ΠΑΡΑΓΟΥΑΗ: Η σόγια, το νερό και οι Αμερικάνοι «εκπαιδευτές»

αναδημοσιευση απο την Προλεταριακή Σημαία

ΠΑΡΑΓΟΥΑΗ: Η σόγια, το νερό και οι Αμερικάνοι «εκπαιδευτές» Οι μυστηριώδεις πυρήνες της ΧεζμπολλάχΗ μουσουλμανική μειονότητα της Σιουδάδ ντελ Εστε, της πρωτεύουσας του παραγουανού τμήματος του λεγόμενου Τριπλού Συνόρου Αργεντινής-Βραζιλίας-Παραγουάης, αριθμεί περίπου 30.000 ανθρώπους με καταγωγή από το Λίβανο και την Συρία, πρόσφυγες των πολέμων με το Ισραήλ, αλλά και επιχειρηματίες που μύρισαν το φυσικό αέριο της γειτονικής Βολιβίας, όπως και το πετρέλαιο της Βενεζουέλας, και αποφάσισαν να εγκατασταθούν στην καρδιά της Νοτίου Αμερικής. Με τον καιρό ανέπτυξαν εμπορικές δραστηριότητες εκμεταλλευόμενοι την τουριστική ανάπτυξη της περιοχής με τους μαγευτικούς καταρράκτες του Ιγκουασού, όμως η Ουάσιγκτων επιμένει ότι κάτι άλλο κρύβεται πίσω από όλα αυτά. Και συγκεκριμένα η χρηματοδότηση των Χεζμπολλάχ και Χαμάς από τη μειονότητα, μέσω του εμπορίου ναρκωτικών. Τον Ιούλη του 2003 κοινοποιήθηκε μία έκθεση του Κογκρέσου, ειδικά για την παραπάνω υπόθεση, που έμοιαζε σαν σύνοψη του μπαράζ των σχετικών δημοσιευμάτων που εμφανίστηκαν στα μεγάλα αμερικάνικα ΜΜΕ όλο το διάστημα μετά την 11η Σεπτέμβρη. Ενα στοιχείο που ξαναβγήκε στην επιφάνεια για να ενισχύσει τα δημοσιεύματα αυτά ήταν οι πολύνεκρες επιθέσεις στην ισραηλινή πρεσβεία του Μπουένος Αιρες το 1992 και σε έναν αργεντινοεβραϊκό σύλλογο, δύο χρόνια μετά. Το ανεξιχνίαστο μακελειό αρχικά αποδόθηκε σε προβοκάτσια, σε ακροδεξιούς, όμως όσο ζωήρευε η αντιαραβική προπαγάνδα άρχισε να ακούγεται η Χεζμπολλάχ και αναπόφευκτα η περιοχή του Τριεθνούς. Σήμερα οι δύο επιθέσεις αξιολογούνται από τις ΗΠΑ σαν προάγγελοι τρομοκρατικών επιθέσεων στην αμερικανική ήπειρο.
Συνεπώς, μόνο για έλλειψη προγραμματισμού δεν μπορεί να κατηγορηθεί η αμερικανική κυβέρνηση. Το τροπάρι ελάχιστα άλλαξε σε σχέση με το προηγούμενο διάστημα, που ο τύπος στις ΗΠΑ μιλούσε για ζούγκλα παρανόμων γύρω από το τριεθνές, όπου ευδοκιμεί το λαθρεμπόριο και η παράνομη μετανάστευση με τελικό προορισμό τις ΗΠΑ. Ολες οι ενέργειές της –και σε βάθος χρόνου- συνηγορούν στην εδραίωση της αμερικανικής παρουσίας στο Τριεθνές, μιας περιοχής με τεράστια γεωστρατηγική σημασία, που δεν εξαντλεί την σπουδαιότητά της στους φυσικούς πόρους, όπως τονίζουν ιδιαίτερα κάποιοι φιλελεύθεροι κύκλοι.

