedia.org/front.php3?lang=el&article_id=620646

3) http://athens.indymedia.org/front.php3?lang=el&article_id=624246

4) http://athens.indymedia.org/front.php3?lang=el&article_id=630462

5) http://athens.indymedia.org/front.php3?lang=el&article_id=633904

6) http://athens.indymedia.org/front.php3?lang=el&article_id=639623

7) http://athens.indymedia.org/front.php3?lang=el&article_id=644196

άρχισαν να δημοσιεύεονται και στο "Πόντος και Αριστερά"

http://pontosandaristera.wordpress.com/

από 21/07/2008 4:40 μμ.


Τα παραπάνω στοιχεία της ενότητας "Όταν οι Έλληνες κομμουνιστές πήραν την εξουσία"  έχουν βασιστεί στο βιβλίο του Βλάση Αγτζίδη: Παρευξείνιος Διασπορά. Οι ελληνικές εγκαταστάσεις στις ανατολικές περιοχές του Εύξεινου Πόντου, εκδ. Κυριακίδη, Θεσσαλονίκη, 1995.

 

 

Προσθέστε περισσότερες πληροφορίες

Τίτλος:

Δημιουργός:

Creative Commons License

Όλα τα περιεχόμενα αυτού του δικτυακού τόπου είναι ελεύθερα προς αντιγραφή, διανομή, προβολή και μεταποίηση, αρκεί να συνεχίσουν να διατίθενται, αυτά και τα παράγωγα έργα που πιθανώς προκύψουν, εξίσου ελεύθερα, υπό τους όρους της άδειας χρήσης Creative Commons Attribution-ShareAlike 4.0 International License