Η Παραγουάη, σταυροδρόμι της Λατινικής ΑμερικήςΗ πολιτική, στρατιωτική και οικονομική αξία της Παραγουάης ελάχιστα έχει μεταβληθεί για το βορειοαμερικανικό ιμπεριαλιστικό κεφάλαιο. Πρώτης τάξης ζήτημα ήταν πάντα ο έλεγχος της χώρας, από τους Εγγλέζους αρχικά και από τους Αμερικάνους στην συνέχεια, μέχρι σήμερα, που δεν δίστασαν να την ισοπεδώσουν, όταν επιχείρησε να σταθεί στα πόδια της το 19ο αιώνα και κατόπιν να διαιωνίσουν την υπανάπτυξή της με τις κυβερνήσεις ανδρείκελων ή τις δικτατορίες, όπως αυτή του Αλφρέδο Στρέσνερ που κράτησε 35 χρόνια, μέχρι το 1989. Το γεγονός ότι η Παραγουάη συνορεύει με την Αργεντινή και τη Βραζιλία, δηλαδή τις 2 μεγαλύτερες χώρες της Νότιας Αμερικής, αλλά και με τη Βολιβία, πλούσια σε φυσικό αέριο, καθιστά οφθαλμοφανές το ενδιαφέρον των ΗΠΑ, ειδικά σήμερα που όλο και περισσότερες κυβερνήσεις προσπαθούν να αποκλίνουν ή λένε ότι αποκλίνουν από τα αμερικάνικα συμφέροντα.
Ετσι, στη δεκαετία του ’80 οι ΗΠΑ κατασκεύασαν τη μεγάλη αεροπορική βάση του Μαρισκάλ Εστιγκαρριμπία της Παραγουάης στην επαρχία Τσάκο, με δυνατότητα να χρησιμοποιηθεί για από αέρος επέμβαση και στις κοντινές χώρες της Χιλής, του Περού και της Ουρουγουάης. Ο αεροδιάδρομός της είναι μεγαλύτερος και από αυτόν του Διεθνούς Αεροδρομίου της πρωτεύουσας Ασουνσιόν. Το πώς ακριβώς χρησιμοποιείται η βάση και πόσοι στρατιωτικοί εδράζονται εκεί είναι εφτασφράγιστα μυστικά, άλλωστε ο αεροδιάδρομος βρίσκεται μακριά από αδιάκριτα βλέμματα. Η κυβέρνηση της Παραγουάης θέλησε να θολώσει κι άλλο τα νερά τοποθετώντας εξ’ αρχής μια μικρή αεροπορική μονάδα, ώστε να ισχυρίζεται ότι αυτή είναι ο αποκλειστικός χρήστης του αεροδιαδρόμου, που βεβαίως έχει προδιαγραφές για χρήση από μεγάλα μεταγωγικά και βαρέα βομβαρδιστικά.
Η ίδρυση της αεροπορικής βάσης εναρμονίζεται με τη στρατηγική που έχουν υιοθετήσει οι ΗΠΑ για τη Νότια Αμερική. Δηλαδή τον περιορισμό της μόνιμης στρατιωτικής παρουσίας, ώστε να μειωθούν τα έξοδα συντήρησης, την κατασκευή διάσπαρτων αεροπορικών βάσεων ή ναυστάθμων που να είναι ικανές να στεγάσουν ταχυκίνητες δυνάμεις, με διασπορά τέτοια που εγγυώνται την επέμβαση οπουδήποτε, και, τέλος, τη χρηματοδότηση εκπαιδευτικών προγραμμάτων με περιοδικές αποστολές «συμβούλων» στις λατινοαμερικάνικες χώρες για κοινές ασκήσεις, με αντικείμενα την «αντιτρομοκρατία», τις «ανθρωπιστικές αποστολές» και τη «δίωξη των ναρκωτικών».
Στο πλαίσιο αυτής της στρατηγικής μεταφέρθηκε η Σχολή της Αμερικής από τον Παναμά πίσω στις ΗΠΑ (βλ. άρθρο, Η σχολή της Αμερικής στο www.kkeml.gr στην κατηγορία Διεθνές Κίνημα/Διεθνή Θέματα) και άνοιξαν ή αναβαθμίστηκαν οι αεροπορικές βάσεις της Παραγουάης και του Εκουαδόρ, όπως και οι ναύσταθμοι στα νησιά Αρούμπα και Κουρασάο, βόρεια της Βενεζουέλας. Για να αποστείλει παραπάνω στρατεύματα στις βάσεις αυτές, το Πεντάγωνο προσπαθεί -όπου είναι δυνατόν- να τηρεί τα προσχήματα, δηλαδή να εξουσιοδοτείται από το Κογκρέσο και να παίρνει άδεια από τη χώρα-παραλήπτη. Λογικό για μια ήπειρο με φιλικές κυβερνήσεις, αλλά με εχθρικό πληθυσμό.

Το βασίλειο της σόγιαςΗ Παραγουάη –μαζί με την Κολομβία- λογίζονται ως οι πλέον φιλοαμερικανικές χώρες του νότιου Ημισφαιρίου. Καμία κυβέρνησή της δε χάλασε χατίρι στις ΗΠΑ, τουλάχιστόν από τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο και μετά, όμως ο λαός της, ιδιαίτερα ο αγροτικός, αντιστέκεται σθεναρά στις πολιτικές των ιμπεριαλιστών. Παράδοξο; Καθόλου, αν σκεφτεί κανείς το καθεστώς τρομοκρατίας και τις πελατειακές σχέσεις που εγκαθίδρυσε το δεξιό κόμμα Κολοράδο, που η εξηντάχρονη (συμπεριλαμβάνεται και η χούντα του Στρέσνερ) κυριαρχία του διακόπηκε μόλις τον Απρίλη του 2008 με την εκλογή του Φερνάντο Λούγο. Από την άλλη, η υπερβολική -ακόμα και για τα δεδομένα της Λατινικής Αμερικής- συγκέντρωση της γης μπορεί να γέννησε εξαθλίωση (η πιο φτωχή χώρα της περιοχής) και μετανάστευση (ενάμιση εκατομμύριο στην Αργεντινή), υπήρξε όμως και ο αντικειμενικός όρος για να αναπτυχθεί ένα από τα μαχητικότερα αγροτικά κινήματα στην εποχή που διανύουμε.
Πάνω από τη μισή γη της Παραγουάης χρησιμοποιείται για την καλλιέργεια σόγιας. Οι μεταλλαγμένες τροφές και ζωοτροφές που παράγονται εξάγονται στα σούπερ μάρκετ ή στα μεγάλα αγροκτήματα των ΗΠΑ και της Ευρώπης, καθιστώντας, έτσι, τη σόγια το κύριο εξαγώγιμο προϊόν της Παραγουάης.
Η μονοκαλλιέργεια της σόγιας άρχισε σχετικά πρόσφατα από Βραζιλιάνους τσιφλικάδες που επεκτάθηκαν στην πλευρά της Παραγουάης, βασισμένοι στην ιδιόμορφη σχέση εξάρτησης που έχει η μία χώρα στην άλλη. Σύντομα και τα υπόλοιπα τσιφλίκια, εκμεταλλευόμενα την άνοδο της ζήτησης και των τιμών της σόγιας, αντικατέστησαν τις υπάρχουσες καλλιέργειες και επεκτάθηκαν καταβροχθίζοντας την μικρή ιδιοκτησία. Ετσι, από τα 800 χιλιάδες εκτάρια το 2000, η σόγια έφτασε να καλλιεργείται σε 2,5 εκατομμύρια εκτάρια το 2008, εκτοπίζοντας τα πάντα: για παράδειγμα, το βαμβάκι από τα 500 χιλιάδες εκτάρια που καταλάμβανε το 1990 έπεσε στα 150 χιλιάδες δεκαέξι χρόνια μετά. Η ταχύτατη διάλυση της μικροκαλλιέργειας επιτεύχθηκε είτε με την εξαγορά είτε με την τρομοκρατία είτε με την καταστροφή των αγροτών που γειτόνευαν στα λατιφούντια. Αν οι δύο πρώτες μέθοδοι θεωρούνται κλασικές, η «παράπλευρη» τρίτη θεωρείται μια καινοτομία τα τελευταία χρόνια.
Τα χημικά λιπάσματα που χρησιμοποιούνται στις απέραντες εκτάσεις της σόγιας, καθώς και τα ταξικά απόβλητα από τις μονάδες επεξεργασίας των μεταλλαγμένων τροφών δηλητηρίασαν τη γύρω γη, τα ποτάμια, τους ίδιους τους φτωχούς αγρότες που έφυγαν κακήν κακώς από τα χωράφια τους πουλώντας τα για ένα κομμάτι ψωμί. Η αξία της γης κατακρημνίστηκε και αγοράστηκε από τους ντόπιους και τους ξένους τσιφλικάδες, τους εκπροσώπους των βραζιλιάνικων, ιταλικών, γιαπωνέζικων και κυρίως βορειοαμερικανικών συμφερόντων, επιταχύνοντας παράλληλα και την καταστροφή της ζούγκλας στις επαρχίες κοντά στο Τριεθνές, καταφέρνοντας έτσι να μετατρέψουν την Παραγουάη στο Βασίλειο της σόγιας, την τέταρτη παγκοσμίως παραγωγό χώρα.
Οι αγρότες, οι εργάτες γης, οι ακτήμονες φυσικά αντιδρούν. Συγκρότησαν πολιτικές συνδικαλιστικές ενώσεις και οργανώσεις, με στόχο όχι μόνο να αποτρέψουν την ολοκλήρωση της καταστροφής, αλλά και για να διεκδικήσουν ό,τι τους ανήκει: τη γη, το νερό, την αξιοπρεπή ζωή. Ανάμεσα στις τέτοιου είδους οργανώσεις δεσπόζουν δυο με πανεθνική εμβέλεια, η Βία Καμπεσίνα (Αγροτικός Δρόμος) και η ιδιαίτερα ριζοσπαστική και μαζική Φεντερασιόν Νασιονάλ Καμπεσίνα (Εθνική Αγροτική Ομοσπονδία) με μορφές πάλης που ξεκινούν απ’τις διαδηλώσεις και τα μπλόκα στις εθνικές οδούς και κορυφώνονται με τις καταλήψεις γης. Η ανάπτυξή τους είναι σε αναλογία με την επέκταση της σόγιας και η σύγκρουση με τους μπράβους των τσιφλικάδων είναι σφοδρή. Την ίδια στιγμή, οι τσιφλικάδες εξοπλίζουν παραστρατιωτικές συμμορίες, που πλέον έχουν μεταβληθεί σε μικρούς στρατούς, και διεξάγουν επιχειρήσεις μαζί με το στρατό και την αστυνομία της Παραγουάης. Ο προηγούμενος πρόεδρος της χώρας, ο Νίκανορ Ντούαρτε, είχε αποστείλει δυνάμεις σε όλες τις επαρχίες που δραστηριοποιούνται αγροτικά κινήματα, στο Σαν Πέντρο στα βόρεια, στην Κονσεπσιόν, στον Ανω Παρανά κοντά στο Τριεθνές, στο Μποκερόν στα δυτικά, χωρίς όμως να καταφέρει αυτό που ήθελε.
Εχουν αναφερθεί από το 2000 περίπου εκατό νεκροί, δυο χιλιάδες που έχουν παραπεμπθεί σε δίκες, ενενήντα χιλιάδες βίαια εκτοπισμένες οικογένειες, όλοι από την πλευρά των αγροτών. Παρά τα χτυπήματα, το αγροτικό κίνημα, αν και ειρηνικό μέχρι σήμερα, καταφέρνει να διατηρεί τη συνοχή του και να αγωνίζεται για τους στόχους και με τις μορφές του αγώνα που εξαρχής είχε επιλέξει, αποδεικνύοντας τις βαθιές ρίζες που καλλιέργησε στον παραγουανό λαό.

Καταφτάνει το ΙππικόΤα προβλήματα για τους αγρότες αυξήθηκαν όταν κατέφθασαν οι πρώτοι Αμερικάνοι στρατιώτες τον Ιούλη του 2005. Η παρουσία τους επιβλήθηκε με τον πρόσθετο όρο να μην προσάγονται σε οποιαδήποτε δικαστήρια πλην των αμερικανικών, έναν όρο στον οποίο η Ουάσιγκτον επέμεινε ιδιαίτερα, εκβιάζοντας με όπλο τη διακοπή της χρηματοδότησης για στρατιωτικούς σκοπούς την χώρα που δεν θα πειθαρχούσε. Η Παραγουάη δέχτηκε και την λειτουργία γραφείου του FBΙ στην αμερικάνικη πρεσβεία στην Ασουνσιόν. Ολα ετοιμάστηκαν χωρίς τυμπανοκρουσίες, κανείς δεν είδε τον αμερικάνικο στρατό να καταφθάνει συντεταγμένα. Απλά αναφέρθηκαν στον τύπο οι πυρετώδεις εργασίες στη βάση του Μαρισκάλ, οι ασκήσεις με τον παραγουανό στρατό και η παρουσία του σε χωριά κοντά στο Τριεθνές.
Η πρώτη αποστολή του αμερικάνικου στρατού ήταν «ιατρικής» φύσης. Οι γιατροί του ξεχύθηκαν στα χωριά και παρείχαν την φροντίδα τους στα πλαίσια ενός σχετικού προγράμματος, σύμφωνα με τις επίσημες αναφορές. Οχι ακριβώς, γιατί οι χωρικοί κατήγγειλαν ότι όχι μόνο απ’ όπου πήγαν οι γιατροί δεν ξαναγύρισαν, οπότε τι είδους ιατρική φροντίδα είναι αυτή, αλλά και ανακρίθηκαν για τις οργανώσεις, τα πρόσωπα, τον χώρο από την κουστωδία των γιατρών ή ακόμα και από τους ίδιους τους γιατρούς. Κοινώς, ο αμερικάνικος στρατός έστειλε μπροστά τους γιατρούς, σαν νέους εξερευνητές του Νάσιοναλ Τζεογκράφικ, για να χαρτογραφήσουν τον χώρο και τους ανθρώπους, καλύπτοντάς τους με τη μάσκα της ανθρωπιστικής αποστολής.
Την περίοδο εκείνη η χρηματοδότηση στην Παραγουάη για τις λεγόμενες αντιτρομοκρατικές επιχειρήσεις διπλασιάστηκε και η καταστολή εκτινάχθηκε. Ανθρωπιστικές οργανώσεις της χώρας πληροφόρησαν ότι οι χειρότερες περιπτώσεις τρομοκράτησης των αγροτών εμφανίζονται στις περιοχές με τη μεγάλη συγκέντρωση Αμερικάνων στρατιωτικών. Ηταν αυτός ο λόγος της παρουσίας των πεζοναυτών; Ηταν και αυτός. Οι ΗΠΑ εδραίωσαν την παρουσία τους στην στρατηγικής σημασίας περιοχή του Τριεθνούς, γενικότερα στην Παραγουάη και συγχρόνως έβαλαν ένα χέρι στην κατάπνιξη του εκεί αγροτικού κινήματος, που, σημειωτέον, πλήττει κυρίως αμερικάνικα συμφέροντα πέρα από την πολιτική σημασία που έχει για τη χώρα και τριγύρω, όχι όμως με επιτυχία. Υπάρχει και μια τρίτη άποψη που λέει ότι η αμερικάνικη παρουσία συνδέεται με τα υδάτινα αποθέματα στην περιοχή του Τριεθνούς, από τα μεγαλύτερα της ηπείρου, δηλαδή με τον έλεγχό τους ενόψει της γενικής λειψυδρίας που προβλέπουν οι περιβαλλοντολόγοι σε λίγα χρόνια. Το πρόβλημα του νερού στη Λατινική Αμερική έχει, όμως, μια άλλη διάσταση. Τόσο οι ξηρασίες που αποδόθηκαν στο φαινόμενο Ελ Νίνιο, όσο και ο ξεριζωμός των ανθρώπων από τη φύση και τις πηγές, αμφότερα αποτελέσματα της πολιτικής των ιμπεριαλιστών, όξυναν το πρόβλημα. Οπότε οι ιδιωτικές εταιρείες που εκμεταλλεύονται τις πηγές, με τις τιμές που ορίζουν, όχι μόνο καθιστούν το νερό ένα είδος πολυτελείας, αλλά, επιπλέον, μπορούν να ρυθμίζουν την αγροτική παραγωγή. Στη Βολιβία ήδη έχουν σημειωθεί λαϊκές κινητοποιήσεις για το ζήτημα αυτό και οι ΗΠΑ σίγουρα θα ήθελαν να αποφευχθούν παρόμοια γεγονότα στις γειτονικές χώρες, όπως η Παραγουάη.

Γενικότερα, η κατάσταση στη Λατινική Αμερική είναι όχι μόνο πολύ ρευστή αλλά σύντομα μάλλον θα μπορούμε να την αποκαλέσουμε εκρηκτική.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ


Ντάνα Μπράουν. «Τι γυρεύουν οι ΗΠΑ στην Παραγουάη;». 03/02/2007. www.rebelion.org.
Ραούλ Ζιμπεκί. «Παραγουάη».02/08/2006. www.zmag.org.
Μπέντζαμιν Ντανγκλ. «Παραγουάη. Ένα εργαστήριο για τον νέο μιλιταρισμό της Λατινικής Αμερικής». 01/08/2007.www.upsidedownworld.org.
Φερνάντο Γκλέσα. «Η τρομοκρατική απειλή στο τριπλό σύνορο μπάζει νερά». 14/07/2004 www.rebelion.org.
Έιπριλ Χάουαρντ. «Η Πόλη του τρόμου. Σχεδιάζοντας την Παραγουάη ως τρομοκρατικό κέντρο». 23/10/2007.www.zmag.org.
Ιγνάσιο Κλιτς. «Το Ιράν εισβάλλει στην πολιτική ζωή της Αργεντινής». Λε Μόντ Ντιπλοματίκ.
Νταβίντ Βάργκας. «Παλεύοντας για επιβίωση στην Πράσινη Έρημο της Παραγουάης». 18/03/2008. www.upsidedownworld.org.
Ce.bra.s.po. «Τα σχέδια των ΗΠΑ για να ελέγξουν το Τριπλό Σύνορο». Ανακοίνωση Νο 33.

φ.596, 10/05/08


© Προλεταριακή Σημαία
Εμμ. Μπενάκη 43, 106 81 Αθήνα - τηλ. 210 3303639 - φαξ 210 3815597 simea@kkeml.gr
επιτρέπεται η αναδημοσίευση με προϋπόθεση τη μη παραποίηση και την αναφορά της πηγής

O σχολιασμός έχει απενεργοποιηθεί.

Creative Commons License

Όλα τα περιεχόμενα αυτού του δικτυακού τόπου είναι ελεύθερα προς αντιγραφή, διανομή, προβολή και μεταποίηση, αρκεί να συνεχίσουν να διατίθενται, αυτά και τα παράγωγα έργα που πιθανώς προκύψουν, εξίσου ελεύθερα, υπό τους όρους της άδειας χρήσης Creative Commons Attribution-ShareAlike 4.0 International License